Kengesbaev Salauat Kuanishbaevichning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon

I. Umumiy ma’lumotlar. Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i): “Intellektual optoelektron tizimi asosida suyuq muhitning fizik va kimyoviy parametrlarini nazorat qurilmasini ishlab chiqish”, 05.04.02 – “Radiotexnika, radionavigatsiya, radiolokatsiya va televidenie tizimlari va qurilmalari. Mobil, tolaoptik aloqa tizimlari” (texnika fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2025.4.PhD/T6074
Ilmiy rahbar: Raximov Baxtiyorjon Ne’matovich, texnika fanlari doktori, professor. 
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari universiteti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari universiteti, DSc.09/2025.27.12.T.01.02.
Rasmiy opponentlar: Siddiqov Ilxomjon Xakimovich, texnika fanlari doktori, professor; Norkobilov Salim Abduxamidovich, texnika fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD).
Yetakchi tashkilot: Toshkent davlat transport universiteti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi intellektual optoelektron tizimi asosida suyuq muhitning fizik va kimyoviy parametrlarini masofadan nazorat qurilmasini ishlab chiqishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
optik tolali aloqa tizimi orqali bir vaqtning o‘zida suyuqlik tarkibidagi bir nechta fizik va kimyoviy parametrlarni aniqlash imkonini beruvchi ko‘p funksiyali optoelektron o‘lchov usuli tayanch signal kanalini qo‘shish asosida  takomillashtirilgan;
mashinali o‘qitish algoritmlari asosida to‘la ichki qaytish sharti buzilishi to‘g‘risida spektral ma’lumotlarini qayta ishlashga va real vaqt rejimida suyuqlik sifat holatini baholashga imkon beruvchi “Intellektual o‘lchov” modeli ishlab chiqilgan;
to‘la ichki qaytish sharti buzilishi hodisasiga asoslangan yarim silindrsimon optik elementdan foydalangan holda suyuqlik parametrlarini real vaqt rejimida nazorat qilish imkonini beruvchi ko‘p vazifali boshqaruv algoritmi ishlab chiqilgan;
intellektual optoelektron tizim asosida suyuq muhitning fizik va kimyoviy parametrlarini masofadan nazorat qilishga imkon beruvchi optik tolali qurilma yaratilgan. 
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. Ilmiy tadqiqot jarayonida ishlab chiqilgan intellektual optoelektron tizim asosida suyuq muhitning fizik va kimyoviy parametrlarini aniqlash imkonini beruvchi ko‘p funksiyali optoelektron o‘lchov usuli hamda boshqaruv algoritmi ishlab chiqilganligi asosida:
optik tolali aloqa tizimi orqali bir vaqtning o‘zida suyuqlik tarkibidagi bir nechta fizik va kimyoviy parametrlarni aniqlash imkonini beruvchi ko‘p funksiyali tayanch signal kanalini qo‘shish asosida takomillashtirilgan optoelektron o‘lchov usuli “Qoraqalpoq suv ta’minoti” AJ faoliyatiga joriy qilinan (“Qoraqalpoq suv ta’minoti” AJning 2025-yil 27-oktyabrdagi dalolatnomasi; Qoraqalpog‘iston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal vazirligining 2025-yil 6-noyabrdagi 01-07/01-3826-son ma’lumotnomasi). Natijada ichimlik suvining bir nechta tarkibiy komponentlari (DOC, NO₃, PO₄³, SO₄² va boshqalar)ni bir vaqtning o‘zida 98 % aniqlikda baholash imkoniyati yaratildi, tayanch signal kanali orqali tizimning harorat o‘zgarishlariga moslashuvchanligi ta’minlanib, o‘lchov jarayoni barqaror va uzlyuksiz bajarildi hamda monitoringning to‘liq avtomatlashtirilishi operator mehnatini sezilarli kamaytirib, xavfli holatlarda ogohlantirish algoritmining avtomatik ishga tushishi ekspluatatsion ishonchlilikni oshirgan;
mashinali o‘qitish algoritmlari asosida BTIQ spektral ma’lumotlarini qayta ishlashga va real vaqt rejimida suyuqlik sifat holatini baholashga imkon beruvchi ishlab chiqilgan “Intellektual o‘lchov” modeli O‘zbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi vazirligi huzuridagi Qoraqalpog‘iston Respublikasi hududiy inspeksiya faoliyatiga joriy qilingan (Qoraqalpog‘iston Respublikasi hududiy Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi sohasida nazorat qilish inspeksiyasining 2025-yil 6-oktyabrdagi dalolatnomasi; Qoraqalpog‘iston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal vazirligining 2025-yil 6-noyabrdagi 01-07/01-3826-son ma’lumotnomasi). Natijada ichimlik suvining fizik-kimyoviy parametrlarini real vaqt rejimida 95 % dan yuqori aniqlikda aniqlash imkoniyati yaratildi, ma’lumotlarni qayta ishlash tezligi an’anaviy laborator tahlillariga nisbatan ikki baravarga oshdi, monitoring jarayonining avtomatlashtirilishi esa foydalanuvchi mehnat sarfini 1,7–2 baravar kamaytirib, tizimning umumiy barqarorligi va ishonchliligini ta’minlagan;
BTIQ hodisasiga asoslangan yarim silindrsimon optik elementdan foydalangan holda suyuqlik parametrlarini real vaqt rejimida nazorat qilish imkonini beruvchi ko‘p vazifali boshqaruv algoritmi “Baxit Suw” yakka tartibdagi tadbirkorlik subekti faoliyatiga joriy qilingan (“Baxit suw” yakka tartibdagi tadbirkorlik subektining   2025-yil 3-noyabrdagi dalolatnomasi; Qoraqalpog‘iston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal vazirligining 2025-yil 6-noyabrdagi 01-07/01-3826-son ma’lumotnomasi). Natijada ichimlik suvining sifati milliy va xalqaro standartlar asosida baholanishi ta’minlandi, bir vaqtning o‘zida bir nechta komponentlar (DOC, NO₃, PO₄³, SO₄² va boshqalar) uzlyuksiz nazorat qilindi, xavfli vaziyatlarda avtomatik ogohlantirish mexanizmlari real vaqt rejimida ishga tushdi hamda o‘lchov jarayonining chiqindisiz va 2–2,5 barobar arzonroq narxda amalga oshirilishi ishlab chiqarish samaradorligini oshirgan;
intellektual optoelektron tizim asosida suyuq muhitning fizik va kimyoviy parametrlarini masofadan nazorat qilishga imkon beruvchi optik tolali qurilmaning O‘zbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi vazirligi huzuridagi Qoraqalpog‘iston Respublikasi hududiy inspeksiya amaliyotiga joriy qilingan (Qoraqalpog‘iston Respublikasi hududiy Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi sohasida nazorat qilish inspeksiyasining 2025-yil 6-oktyabrdagi dalolatnomasi; Qoraqalpog‘iston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal vazirligining 2025-yil 6-noyabrdagi 01-07/01-3826-son ma’lumotnomasi). Natijada suyuqlikning asosiy ko‘rsatkichlari uzoq masofadan signal yo‘qotilishsiz real vaqt rejimida aniqlanishi ta’minlandi, monitoring jarayoni to‘liq avtomatlashtirildi, masofaviy boshqaruv imkoniyati yaratildi va nazorat jarayonining uzlyuksiz, barqaror va ishonchli bajarilishi inspeksiya faoliyatida suv sifatining samarali nazorati yo‘lga qo‘yilgan.