Ёқубов Хисрав Толиб ўғлининг
диссертация ҳимоясисиз селекция ютуғи (ихтиро патенти) асосида фалсафа доктори (PhD)
илмий даражасини бериш бўйича эълон матни

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Нок (Пйрус cоммунис Л.) дурагайларини ўрганиш асосида серҳосил, йирик мевали, экспортбоп навини яратиш”, 06.01.05 - Селекция  ва уруғчилик (қишлоқ хўжалиги фанлари). 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.2.PhD/Qx1665.
Илмий раҳбар: Мирзоҳидов Урмонбек, қишлоқ хўжалиги фанлари номзоди, катта илмий ходим.
Илмий-тадқиқот иши бажарилган муассаса номи: Академик М.Мирзаев номидаги боғдорчилик, узумчилик ва виночилик илмий-тадқиқот институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Сабзавот, полиз экинлари ва картошкачилик илмий-тадқиқот институти, PhD.08/2025.27.12.Qx.05.01.
Ўзбекистон Республикаси Интеллектуал мулк агентлигининг ихтирога патенти: Нокнинг “Азамат” нави (НАП 444).
II. Тадқиқотнинг мақсади Республикамиз иқлим шароитига мос нокнинг нав наъмуналарини морфобиологик, хўжалик муҳим белгилари бўйича баҳолаш, қимматли хўжалик белгиларга эга янги навини яратиш ҳамда ишлаб чиқаришга жорий этишдан иборат.   
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги: 
илк маротаба нокнинг истиқболли “Любимица клаппа” ва “Увази шахрисабзская” навларини чатиштириш орқали дурагайларининг морфо-биологик белгилари комплекс баҳоланган ва қимматли-хўжалик белгиларга эга бўлган шакллари ажратиб олинган;
нокнинг рангдор, кузги деб топилган № 8 дурагайининг муҳим хўжалик белгилари ўрганилган ва турли ноқулай омилларга, касаллик ва зараркунандаларга чидамлилиги аниқланган;
нокнинг истиқболли дурагай комбинациялари асосида ташқи муҳит ноқулай омилларига чидамли, юқори ҳосилли, мева сифат кўрсаткичлари юқори бўлган №8 дурагайи асосида “Азамат” нави яратилган;
нокнинг янги яратилган “Азамат” нави “Зимняя нашвати” андоза навига нисбатан иссиққа, нок ширинчасига чидамлилиги, куртакларининг уйғониши 2-4 кунга ҳамда гуллаш муддати 3-5 кунга кечлиги ва пишиш муддати бўйича 15-20 кунга эртапишарлиги билан фарқ қилиши аниқланган;
нокнинг истиқболли деб топилган “Азамат” навига селекция ютуғи сифатида “Интеллектуал мулк маркази” давлат муассасаси томонидан 15.03.2024 йилда №НАП444-рақамли патент олинган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Нок (Пйрус cоммунис Л.) дурагайларини ўрганиш асосида юқори ҳосилли, йирик мевали, кечпишар, экспортбоп навини яратиш бўйича олиб борилган тадқиқотлар асосида:
“Нокнинг истиқболли навлари селекцияси ва етиштириш агротехнологияси” номли тавсиянома тасдиқланган (Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар Миллий марказининг 2025-йил 11-ноябрдаги №05/06-03-508-сон маълумотномаси). Ушбу тавсиянома боғдорчилик фермер, деҳқон хўжаликлари ва агрокластерлар учун қўлланма бўлиб хизмат қилмоқда;
нокнинг янги “Азамат” нави назорат (“Увази шахрисабзская”) навига нисбатан иқтисодий самарали эканлиги аниқланган ва Самарқанд вилоятининг Самарқанд тумани “Расулов Ғани боғдорчилик” фермер хўжалигида, Тайлоқ тумани “Дилшоджон Дилмуроджон Ишонч” кўп тармоқли фермер  хўжалигида жами 6,8 гектар амалиётга жорий қилинган (Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар Миллий марказининг 2025-йил 11-ноябрдаги №05/06-03-508-сон маълумотномаси). Натижада, бир дона нок меваларининг вазни 166-180 грамни ҳамда бир тупидан олиган ўртача ҳосил 27-35 килограмни ташкил этган;
нокнинг янги яратилган “Азамат” нави 2020-йилдан то 2024-йилгача Самарқанд туманидаги “Расулов Ғани боғдорчилик” фермер хўжалигида 2,5 гектар  майдонда Давлат реестрига киритилган “Любимица  Клаппа” ва “Увази Шахрисабзкая” навлари билан бирга таққослаб жорий этилган (Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар Миллий марказининг 2025-йил 11-ноябрдаги № 05/06-03-508-сон маълумотномаси). Натижада, нокнинг янги яратилган “Азамат” нави маҳсулдорлиги “Любимица Клаппа” ва “Увази  Шахрисабзкая” навларига  нисбатан 20-30% га юқор  бўлган.
нокнинг янги “Азамат” нави 2020-йилдан то 2024-йилгача Тайлоқ туманидаги “Дилшоджон Дилмуроджон Ишонч” кўп тармоқли фермер хўжалигида жами 4,3 гектар майдонда жорий қилинган (Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар Миллий марказининг 2025-йил 11-ноябрдаги № 05/06-03-508-сон маълумотномаси). Натижада, нокнинг янги яратилган “Азамат” навидан 137,4 с/га ууқори сифатли мевалар олишга эришилган.