Хусанова Хилола Хақбердиевнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Юқори синф ўқувчиларининг оғзаки нутқ кўникмаларини пҳеноменон-басед леарнинг технологияси асосида ривожлантириш”, 13.00.02 – Таълим ва тарбия назарияси ва амалиёти. 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2023.4.PhD/Ped6651
Илмий раҳбар: Тухтасинов Илхомжон Мадаминович, педагогика фанлари доктори, профессор. 
Диссертация бажарилган муассаса номи: Самарқанд давлат чет тиллар институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Самарқанд давлат чет тиллар институти, PhD.03/2025.27.12.Ped.37.01.
Расмий оппонентлар: Махмудова Муяссар Махмудовна, педагогика фанлари доктори , профессор; Сайдуллаева Хуснора  педагогика фанлари фалсафа доктори (PhD), доцент.
Етакчи ташкилот: Жиззах давлат педагогика университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади юқори синф ўқувчиларининг оғзаки нутқ кўникмаларини феноменларга асосланган (ПҳеноБЛ) таълим ёндашуви орқали ривожлантиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
юқори синф ўқувчиларининг коммуникатив-компетенсиявий парадигмага асосланган, сунъий интеллект воситалари билан бойитилган, мултимодал ва интерактив-геймификацион компонентлар интеграциялашган 5Е феноменологик-дидактик модели асосида оғзаки нутқни ривожлантириш жараёни конструктивистик, шахс ва компетенсияга йўналтирилган ёндашувда лойиҳалаштирилиб, натижада, уларнинг лингвистик, прагматик, социолингвистик, дискурсив, танқидий-рефлексив компетенсияларининг интегратив ва барқарор шаклланиши таъминланган;
5Е моделининг “Эвалуате” босқичида таълим жараёнининг шаффофлиги, обективлиги ва адолатлилигини таъминлаш мақсадида аналитик, холистик ва дескриптив ёндашувларга таянган, оғзаки нутқ компетенсиясини комплекс диагностика қилишга мўлжалланган, лингвистик аниқлик (грамматика ва лексика), прагматик мослик, дискурсив яхлитлик, социомаданий адекватлик, танқидий-рефлексив фикрлаш индикаторларини қамраб олувчи 5 ва 4 даражали дескрипторларга эга кўпмезонли аналитик рубрикали баҳолаш модели ишлаб чиқилиб, у орқали феноменга асосланган машқлар самарадорлигини тизимли, аниқ ва обектив баҳолаш ҳамда ўқувчининг рефлексив ривожланиши ва ўқитувчининг профессионал ривожланиши назарий асосланган;
анъанавий таълимдаги чекланган, пассив контент, механик такрорловчи амалиёт, изоляцияланган кўникмаларга асосланган ёндашув билан феноменга асосланган, шахсийлаштирилган ва интегратив модел ўртасидаги назарий-амалий фарқлар асослаб берилиб, инглиз тилини мавзулаштирилган эмас, балки реал воқеа-ҳодисани марказга олган кўп йўналишли топшириқлар тизими асосида 4 босқичли (“Обсерве!”, “Дисcусс!”, “Cреате!”, “Пресент!”) структура орқали ташкил этиш йўлга қўйилиши билан ўқувчиларнинг лексик, грамматик, фонетик, културологик ва ижтимоий компетенсиялари интеграцияси такомиллаштирилган;
    оғзаки нутқ кўникмаларини ривожлантиришда 5Е ва феноменга асосланган мултимодал таълим технологиялари сунъий интеллект билан интеграциялашган “5Е ва ПҳеноБЛ тил таълими методик модели” ва “Компетенсия харитаси” ёрдамида ўқувчиларнинг грамматика, лексика, талаффуз, дискурсив, прагматик камчиликлари реал вақтда аниқланиб, рубрикали баҳолаш орқали коррексия қилиниб, натижада уларнинг реал ҳаётий контекстда суҳбат олиб бориш, танқидий-рефлексив ва ижодий фикрлаш малакалари шаклланади, ўқитувчининг профессионал ривожланиши ва таълим жараёнининг шаффофлиги, самарадорлиги ва адолатлилиги таъминланиши исботланган
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Юқори синф ўқувчиларининг сҳет тилда оғзаки нутқ кўникмаларини феноменларга асосланган таълим технологияси асосида ривожлантириш боʻйисҳа олинган натижалар, ишлаб сҳиқилган методик ва амалий тавсийалар асосида:    
юқори синф ўқувчиларининг коммуникатив-компетенсиявий парадигмага асосланган, сунъий интеллект воситалари билан бойитилган, мултимодал ва интерактив-геймификацион компонентлар интеграциялашган 5Е феноменологик-дидактик модели асосида оғзаки нутқни ривожлантириш жараёни конструктивистик, шахс ва компетенсияга йўналтирилган ёндашувда лойиҳалаштирилиб, натижада, уларнинг лингвистик, прагматик, социолингвистик, дискурсив, танқидий-рефлексив компетенсияларининг интегратив ва барқарор шаклланиши таъминланганлиги ҳақидаги хулосалардан Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университетида 2020-2022-йилларга мўлжалланган Британия Кенгаши (Бритиш Cоунcил) ҳамкорлигида амалга оширилган 1683580-рақамли “Энглиш ас а счоол субжеcт” номли халқаро лойиҳаси доирасида самарали фойдаланилган (Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университетининг 2025-йил 
16-июлдаги 04-01/3467-сонли маълумотномаси). Натижада, юқори синф ўқувчиларининг оғзаки, ёзма, маданий ва танқидий фикрлаш компетенсияларини ривожлантиришга эришилган;
5Е моделининг “Эвалуате” босқичида таълим жараёнининг шаффофлиги, обективлиги ва адолатлилигини таъминлаш мақсадида аналитик, холистик ва дескриптив ёндашувларга таянган, оғзаки нутқ компетенсиясини комплекс диагностика қилишга мўлжалланган, лингвистик аниқлик (грамматика ва лексика), прагматик мослик, дискурсив яхлитлик, социомаданий адекватлик, танқидий-рефлексив фикрлаш индикаторларини қамраб олувчи 5 ва 4 даражали дескрипторларга эга кўпмезонли аналитик рубрикали баҳолаш модели ишлаб чиқилиб, у орқали феноменга асосланган машқлар самарадорлигини тизимли, аниқ ва обектив баҳолаш ҳамда ўқувчининг рефлексив ривожланиши ва ўқитувчининг профессионал ривожланиши назарий асосланган хулосалардан Самарқанд давлат чет тиллар институтида Олий ва ўрта махсус таълим вазирлигининг 2022-йил 12 -декабрдаги 2/24-4/7-690-сонли хатига асосан 2022-2024-йилларда амалга оширилган ва Тошкент шаҳридаги АҚШ элчихонаси ҳамда АҚШ давлат департаменти томонидан молиялаштирилган СУЗ80020ГР0039-рақамли “Энглиш Аccесс Миcросчоларшип Програм” лойиҳаси доирасида фойдаланилган (Самарқанд давлат чет тиллар институтининг 2025-йил 18-декабрдаги 4052/02-сонли маълумотномаси). Натижада, таълим жараёнининг шаффофлиги, обективлиги ва адолатлилигини таъминлашга эришилган;
анъанавий таълимдаги чекланган, пассив контент, механик такрорловчи амалиёт, изоляцияланган кўникмаларга асосланган ёндашув билан феноменга асосланган, шахсийлаштирилган ва интегратив модел ўртасидаги назарий-амалий фарқлар асослаб берилиб, инглиз тилини мавзулаштирилган эмас, балки реал воқеа-ҳодисани марказга олган кўп йўналишли топшириқлар тизими асосида 4 босқичли (“Обсерве!”, “Дисcусс!”, “Cреате!”, “Пресент!”) структура орқали ташкил этиш йўлга қўйилиши билан ўқувчиларнинг лексик, грамматик, фонетик, културологик ва ижтимоий компетенсиялари интеграцияси такомиллаштирилганлиги ҳақидаги хулосалардан Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университетида давлат илмий-техника дастурлари доирасида 2023-2025-йилларда бажарилган ИЛ-27-4722022423-сонли “Қиёсий адабиоётшунослик” фанининг “Компаративистика” электрон платформасини яратиш мавзусидаги инновацион лойиҳа доирасида фойдаланилган (Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университетининг 2025-йил 6-декабрдаги 04-01/6880-сонли маълумотномаси). Натижада, анъанавий таълимдаги чекланган, пассив контент, механик такрорловчи амалиёт, изоляцияланган кўникмаларга асосланган ёндашув билан феноменга асосланган, шахсийлаштирилган ва интегратив модел ўртасидаги назарий-амалий фарқлар асослаб берилган;
оғзаки нутқ кўникмаларини ривожлантиришда 5Е ва феноменга асосланган мултимодал таълим технологиялари сунъий интеллект билан интеграциялашган “5Е ва ПҳеноБЛ тил таълими методик модели” ва “Компетенсия харитаси” ёрдамида ўқувчиларнинг грамматика, лексика, талаффуз, дискурсив, прагматик камчиликлари реал вақтда аниқланиб, рубрикали баҳолаш орқали коррексия қилиниб, натижада уларнинг реал ҳаётий контекстда суҳбат олиб бориш, танқидий-рефлексив ва ижодий фикрлаш малакалари шаклланади, ўқитувчининг профессионал ривожланиши ва таълим жараёнининг шаффофлиги, самарадорлиги ва адолатлилиги таъминланиши исботланганлиги ҳақидаги илмий хулосаларидан “Самарқанд” телеканалида 2023-йил 27-ноябр куни эфирга узатилган “Ассалом, Самарқанд!” тонгги дастури ҳамда 2025-йил 16-апрел куни “Самарқанд” радиоканалида эфирга узатилган “Кун мавзуси” эшиттиришининг ссенарийларини тайёрлашда фойдаланилган (Самарқанд вилояти телерадиоканалининг 2025-йил 
16-апрелдаги 01-07/153-сонли маълумотномаси). Натижада, ўқувчиларнинг грамматика, лексика, талаффуз, дискурсив, прагматик камчиликлари реал вақтда аниқланиб, рубрикали баҳолаш орқали коррексия қилинган.