Мартазаев Абдурасул Шукириллаевичнинг
фан доктори (DSc) диссертация иши ҳимояси ҳақида эълон

I.Умумий маълумотлар
Диссертация мавзуси: Дисперс арматуралаш орқали кучайтирилган эгилувчи темирбетон конструксияларнинг мустаҳкамлиги ва дарзбардошлигини баҳолаш.
Ихтисослик шифри: 05.09.01 – Қурилиш конструксиялари, бино ва иншоотлар.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.4.DSc/Т1012.
Илмий маслаҳатчининг Ф.И.Ш., илмий даражаси ва унвони: Раззаков Собиржон Жураевич, техника фанлари доктори (DSc), профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Наманган давлат техника университети.
Илмий кенгаш фаолият кўрсатаётган муассаса номи, Илмий кенгаш рақами: Наманган давлат техника университети, PhD.03/2025.27.12.Т.15.04  асосида ташкил қилинган Бир Марталик (DSc) Илмий Кенгаш.
Расмий оппонентларнинг Ф.И.Ш., илмий даражаси ва унвони: Зулпуев Абдивап Момунович, техника фанлари доктори, профессор; Хотамов Асадулла Тоштемирович, техника фанлари доктори, профессор; Рахманов Баходир Кушакович, техника фанлари доктори, доцент.
Етакчи ташкилот номи: “Базалт Ўзбекистон” компанияси. 
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади темирбетон конструксияларининг мустаҳкамлигини ва дарзбардошлигини толалар билан дисперс арматуралаш орқали кучайтиришдан иборат.
III. Диссертация тадқиқотининг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
базалт, полипропилен ва пўлат толаларини фибробетоннинг мустаҳкамлигига таъсирини полиномиал регрессия таҳлили орқали баҳоланган ва толалар асосидаги фибробетоннинг сиқилишдаги мустаҳкамлигини аниқлаш имкониятини берадиган аналитик математик модел (базалт учун  ; полипропилен учун  ; пўлат учун  ) ишлаб чиқилган; 
фибробетоннинг дарзбардошлик-кучланганлик-деформацияланганлик ҳолатларининг яхшиланиши, танланган материал параметрлари ҳамда толаларнинг бетон матрицасида тенг тақсимланишига бевосита боғлиқлиги аниқланган ва шу билан бирга толалар сони, жойлашуви ва йўналишини аниқлаш имкониятини берувчи математик модел ( ,  ,  , r ⃗~〖N(0,1)〗^3, d ⃗=r ⃗/‖r‖  ) ишлаб чиқилган;
дисперс арматуралаш асосида бетоннинг капилляр-гигроскопик хусусиятларига толалар турининг таъсири тажрибалар асосида аниқланган ва базалт, полипропилен ҳамда пўлат толалар ҳисобига бетон сув шимувчанлиги мос равишда 1.7÷2.7; 1.6÷2.3 ва 2.9÷3.5 баробар оралиқларида камайиши асосланган;
фибробетоннинг музлаш-эриш циклларига чидамлилиги толалар ҳисобига юқори бўлиши тажриба-синовлари асосида исботланган ва оддий бетоннинг совуқбардошлигига нисбатан базалт толаларда 10÷22%, полипропилен толаларда 8÷19% ҳамда пўлат толаларда 19÷31% га юқори бўлиши асосланган;
фибротемирбетон тўсинларнинг қия ва нормал кесим бўйича дарзбардошлигига толалар турининг таъсири назарий аниқланган ва базалт толалар қўлланилганда нормал кесим бўйича дарзбардошлик оддий бетондан тайёрланган намуналарга нисбатан 1.5÷1.6 баробар, полипропилен толаларда 1.4÷1.5 баробар ва пўлат толаларда 1.7÷1.9 баробарга ортиши экспериментал-синов тадқиқотлари билан асосланган;
янги β-коеффициентни киритиш билан  толалар асосидаги фибротемирбетон тўсинлар учун дарз ҳосил қилувчи моментни аниқлаш формуласи -   такомиллаштирилган;
алгоритмик-математик модел асосида толаларнинг бетон ҳажмида гомоген тақсимланишини аниқлаш имконини берувчи ҳисоблаш дастури ишлаб чиқилган;
соҳада биринчи маротаба АБАҚУС дастури учун ПЙТҲОН дастурлаш тилида ишлаб чиқилган сcриптдан фойдаланган ҳолда бетон конструксияларини ва фибро толаларни автоматик моделлаштириш имкониятини берувчи янги Р-Фибро плугин функсияси ишлаб чиқилган ва АБАҚУС дастурига интеграция қилинган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Дисперс арматуралаш орқали кучайтирилган эгилувчи темирбетон конструксияларнинг мустаҳкамлиги ва дарзбардошлигини баҳолаш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
базалт, полипропилен ва пўлат толалари билан дисперс арматураланган фибробетон ишлаб чиқариш “Жийдакапа индастри” МЧЖ, “Оқтош темир-бетон маҳсулотлари” МЧЖ қурилиш корхоналарида жорий этилди (Ўзсаноатқурилишматериаллари уюшмасининг 2025-йил 6-октябрдаги №2/15-3286-сон маълумотномаси). Натижада толалари билан дисперс арматуралаш мустаҳкамликни ортишига олиб келган ва шу билан бирга цемент сарфини 10÷15 % га қисқартириш имконини берган;
базалт толалар асосидаги фибробетон ишлаб чиқариш “Бунёдкор-3” МЧЖ ва “Чортоқтемирбетон” МЧЖ темир бетон заводларида жорий этилди (Ўзбекистон Республикаси Қурилиш ва Уй-Жой Коммунал Хўжалиги Вазирлигининг 2025-йил 5-декабрдаги №34-06/14355-сон маълумотномаси). Натижада кутилаётган йиллик иқтисодий самарадорлик 547 372 800  (беш юз қирқ етти миллион уч юз етмиш икки минг саккиз юз) сўмни ташкил этган;
базалт, полипропилен ва пўлат толалари билан кучайтирилган фибротемирбетон тўсинларни мустаҳкамликка ҳисоблаш дастури “Коммуналтаъмирлойиҳа” МЧЖда лойиҳалаш ишлари учун жорий этилди (Ўзбекистон Республикаси Қурилиш ва Уй-Жой Коммунал Хўжалиги Вазирлигининг 2025-йил 5-декабрдаги №34-06/14355-сон маълумотномаси). Натижада лойиҳалаш ва ҳисоблаш жараёнларига сарфланадиган меҳнат сарфи-вақтни 15% гача тежалишига эришилган. 

Yangiliklarga obuna bo‘lish