Холбўтаева Дилфуза Усмон қизининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Педагогика туркум фанларини ўқитиш жараёнида бўлажак ўқитувчиларнинг рефлексив-маданий дунёқарашини тарбиялаш методикаси” мавзусидаги 13.00.02 – Таълим ва тарбия назарияси ва методикаси.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.1.PhD/Ped9527.
Илмий раҳбар: Сафарова Рохат Гайбуллаевна, педагогика фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Қори Ниёзий номидаги Тарбия педагогикаси миллий институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК номи: Қори Ниёзий номидаги Тарбия педагогикаси миллий институти, DSc.01/2025.27.12.Ped.02.01 рақамли илмий кенгаш.
Расмий оппонентлар: Хусанова Сумбула Исламовна, педагогика фанлари доктори, профессор; Туйчиева Иноятхон Ибрагимовна, педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), профессор.
Етакчи ташкилот: Қўқон давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: педагогика туркум фанларини ўқитиш жараёнида бўлажак ўқитувчиларнинг рефлексив-маданий дунёқарашини тарбиялашнинг назарий асослари, педагогик шарт-шароитлари ва механизмларини аниқлаш ва ушбу мақсадга йўналтирилган илмий-методик тавсиялар, таклифлар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
педагогика туркум фанларини ўқитиш мазмуни мотивацион-диагностик, амалий ва рефлексив-трансформатив босқичлар кесимида рефлексив кундалик, педагогик кейс, портфолио, микродарс ва маданий интерпретация технологияларини миллий ва умуминсоний қадриятлар билан интегратив қўллаш асосида такомиллаштирилган;
рефлексив-маданий дунёқарашини тарбиялаш методикаси педагогика туркум фанларини ўқитишда бўлажак ўқитувчиларнинг когнитив фикрлаши, педагогик жараённи миллий менталитетга хос бўлган инсонпарварлик, толерантлик, ўзаро ҳурмат, ишонч, ҳамкорлик асосида ташкил этиш кўникмаларини ривожлантиришнинг методик имкониятларини кенгайтириш асосида такомиллаштирилган;
рефлексив-маданий дунёқарашини тарбиялаш модели педагогика туркум фанларини ўқитиш жараёнида бўлажак ўқитувчиларнинг касбий маданиятга оид педагогик билимлари ва методик маҳоратини касбий фаолиятни рефлексив баҳолаш ва миллий ҳамда умуминсоний қадриятларга асосланган педагогик муносабатни қарор топтириш асосида такомиллаштирилган;
рефлексив-маданий дунёқарашини тарбиялаш самарадорлиги бўлажак ўқитувчиларнинг миллий ҳамда умуминсоний маданиятга оид билим ва кўникмалари ривожланганлигининг юқори (чуқур ўзлаштириш ва мустақил қўллаш), ўрта (қисман ўзлаштириш ва вазиятли қўллаш), қуйи (суст ўзлаштириш ва амалда қўллай олмаслик) даражаларини баҳолашнинг мақсадга мувофиқлиги асосида аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Бўлажак ўқитувчиларда рефлексив-маданий дунёқарашни тарбиялаш бўйича ишлаб чиқилган таклиф ва хулосалар асосида:
педагогика туркум фанларини ўқитиш мазмуни мотивацион-диагностик, амалий ва рефлексив-трансформатив босқичлар кесимида рефлексив кундалик, педагогик кейс, портфолио, микродарс ва маданий интерпретация технологияларини миллий ва умуминсоний қадриятлар билан интегратив қўллаш асосида такомиллаштиришга оид таклифлардан Қори Ниёзий номидаги Тарбия педагогикаси миллий институтида амалга оширилган ФЗ-2016-0909111822-рақамли “Дарслик ва ўқув адабиётлари мазмунига Шарқ педагогик тафаккури дурдоналарини сингдириш орқали ўқувчиларда “оммавий маданият”га қарши курашувчанлик кўникмаларини шакллантириш механизмлари” мавзусидаги фундаментал лойиҳани бажаришда фойдаланилган (Олий таълим, фан ва инновацион вазирлиги 2024-йил 14-сентябрдаги 4/17-4/-16743-сонли маълумотномаси). Натижада, педагогика туркум фанларини ўқитиш мазмунига мотивацион-диагностик, амалий ва рефлексив-трансформатив босқичлар кесимида рефлексив кундалик, педагогик кейс, портфолио, микродарс ва маданий интерпретация технологияларини миллий ва умуминсоний қадриятлар билан интегратив қўллаш асослари тадбиқ қилинган;
рефлексив-маданий дунёқарашини тарбиялаш методикаси педагогика туркум фанларини ўқитишда бўлажак ўқитувчиларнинг когнитив фикрлаши, педагогик жараённи миллий менталитетга хос бўлган инсонпарварлик, толерантлик, ўзаро ҳурмат, ишонч, ҳамкорлик асосида ташкил этиш кўникмаларини ривожлантиришнинг методик имкониятларини кенгайтиришга оид таклифлардан Қори Ниёзий номидаги Тарбия педагогикаси миллий институтида амалга оширилган АЛ-9524115131-рақамли “Талабаларнинг кўнгилли ижтимоий-методик ҳаракатлари асосида инклюзив ва уйдаги таълим самарадорлигини ошириш технологиялари” номли амалий лойиҳа доирасида ишлаб чиқилган методик ечимлардан интеграциялашган ҳолда фойдаланилган (Қори Ниёзий номидаги Тарбия педагогикаси миллий институтининг 2025-йил 4-декабрдаги 01-09/661-сонли маълумотномаси). Натижада, талабаларда рефлексив-маданий дунёқарашини тарбиялашда педагогик жараённи миллий менталитетга хос бўлган инсонпарварлик, толерантлик, ўзаро ҳурмат, ишонч, ҳамкорлик асосида ташкил этиш кўникмаларини ривожлантиришнинг методик таъминоти ишлаб чиқилган;
рефлексив-маданий дунёқарашини тарбиялаш модели педагогика туркум фанларини ўқитиш жараёнида бўлажак ўқитувчиларнинг касбий маданиятга оид педагогик билимлари ва методик маҳоратини касбий фаолиятни рефлексив баҳолаш ва миллий ҳамда умуминсоний қадриятларга асосланган педагогик муносабатни қарор топтиришга оид илмий маълумотлар “Педагогик маҳорат” номли қўлланмада ўз ифодасини топган (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2024-йил 25-июндаги 218-480-сонли нашр рухсатномаси). Натижада, олий педагогик таълим жараёни бўлажак ўқитувчиларнинг касбий маданиятга оид педагогик билимлари ва методик маҳоратини оширишга қаратилган методологик манбалар билан таъминланган;
рефлексив-маданий дунёқарашини тарбиялаш самарадорлиги бўлажак ўқитувчиларнинг миллий ҳамда умуминсоний маданиятга оид билим ва кўникмалари ривожланганлигининг юқори (чуқур ўзлаштириш ва мустақил қўллаш), ўрта (қисман ўзлаштириш ва вазиятли қўллаш), қуйи (суст ўзлаштириш ва амалда қўллай олмаслик) даражаларини баҳолашга оид муаллифлик ғоялари Жиззах давлат педагогика университети, Қарши Давлат университети ва Самарқанд давлат университетларининг педагогик жараёнларига татбиқ қилинган (Олий таълим, фан ва инновацион вазирлиги 2024-йил 14-сентябрдаги 4/17-4/-16743-сонли маълумотномаси). Натижада, бўлажак ўқитувчиларнинг миллий ҳамда умуминсоний маданиятга оид билим ва кўникмаларини обектив баҳолаш механизмлари олий педагогик таълим жараёнига тадбиқ қилинган.