Боғбекова Дилноза Шоназаровнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Ходима аёлларда учрайдиган касбий стрессни келтириб чиқарувчи омиллар диагностикаси” 19.00.06 – Ёш ва педагогик психология. Ривожланиш психологияси (психология фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2024.3.PhD/P1013.
Илмий раҳбар: Джуманиязова Мухайя Хусиновна, психология фанлари доктори (DSc), доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Бухоро давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК номи: Бухоро давлат университети, DSc.03/2025.27.12.P.08.10.
Расмий оппонентлар: Бобоева Сайёра Бобораджабовна, психология фанлари доктори (DSc), профессор, Исматова Дилафруз Туймуратовна, психология фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.
Етакчи ташкилот: Тошкент давлат шарқшунослик университети.
Диссертация йўналиши назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади ходима аёлларда учрайдиган касбий стрессни келтириб чиқарувчи омиллар диагностикасини тадқиқ этиш ҳамда амалий тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
ходима аёлларнинг касбий стресс даражасини баҳолашда шахсдаги режалаштириш, мустақилликка интлиш, мослашувчанлик, фаолият натижаларини баҳолаш хусусиятларини меҳнат стажига боғлиқ равишда эскапизмни пасайтирганлиги туфайли, каузусли ҳолатларда муаммони ҳал қилишга интилиш билан детерминациялашган копинг хулқни фаоллашуви муҳим психологик омил эканлиги асосланган;
ходима аёлларнинг стрессни енгиб ўтишида конфронтацион копинг, ўзини ўзи назорат қилиш, жавобгарликни зиммасига олиш муаммони ҳал этишга интилишнинг кучли ифодаланишига, муаммоларни режалаштириш эса “ижтимоий қўллаб-қувватланиш истаги” намоён болишини заиф градацияда юзага чиқишига олиб келганлиги сабабли копинг-хулқ механизмлари эскапизмни сусайиши орқали эмоционал ҳолатнинг конструктив фаоллашуви муҳим эканлиги исботланган;
ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларда фаолият олиб борувчи аёллардаги касбий стресснинг намоён бўлишида каузусли вазиятларда ҳаётий мақсадларни белгилай олиш, ютуқларни таҳлил қилиш, ҳиссиётларни барқарорлаштириш кўникмаси муаммони ҳал қилиш позициясини кучайтириб, муаммодан қочиш позициясини сусайтирганлигига асосланиб ҳарбий касбий мотивациянинг қуйи ва юқори чегараси тактик қарор қабул қилиш кўникмаси орқали модулацион таъсирга эга эканлиги далилланган;
ходима аёлларнинг касбий стресс даражасини бартараф этишда муаммони ҳал қилиш кўникмаси хулқ-атворни режалаштириш, мослашувчанлик, эмоцияларни конгнитив баҳолаш ва идрок қилиш кўникмаларини ривожлантириш муҳимлиги туфайли копинг хулқни эмоционал диссонансларни пасайтириш орқали конструктивлаштириш зарурати аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларнинг жорий қилинганлиги.
Ходима аёлларда учрайдиган касбий стрессни келтириб чиқарувчи омиллар диагностикаси (ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларда ишловчи аёллар мисолида)ни ўрганиш бўйича амалга оширилган илмий-тадқиқот натижалари асосида:
ходима аёлларнинг касбий стресс даражасини баҳолашда шахсдаги режалаштириш, мустақилликка интлиш, мослашувчанлик, фаолият натижаларини баҳолаш хусусиятларини меҳнат стажига боғлиқ равишда эскапизмни пасайтирганлиги туфайли, каузусли ҳолатларда муаммони ҳал қилишга интилиш билан детерминациялашган копинг хулқни фаоллашуви муҳим психологик омил эканлиги асосланганлигига оид таклифлар Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 19-июндаги ММ-375-сон буйруғи билан «Онтогенез психологияси. Дифференциал психология» модулига киритилган (Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 16-июндаги ММ-375а-сон маълумотномаси). Натижада, уларнинг ўз хулқ-атворини тартибга солиш услуби муҳим психологик омил эканлиги асосланган;
ходима аёлларнинг стрессни енгиб ўтишида конфронтацион копинг, ўзини ўзи назорат қилиш, жавобгарликни зиммасига олиш муаммони ҳал этишга интилишнинг кучли ифодаланишига, муаммоларни режалаштириш эса “ижтимоий қўллаб-қувватланиш истаги” намоён болишини заиф градацияда юзага чиқишига олиб келганлиги сабабли копинг-хулқ механизмлари эскапизмни сусайиши орқали эмоционал ҳолатнинг конструктив фаоллашуви муҳим эканлиги исботланганлигига оид таклифлар Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 19-июндаги ММ-375-сон буйруғи билан «Касб психологияси» модулига киритилган (Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 16-июндаги ММ-375а-сон маълумотномаси). Натижада, копинг-хулқ механизмларини намоён бўлиш даражасини баҳолаш устувор характерга эга эканлиги исботланган;
ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларда фаолият олиб борувчи аёллардаги касбий стресснинг намоён бўлишида каузусли вазиятларда ҳаётий мақсадларни белгилай олиш, ютуқларни таҳлил қилиш, ҳиссиётларни барқарорлаштириш кўникмаси муаммони ҳал қилиш позициясини кучайтириб, муаммодан қочиш позициясини сусайтирганлигига асосланиб ҳарбий касбий мотивациянинг қуйи ва юқори чегараси тактик қарор қабул қилиш кўникмаси орқали модулацион таъсирга эга эканлиги далилланганлигига оид маълумотлар Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 19-июндаги ММ-375-сон буйруғи билан «Касб психологияси» модулига киритилган (Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 16-июндаги ММ-375а-сон маълумотномаси). Натижада муаммодан қочиш позициясини сусайтирганлигига асосланиб ҳарбий касбий мотивация устувор таъсирга эга эканлиги далилланган;
ходима аёлларнинг касбий стресс даражасини бартараф этишда муаммони ҳал қилиш кўникмаси хулқ-атворни режалаштириш, мослашувчанлик, эмоцияларни конгнитив баҳолаш ва идрок қилиш кўникмаларини ривожлантириш муҳимлиги туфайли копинг хулқни эмоционал диссонансларни пасайтириш орқали конструктивлаштириш зарурати аниқланганлигига оид таклифлар Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 19-июндаги ММ-375-сон буйруғи билан «Психокоррексия» модулига киритилган (Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 16-июндаги ММ-375а-сон маълумотномаси). Натижада копинг хулқ механизмларини конструктивлаштириш зарурати аниқланган.