Эргашев Толиф Юлдашевичнинг
педагогика фанлари фалсафа доктори (PhD) ҳимояси ҳақида эълон
I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтиссослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Географик ва математик фанлар интеграцияси асосида ўқувчиларнинг картографик билимларини ривожлантириш (академик лицейлар мисолида)”, 13.00.02 – Таълим ва тарбия назарияси ва методикаси (география) (педагогика фанлари)
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.2.PhD/Ped10384
Илмий тадқиқот иши бажарилган муассаса номи: Наманган давлат университети.
Илмий раҳбар: Боймирзаев Каримжон Мирзахмедович, география фанлари доктори, профессор.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Мирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон Миллий университети, DSc.03/2025.27.12.Gr.01.17
Расмий оппонентлар: Мусаев Жаҳонгир Паязович, педагогика фанлари доктори, профессор; Ҳайдарова Сурайё Абдусаломовна, педагогика фанлари боʻйича фалсафа доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Ўзбекистон Миллий педагогика университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади академик лицейларда географик ва математик фанлар интеграцияси асосида ўқувчиларнинг картографик билимларини ривожлантириш механизмини такомиллаштиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
география ва математика фанлари интеграцияси асосида ўқувчиларнинг картографик билимларини ривожлантиришга қаратилган анкета сўрови, билимларни ташхислаш, дастур, дастурга мувофиқ режа ҳамда турли таълим технологияларини қўллаш ва ўқув топшириқлари тоʻпламидан иборат методика ишлаб чиқилган;
назарий қарашлар, методик таъминот ва замонавий таълим технологиялари, шунингдек, яратилган “Электрон картографик атрибут” ва “Амалий картографик билимдонлик” методикаларини академик лицейлар амалиётига жорий этиш натижаларига таянган ҳолда, география ва математика фанлари интеграцияси асосида ўқувчиларнинг картографик билимларини ривожлантириш модели ишлаб чиқилган;
академик лицей ўқувчиларининг картографик билим ва компетенсияларини баҳоловчи шкалали индикатор ва мезонлар ҳамда ўқувчиларининг картографик билимларини самарали ривожлантиришга хизмат қиладиган таълим технологиялари ишлаб чиқилган, “Электрон картографик атрибут”, “Амалий картографик билимдонлик” туркумидаги стимулловчи ўқув топшириқларининг ижодий, эркин ва мажбурий бажарилишини белгиловчи кўрсаткичлар ва улар бўйича қўйилган баллар тизимлаштириш орқали асосланган;
географик ва математик фанлар интеграцияси асосида академик лицейлар ўқувчиларининг картографик билимларини ривожлантириш механизми назарий, амалий ва мустақил таълимни ташкил этиш шакллари, босқичлари, усуллари, воситалари ва баҳолаш мезонларининг ўзаро интеграцияси асосида такомиллаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. академик лицейларда географик ва математик фанлар интеграцияси асосида ўқувчиларнинг картографик билимларини ривожлантириш бўйича амалга оширилган тадқиқот ишининг муҳим натижалари асосида:
география ва математика фанлари интеграцияси асосида ўқувчиларнинг картографик билимларини ривожлантиришга қаратилган анкета сўрови, ўқувчилар билимини ташхислаш, дастур, дастурга мувофиқ режа ҳамда турли таълим технологияларини қўллаш ва ўқув топшириқлари тоʻплами асосида ишлаб чиқилган методика “Ўзбекистон” телеканалида эфирга узатилган “Таълим ва тараққиёт” кўрсатувининг ссенарийсини тайёрлашда фойдаланилган (Ўзбекистон Миллий телерадиокомпаниясининг 2026-йил 15-апрелдаги 05-09-714-сон маълумотномаси). Натижада, кўрсатувнинг илмий-оммабоплигини таъминланишига ва янги манбалар билан бойитилишига хизмат қилган;
“Электрон картографик атрибут” ва “Амалий картографик билимдонлик” технологик жараёни асосида ишлаб чиқилган картографик билимларини ривожлантириш моделидан Ўзбекистон Миллий университетида бажарилган ИЛ-402104339- рақамли “Ўзбекистоннинг нозоекологик шароитини географик таҳлил қилиш асосида ихтисослаштирилган хариталар ишлаб чиқиш (Жиззах ва Сирдариё вилоятлари учун)” мавзусидаги амалий лойиҳани бажаришда фойданилган (Мирзо Улугбек номидаги Ўзбекистон Миллий университетининг 2025-йил 14-ноябрдаги 04/11-22697-сон маълумотномаси). Натижада, география ва математика фанлари интеграцияси асосида оʻқувчиларнинг картографик билимларини истиқболли ривожлантириш ёʻналишларини белгиловчи илмий–методик тавсиялар ишлаб чиқиш имконини берган;
картографик билим ва компетенсияларга эгаликни баҳоловчи шкалали индикатор ҳамда баҳоловчи мезонлар ҳамда географик ва математик фанлар интеграцияси асосида ишлаб чиқилган академик лицейлар ўқувчиларининг картографик билимларини самарали ривожлантиришга хизмат қиладиган таълим технологиялари “Ўзбекистон” телеканалида эфирга узатилган “Таълим ва тараққиёт” кўрсатувининг ссенарийсини тайёрлашда фойдаланилган (Ўзбекистон Миллий телерадиокомпаниясининг 2026-йил 15-апрелдаги 05-09-714-сон маълумотномаси). Натижада, телекўрсатув учун тайёрланган материалларнинг мазмуни мукаммалланишига ва илмий далилларга асосланишига хизмат қилган;
Академик лицейларда география фанларини ўқитишда ижодий ва креатив ўқув топшириқларидан фойдаланиш, географик ва математик фанлар интеграцияси асосида академик лицей ўқувчиларининг картографик билимларини ривожлантириш механизмига оид илмий методик-тавсиялар Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг Олий таълимни ривожлантириш тадқиқотлари маркази фаолиятида география таълим йўналишининг малака талабига сингдирилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги, Олий таълимни ривожлантириш тадқиқотлари марказининг 2025-йил 10-ноябрдаги 02/01-01-482-сон маълумотномаси). Натижада, география таълим йўналишининг малака талабларини такомиллаштириш имкониятини берган.