Қодиров Акмал Ҳожиматовичнинг
Педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Бўлажак немис тили ўқитувчиларининг рефлексив компетенсиясини ривожлантиришнинг методик асослари (немис тили мисолида)” 13.00.02 – Таълим ва тарбия назарияси ва методикаси (немис тили).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2023.4.PhD/Ped6413
Илмий раҳбар: Исроилова Дилдорахон Мухторовна, педагогика фанлари доктори, профессор
Диссертация бажарилган муассаса номи: Андижон давлат педагогика институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи: Исҳоқхон Ибрат номидаги Наманган давлат чет тиллари институти, PhD.03/2025.27.12.Ped.35.01 рақамли Илмий кенгаш.
Расмий оппонентлар: Чирчиқ давлат педагогика университети доценти, педагогика фанлари доктори (DSc) З.Санақулов, Фарғона давлат университети профессори, филология фанлари номзоди М.Қаҳҳорова.
Етакчи ташкилот: Самарқанд давлат чет тиллар институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади Бўлажак немис тили ўқитувчиларининг рефлексив компетенсиясини ривожлантиришнинг методик асосларини тадқиқ этишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий йангилиги қуйидагилардан иборат:
бўлажак немис тили ўқитувчиларининг рефлексив компетенсиясини ривожлантиришда уч асосий когнитив, операцион, шахсий компонентларни инобатга олган ҳолда ҳодисаларни билиш, таҳлил қилиш, ўз-ўзини баҳолаш, ўз фаолияти ва бошқаларнинг хатти-ҳаракатлари ҳақида батафсил фикр юрита олиш каби аналитик билимларга доир механизмлар Европа ва Осиё давлатлари тажрибаси асосида такомиллаштирилган.
талабаларнинг рефлексив компетенсиясини ривожлантиришда педагогик шартлар, босқичлар, мезонлар ҳамда дидактик таъминотни ўз ичига олувчи, ижодий ва касбий индивидуалликни ривожлантиришга йўналтирилган, аниқ касбий позиция ифодаланган, мослашувчан, прагматик ҳамда интеграцион модели ишлаб чиқилган.
талабаларнинг мулоқот фаоллиги ва касбий малакалари рефлексив компетенсия механизмининг таркибий қисмлари бўлган танқидий фикрлаш, ижодкорлик, инновацион ёндашув ва ҳамкорликда ишлаш асосида рефлексив-коррексион технологиялар ривожлантирилган.
бўлажак немис тили ўқитувчиларининг рефлексив компетентлилиги ривожланганлик даражасини аниқлашга доир бошқалар фикрини баҳолаш (Беwертунг дер Меинунген андерер), мантиқий хатоларни тушуниш (Верстеҳен логисчер Феҳлер), ҳақиқат ва хатони ажратиш (Унтерсчеидунг зwисчен Wаҳрҳеит унд Ирртум), баҳолаш ҳамда тузатиш (Беwертунг унд Корректур) каби диагностик мезонлар ва кўрсаткичлар ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Немис тилини ўқитиш жараёнида бўлажак ўқитувчиларнинг рефлексив компетенсиясини ривожлантиришга доир тадқиқот натижалари асосида:
60230100 – Филология ва тилларни ўқитиш Немис тили йўналиши талабалари учун ишлаб чиқилган “Немис тили дарсида талабаларнинг танқидий ва ижодий кўникмаларини ривожлантириш технологиялари” номли дарслигидаги материалларидан 2021-2023 йилларида бажарилган талабаларнинг касбий ва рефлексив компетенсиясини ривожлантиришга қаратилган педагогик, методологик ва психологик хусусиятларини таҳлил қилиш, танқидий баҳолаш ва назарий хулосалар чиқаришда қўлланилган. Наманган муҳандислик технология институтида амалга оширилган ЭМИ халқаро лойиҳа доирасида унумли фойдаланилган. (Наманган муҳандислик технология институтининг 2025-йил 3-мартдаги № 795–024 сонли маълумотномаси). Натижада инновацион методлар жорий этилди ҳамда ўқув-тарбия жараёнини ташкил этишда замонавий талаблар асосида бакалавриат босқичи талабаларнинг танқидий ва ижодий фикрлаш кўникмаларини ривожлантиришга алоҳида эътибор қаратилди;
бўлажак немис тили ўқитувчиларининг ўз фикрини мантиқан асослаб ифодалаш, турли ижтимоий контекстларда нутқий фаолият юритиш, ўз ўқиш жараёни устида рефлекция олиб бориш ва хатолардан тўғри хулоса чиқариш кўникмаларини ривожлантиришга қаратилган “Немис тили дарсида талабаларнинг танқидий ва ижодий кўникмаларини ривожлантириш технологиялари” номли дарслик нашр этилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2025-йил 9-июлдаги 258-сонли нашр рухсатномаси). Натижада талабаларнинг рефлексив компетентлилигини оширишда ўз-ўзини ривожлантиришнинг педагогик-психологик механизмлари такомиллаштирилган;
филологик йўналишдаги олий таълим муассасаларида немис тилини ўқитиш учун ишлаб чиқилган машқ ва топшириқлар тизими, талабаларни мустақил фикрлашга ундовчи методик материаллардан 2024–2025-йиллар давомида Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси “Ўзбекистон 24” телеканали томонидан тайёрланган “Таълим ва тараққиёт”, “Адабий жараён”, “Ўзбекистон ёшлари” каби кўрсатувлар ва эшиттиришлар ссенарийларини тайёрлашда фойдаланилган (Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси “Ўзбекистон-24” телерадиоканали” давлат муассасасининг 2025-йил 20-майдаги 05-09-704-сонли маълумотномаси). Натижада, талабаларда муаммоларни реал ҳаётий вазиятларда ҳал қилиш ва ижодий фикрлаш кўникмаларини ривожлантиришга қаратилган амалий таклиф ҳамда тавсиялар оммалаштирилган.
