Атажанов Хурмет Абдимуратовичнинг
фан доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Минтақавий журналистика: назария ва амалиёт (2000–2020-йиллар Қорақалпоғистон ОАВ мисолида)”, 10.00.09 – Журналистика.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2022.1.DSc/Fil388.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Қорақалпоқ давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Қорақалпоқ давлат университети, DSc.03/2025.27.12.Fil.04.06.
Расмий оппонентлар: Хамдамов Юсуф Қудратович, филология фанлари доктори (DSc), профессор; Бекбергенова Зияда Утеповна, филология фанлари доктори (DSc), профессор; Аминова Дилноза Хикматилла қизи, филология фанлари доктори (DSc), доцент.
Етакчи ташкилот: Ўзбекистон журналистика ва оммавий коммуникациялар университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади замонавий журналистиканинг ривожланишида ҳудудий журналистиканинг ўрни ва аҳамиятини назарий жиҳатдан асослаб беришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
минтақавий журналистиканинг ўзига хос жиҳатлари, ҳудудий медиа муҳитнинг шаклланишига таъсир қилувчи омиллар қиёсий таҳлил қилиниши натижасида Қорақалпоғистон медиа маконида кейинги йилларда ўзига хос ахборот муҳити шаклланганлиги исботланган;
мустақилликкача бўлган даврга нисбатан мустақиллик йилларда миллий анъана ва қадриятлар, тарихга янги ёндошувдаги мавзуларнинг ҳар хил контекстда ёритилиши масалалари жамиятнинг ривожланиш тенденсияси контекстида ўрганилиб, ижтимоий масъулият ва янгича ёндашув минтақавий ОАВларнинг асосий тамойиллари сифатида шаклланганлигининг конструктив жиҳатлари аниқланган;
минтақавий ОАВлар ва замонавий коммуникация каналлари томонидан тайёрланаётган контентлар маҳаллий аудиториянинг қарашлари ва талаблари асосида тайёрланиши масалалари медиа танқид нуқтайи назаридан таҳлил қилинган, жамиятда юз бераётган воқеа ва ҳодисаларнинг замонавий медиа талаблари асосида тайёрланиши кераклиги ва ушбу тамойилни амалиётга тадбиқ қилиш зарурати асослаб берилган;
Янги Ўзбекистонда ижтимоий аҳамияти юқори, жамият тараққиёти ва демократия устуворлигини таъминлашда маҳаллий ОАВларнинг ўрни беқиёс эканлиги таъкидлаб ўтилиб, маҳаллий ОАВлар фаолиятини замон талаблари асосида тузиш ва шакллантиришда ривожланган давлатлар тажрибаларига суянган ҳолда медиа консепсия яратиш зарурлиги аниқланган;
минтақавий медиа маконини аудитория талаблари асосида шакллантиришда маҳаллий журналистларнинг маҳорати ва замон талаблари асосида контент ярата олиш кўникмалари шаклланганлигининг аҳамияти катта эканлиги исботланган ва ҳудудий журналистларда замонавий медиа контентларни тайёрлаш кўникмаларини ривожлантиришда журналистлар учун оффлайн ва онлайн тренинглар, онлайн ўқув платформаларининг юритилиши зарурати катта эканлиги ижтимоий сўровнома асосида таҳлил қилиниб амалий тавсиялар ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Минтақавий журналистиканинг ўзига хослиги ва шу асосда ишлаб чиқилган назарий-методологик, амалий таклифлар асосида:
минтақавий журналистикада медиа макон, медиа сиёсат, вазифалар, контент яратишнинг назарий-амалий қонуниятлари ва талаблари маҳаллий оммавий ахборот воситалари ҳамда журналистлар томонидан ўз фаолиятида қўлланилди (Қорақалпоғистон Республикаси Ахборот ва оммавий коммуникациялар бошқармасининг 2024-йил 30-мартдаги 01-429-сон маълумотномаси). Натижада, журналистларнинг минтақавий медиа маконда маълумотларни танлаш ва уларни эълон қилиш бўйича билим ҳамда кўникмалари ортишига замин яратилган.
минтақавий оммавий ахборот воситаларида монетизация, медиа контентларни визуаллаштириш, контент тайёрлашда қўлланиладиган талаблар Ўзбекистон Журналистлар ижодий уюшмаси Қорақалпоғистон бўлими томонидан ўтказилган семинар-тренингларда қўлланилди (Ўзбекистон Журналистлар ижодий уюшмаси Қорақалпоғистон бўлимининг 2025-йил 30-майдаги 9-сон маълумотномаси). Натижада, семинар иштирокчиларининг минтақавий медиада визуаллаштириш ва монетизация бўйича кўникмалари такомиллаштирилган.
Қорақалпоғистон Республикаси телерадиокомпаниясининг “Ижтимоий-сиёсий, ижтимоий-иқтисодий дастурлар” бош таҳририяти томонидан тайёрланадиган айрим кўрсатув ва эшиттиришлар учун ссенарий ёзишда бугунги кундаги минтақавий оммавий ахборот воситалари фаолиятининг ўзига хос хусусиятлари, контент яратишга қўйиладиган талаблар, минтақавий экологик журналистика ва унинг йўналишлари, шунингдек, журналистларга қўйиладиган талаблар бўйича маълумотлардан фойдаланилди (Қорақалпоғистон телерадиокомпаниясининг 2025-йил 16-июндаги 05-22/354-сонли маълумотномаси). Натижада, ёш журналистларнинг минтақавий журналистика бўйича билим ва кўникмалари янгича шаклда ривожланишига асос солинган.
Минтақавий матбуотни трансформация қилиш, уни замон талабларига мос равишда монетизация қилиш, болалар учун замонавий контент яратиш бўйича ишлаб чиқилган хулосалардан “Замонавий журналистикани ривожлантириш маркази” томонидан молиялаштирилган “Жеткиншек” газетасини трансформация қилиш орқали янги контент яратиш” лойиҳаси доирасида Қорақалпоғистон Республикаси “Жеткиншек” болалар ва ўсмирлар газетаси ўтказган семинар-тренингларда кенг фойдаланилди. Аудиториянинг медиасаводхонлик бўйича билим даражасини баҳолаш ва оширишга доир олинган назарий хулосалар эса “Жеткиншек” газетасининг Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгаши ҳузуридаги нодавлат нотижорат ташкилотларини ва фуқаролик жамиятининг бошқа институтларини қўллаб-қувватлаш жамоат фонди грант танловида ғолиб бўлган “Фарзандларимиз қалбининг поклиги – келажагимиз кафолати” лойиҳаси доирасида ўтказилган семинар-тренингларда ҳамда лойиҳа якунида нашр этилган “Медиасаводхонлик асослари” номли ўқув-методик қўлланмани тайёрлашда қўлланилди. Минтақавий журналистикага оид назарий ва илмий-амалий хулосалардан амалиётчи журналистлар томонидан ўтказилган семинар-тренинглар ва маҳорат дарсларида ҳам фойдаланилди (“Жеткиншек” газетасининг 2025-йил 11-июндаги 3-сон маълумотномаси).
