Nurullaev Mirxon Muhammadovichning 
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon

I. Umumiy ma’lumotlar. Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “Tasodifiy sonlar va kriptografik kalitlarni generatsiyalash usullari va algoritmlari”, 05.01.05 - “Axborotlarni himoyalash usullari va tizimlari. Axborot va kiberxavfsizlik” (texnika fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2025.2.PhD/T3640.
Ilmiy rahbar: Aloev Rahmatillo Djuraevich, fizika-matematika fanlari doktori, professor. 
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Buxoro davlat texnika universiteti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa (muassasalar) nomi, IK raqami: Toshkent axborot texnologiyalari universiteti, DSc.09/2025.27.12.T.01.02.
Rasmiy opponentlar: G‘ulomov Sherzod Rajaboevich, texnika fanlari doktori, dotsent; Berdimurodov Mansur Alisherovich, fizika-matematika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent.
Yetakchi tashkilot: “UNICON.UZ” MChJ – Fan-texnika va marketing tadqiqotlari markazi.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga ega.
II. Tadqiqotning maqsadi axborot tizimlari, mobil va IoT qurilmalari uchun tasodifiylik darajasi yuqori bo‘lgan kriptografik kalitlar va yuqori entropiyali tasodifiy sonlarni generatsiyalash usuli va algoritmlarini takomillashtirish, ishlab chiqishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
tasodifiy sonlar va bardoshli kriptografik kalitlarni generatsiyalash usullariga qaratilgan tahdidlarni klassifikatsiyalash va baholash imkonini beruvchi STRIDE va DREAD metodologiyalariga asoslangan tahdid modeli ishlab chiqilgan; 
mobil qurilmalarda tasodifiy sonlar va kriptografik kalitlarni generatsiyalash imkonini beruvchi usul, sensorlardan olingan entropiya qiymatlarini kaskadli transformatsiyalashni amalga oshiruvchi bosqichni kiritish orqali takomillashtirilgan;
IoT qurilmalarida foydalanish imkonini beruvchi, adaptiv ko‘p sensorli hodisa manbalaridan olingan axborotni xesh funksiya, Fon Neyman debiasing va oqartirish usullari yordamida bir tomonlama akslantirishga asoslangan yuqori entropiyali tasodifiy sonlar va kriptografik kalitlarni generatsiyalash algoritmi ishlab chiqilgan;
yuqori tasodifiy qiymatlarni generatsiyalash imkonini beruvchi, foydalanuvchi xatti harakatlaridan entropiya manbasi sifatida foydalanuvchi algoritm ishlab chiqilgan hamda undan olingan qiymatlar orqali elliptik egri chiziqlar murakkabligiga asoslangan kriptobardoshli kalitlarni generatsiyalash  algoritmi ishlab chiqilgan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. Tadqiqot doirasida ishlab chiqilgan usul, algoritm va dasturiy vositalar bo‘yicha olingan ilmiy natijalar asosida:
tasodifiy sonlar va bardoshli kriptografik kalitlarni generatsiyalash usullariga qaratilgan tahdidlarni klassifikatsiyalash va baholash imkonini beruvchi STRIDE va DREAD metodologiyalariga asoslangan tahdid modeli asosida ishlab chiqilgan dasturiy vosita Mirzo Ulug‘bek nomidagi O‘zbekiston milliy universitetining UZB–Ind–2021–98 – «Oqimli shifrlash algoritmlarini tadqiq qilish va ishlab chiqish» nomli xalqaro ilmiy loyihasida foydalanilgan (O‘zbekiston Respublikasi Raqamli texnologiyalar vazirligining 2026-yil 12-martdagi 33-8/2154 – son ma’lumotnomasi). Ilmiy tadqiqot natijasi ilmiy loyiha doirasida yaratilgan tizimning axborot xavfsizligi darajasini sezilarli darajaga oshirish va shifrlash algoritmi bilan integratsiyalashgan holda kalitlar xavfsizligini 14% ga oshirishga imkon bergan.
mobil qurilmalarda tasodifiy sonlar va kriptografik kalitlarni generatsiyalash imkonini beruvchi takomillashtirilgan usul asosida ishlab chiqilgan algoritmning dasturiy vositasi «SMART SOFTWARE» MChJ ning «Onlayn ta’lim platforma»sida joriy etilgan (O‘zbekiston Respublikasi Raqamli texnologiyalar vazirligining 2026-yil 12-martdagi 33-8/2154 – son ma’lumotnomasi). Ilmiy tadqiqot natijasida dasturiy ta’minotning standart interfeyslar va milliy shifrlash algoritm standartlarini qo‘llab quvvatlashi orqali tizimning axborotni kriptografik himoyalashdagi xarajatlari 50% ga kamaygan.
IoT qurilmalarida foydalanish imkonini beruvchi, adaptiv ko‘p sensorli hodisa manbalaridan olingan axborotni xesh funksiya, Fon Neyman debiasing va oqartirish usullari yordamida bir tomonlama akslantirishga asoslangan yuqori entropiyali tasodifiy sonlar va kriptografik kalitlarni generatsiyalash algoritmining dasturiy vositasi Mirzo Ulug‘bek nomidagi O‘zbekiston milliy universitetida joriy qilingan (O‘zbekiston Respublikasi Raqamli texnologiyalar vazirligining 2026-yil 12-martdagi 33-8/2154 – son ma’lumotnomasi). Ilmiy tadqiqot natijasida ishlab chiqilgan dasturiy vosita IoT qurilmalarida samarali ishlash darajasini 12% gacha tezroq ishlash imkonini yaratgan.
- yuqori tasodifiy qiymatlarni generatsiyalash imkonini beruvchi, foydalanuvchi xatti harakatlaridan entropiya manbasi sifatida foydalanuvchi algoritm hamda undan olingan qiymatlar orqali elliptik egri chiziqlar murakkabligiga asoslangan kriptobardoshli kalitlarni generatsiyalash algoritmlarining dasturiy vositasi «UNICON.UZ» – fan-texnika va marketing tadqiqotlari markazi mas’uliyati cheklangan jamiyatida «Buyumlar Interneti ilovalarida maxfiylik va ma’lumotlar yaxlitligini ta’minlash algoritmi va dasturini ishlab chiqish» mavzusidagi innovatsion loyiha doirasida taklif etilgan algoritmlarda kriptografik kalitlarni generatsiyalash jarayoniga joriy qilingan (O‘zbekiston Respublikasi Raqamli texnologiyalar vazirligining 2026-yil 12-martdagi 33-8/2154 – son ma’lumotnomasi). Ilmiy tadqiqot natijasida taklif etilgan algoritm NIST SP 800-22 testlari bo‘yicha 98,2% o‘tish darajasiga etishi ta’minlangan.