Разакова Райхан Сайлаубековнанинг
фан доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақидаги эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи):
“Кексалик даврида ёлгʻизлик ҳисси психокоррексиясининг ижтимоий-психологик асослари”. 19.00.05 – Ижтимоий психология. Этнопсихология (психология фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2024.4.DSc/P220.
Илмий раҳбар: Уразбаева Дилбар Абдуллаевна, психология фанлари доктори (DSc), профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Бухоро давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК номи: Бухоро давлат университети, DSc.03/2025.27.12.P.08.10.
Расмий оппонентлар: Хусейнова Абира Амановна, психология фанлари доктори (DSc), профессор; Сагиндикова Наргиза Джубаткановна, психология фанлари доктори (DSc), профессор; Шарафутдинова Хадичахон Гулямутдиновна, психология фанлари доктори (DSc), доцент.
Етакчи ташкилот: Самарқанд давлат университети.
Диссертация йўналиши назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади кексалик даврида ёлгʻизлик ҳисси психокоррексиясининг ижтимоий-психологик асосларини тадқиқ қилиш орқали зарурий тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
кексалик даврида ёлгʻизлик ҳиссининг даражавий ривожланишига кўра, кексалардаги ҳаёт сифатини баҳолашда «дўстлар билан мулоқот» ва «салбий эмоциялар» нинг хулқда интенсив намоён бўлиши туфайли, ҳиссий ёлғизликни субектив баҳоланиши орқали гендер дифференциацияси далилланган;
кексалик даврида ёлғизлик ҳиссининг даражавий ифодаланиши уларнинг ўз “ҳаёт сифатини” “ёлғизлик умумий кечинма”, “мулоқотдаги қарамлик”, “позитив ёлғизлик” тарзида субекти баҳолашига боғлиқлиги туфайли карера, шахсий интилишлар, соғлиқ, атрофдагиларни қўллаб қувватлашига оптимистик муносабат ракурсида дифференциал намоён бўлиши аниқланган;
кексалар томонидан ҳаёт сифатини баҳоланиши ижтимоий ролларни йўқотишнинг эмоционал эҳтиёжлар негизида дифференциал намоён бўлишига кўра, ёлғизликнинг субектив идрок этилишини ҳиссий, оилавий, ижтимоий ракурсда ифодаланишига интенсив таъсири этиши аниқланган;
геронтологик даврда ижтимоий ҳаётнинг кексалар психикасида акс эттирилишига кўра, улардаги ҳукмрон ҳолатнинг психологик ва жисмоний фаровонлик, ташвишланиш, асабийлик ва депрессия каби эмоционал ўзгаришларнинг ўлим ҳақидаги хавотирларини кучайтириши сабабли ҳаёт сифати кўрсаткичларининг мос равишда ўзгариши далилланган;
кексалик давридаги инсонларнинг психик саломатлигини барқарорлаштиришда когнитив, эмоционал-соматик, конатив-хулқий ва ижтимоий соҳаларига аутоген таъсирнинг муҳимлигига кўра, дўстлар билан мулоқот, оптимистлилик, психологик ва жисмоний фаровонлик ҳамда ҳаётга нисбатан муносабатлари тизимида ҳиссий барқарорликни ривожлантириш зарурлиги далилланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Кексалик даврида ёлгʻизлик ҳисси психокоррексиясининг ижтимоий-психологик асосларини ўрганишга доир олиб борилган илмий-тадқиқот ишлари натижалари асосида;
кексалик даврида ёлгʻизлик ҳиссининг даражавий ривожланишига кўра, кексалардаги ҳаёт сифатини баҳолашда «дўстлар билан мулоқот» ва «салбий эмоциялар» нинг хулқда интенсив намоён бўлиши туфайли, ҳиссий ёлғизликни субектив баҳоланиши орқали гендер дифференциацияси далилланганлигига оид маълумотлар Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2024-йил 21-июндаги 179-сонли буйруғи билан «Онтогенез психологияси. Дифференциал психология» модулига киритилган (Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий Марказининг 2024-йил 26-июндаги ПМ-179а-сонли маълумотномаси). Натижада кексалик даврида ёлгʻизлик ҳиссини психокоррексия қилиш борасидаги назарий таҳлиллар таснифланган;
кексалик даврида ёлғизлик ҳиссининг даражавий ифодаланиши уларнинг ўз “ҳаёт сифатини” “ёлғизлик умумий кечинма”, “мулоқотдаги қарамлик”, “позитив ёлғизлик” тарзида субекти баҳолашига боғлиқлиги туфайли карера, шахсий интилишлар, соғлиқ, атрофдагиларни қўллаб қувватлашига оптимистик муносабат ракурсида дифференциал намоён бўлиши аниқланганлигига оид маълумотлар Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2024-йил 21-июндаги 179-сонли буйруғи билан «Онтогенез психологияси. Дифференциал психология» модулига киритилган (Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий Марказининг 2024-йил 26-июндаги ПМ-179а-сонли маълумотномаси). Натижада кексалик даврида ёлгʻизлик ҳиссини психокоррексиялашга таъсир этувчи бошқа омиллар билан алоқадорлиги аниқланган;
кексалар томонидан ҳаёт сифатини баҳоланиши ижтимоий ролларни йўқотишнинг эмоционал эҳтиёжлар негизида дифференциал намоён бўлишига кўра, ёлғизликнинг субектив идрок этилишини ҳиссий, оилавий, ижтимоий ракурсда ифодаланишига интенсив таъсири этиши аниқланганлигига оид маълумотлар Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2024 йил 21-июндаги 179-сонли буйруғи билан «Онтогенез психологияси. Дифференциал психология» модулига киритилган (Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий Марказининг 2024-йил 26-июндаги ПМ-179а-сонли маълумотномаси). Натижада кексалик даврида ёлгʻизлик ҳиссини психокоррексиялашга таъсир қилувчи омиллар изоҳланган;
геронтологик даврда ижтимоий ҳаётнинг кексалар психикасида акс эттирилишига кўра, улардаги ҳукмрон ҳолатнинг психологик ва жисмоний фаровонлик, ташвишланиш, асабийлик ва депрессия каби эмоционал ўзгаришларнинг ўлим ҳақидаги хавотирларини кучайтириши сабабли ҳаёт сифати кўрсаткичларининг мос равишда ўзгариши далилланганлигига оид маълумотлар Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2024-йил 21-июндаги 179-сонли буйруғи билан «Онтогенез психологияси. Дифференциал психология» модулига киритилган (Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий Марказининг 2024-йил 26-июндаги ПМ-179а-сонли маълумотномаси). Натижада кексалик даврида ёлгʻизлик ҳиссини психокоррексиялашга оид дастур яратилган;
кексалик давридаги инсонларнинг психик саломатлигини барқарорлаштиришда когнитив, эмоционал-соматик, конатив-хулқий ва ижтимоий соҳаларига аутоген таъсирнинг муҳимлигига кўра, дўстлар билан мулоқот, оптимистлилик, психологик ва жисмоний фаровонлик ҳамда ҳаётга нисбатан муносабатлари тизимида ҳиссий барқарорликни ривожлантириш зарурлиги далилланганлигига оид илмий янгилик Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2024 йил 21-июндаги 179-сонли буйруғи билан «Онтогенез психологияси. Дифференциал психология» модулига киритилган (Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий Марказининг 2024-йил 26-июндаги ПМ-179а-сонли маълумотномаси). Натижада кексалик даврида ёлгʻизлик ҳиссини психокоррексиялашга оид ижтимоий-психологик дастур кексалар билан эмпирик таҳлил ўтказиш жараёнида муваффақиятли қўлланилган.
