Умарова Меҳринисо Ибрагим қизининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Қоидали ўйинлар асосида болаларнинг жисмоний ва руҳий ривожланиши уйғунлигини таъминлаш методикасини такомиллаштириш”, 13.00.08 –Мактабгача таълим ва тарбия назарияси ва методикаси.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган В2023.2.PhD/Ped5362
Илмий раҳбар: Камолов Ифтихор Бахтиёрович, Қарши давлат университети профессори, педагогика фанлари доктори, профессор
Диссертация бажарилган муассаса номи: Термиз давлат педагогика институти.
Илмий кенгаш фаолият кўрсатаётган муассаса номи Термиз давлат педагогика институти, Илмий кенгаш қошидаги бир марталик Илмий кенгаш рақами: PhD.01/2025.27.12.Ped.11.01
Расмий оппонентлар:
биринчи оппонент – Джамилова Наргиха Нуритдиновна педагогика фанлари доктори, профессор
иккинчи оппонент – Туйчиева Иноятхон Ибрагимовна педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD) профессор
Етакчи ташкилот: Бухоро давлат педагогика институти
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади - Қоидали оъйинлар асосида болаларнинг жисмоний ва руҳий ривожланиши уйғунлигини таъминлаш методикасини такомиллаштириш бўйича тавсиялар ва таклифларни ишлаб чиқишдан иборат.
III.Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
болаларни жисмоний ва руҳий ривожлантиришнинг педагогик тизими синхрон ривожлантиришнинг таъсир механизми ҳамда педагогик-психологик ривожлантириш даражаси ўзаро та'сирига доир назарий-методик ёндашув асосларини фаолият жараёнига кўра тартибли тзимлаштириш асосида аниқлаштирилган.
мактабгача ёшдаги болалар жисмоний ва руҳий ривожлантириш методикаси педагогик жараёнга коператив, муаммоли, имитацион, висуал, оғзаки интегратив-корреляцион ўйин методларини структуравий ва изчил ташкил этиш ҳамда жисмоний ва психик ривожланиш кўрсаткичларини приоритетлаштириш асосида такомиллаштирилди.
қоидали ўйинларни ўргатишнинг педагогик шарт-шароитлари фаолият жараёнининг технологик харитасига квест технологиясини синтезлаш ҳамда координация ва эмоцияларни ривожлантирувчи “Лого уз” номли платформасини амалиётда қўллаш асосида такомиллаштирилган.
қоидали ўйинларда болаларнинг жисмоний ва руҳий ривожлантириш педагогик моделининг жараёнли блоки технологик ва ташкилий босқичларга ривожлантирувчи компонентларни қўшиш ҳамда Тҳе Глобал Институте фор Плай-Басед Леарнинг (ГиПБЛ) дастурининг Фирст степс, Степ бй степ стадияларини трансляциялаш асосида такомиллаштирилган.
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши натижасида болаларнинг жисмоний ва руҳий ривожланиш даражаси ҳаракатли компонентлар орқали аниқланган, болаларни жисмоний ва руҳий ривожлантиришнинг самарали усуллари жисмоний, руҳий, эмоционал ижтимоий ёндашиш асосида комплекс такомиллаштириш натижасида болаларнинг жисмоний ва руҳий ривожланиши уйғунлигини таъминлаш методикасини такомиллаштириш мазмуни болаларнинг ақлий-жисмоний ривожланганлик даражасини диагностик усуллар билан ташхислаш, педагогик жараёнининг мувофиқлаштирувчи вазифасини харакатли компонент орқали такомиллаштириш ҳамда жисмоний ва руҳий ривожланиш соҳасидаги мустақиллик, ўз-ўзини жисмоний ривожлантиришнинг самарали усулларини бўйича хулоса ва тавсиялардан “Мактабгача таълим ва тарбия педагогикаси” номли ўқув қўлланмасини яратишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2023 йил 29 майдаги 232-сонли буйруғи (рўйхат рақами 232-522). Натижада, болаларнинг жисмоний ва руҳий ривожланиш даражасини ҳаракатли компонентлар орқали аниқлашга хизмат қилган;
мактабгача ёшдаги болалар жисмоний ва руҳий ривожланиш уйғунлигини таъминлаш методикаси интеграциялашган ўйин ёндашувини ишлаб чиқиш асосида такомиллаштирилди. Бунда қоидали ўйинлар асосида болаларнинг моторика, координация, диққатни жамлаш, ижтимоий кўникмалари ва ҳиссий барқарорликларини бир жараёнда ривожлантиришга оид тавсиялар РЗ-202004165 “Умумий ўрта таълимнинг бошланғич синф ўқувчиларида оғзаки ва ёзма нутқий компитенсияларини ривожлантирувчи электрон платформа яратиш (амалий олима аёллар гранти)”(2021-2023) номли амалий лойиҳа доирасида белгиланган вазифалар ижросини таъминлашда фойдаланилган (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетининг 2024-йил 6-ноябрдаги №04/1-3178 рақамли далолатномаси). Натижада қоидали ўйинлар асосида болаларнинг жисмоний ва руҳий ривожланиши уйғунлигини такомиллаштиришнинг педагогик-психологик имкониятларини таҳлил этишга шароит яратилган;
мактабгасҳа ёшдаги болаларга қоидали ўйинларни ўргатишнинг редагогик шарт-шароитлари, дидактик ўйинни ўтказиш методикаси, фаолиятларга тайёргарлик кўриш, ўйинни ўтказиш ҳамда ўйин натижаларини назорат қилиш босқисҳлари интеграцияланди ва “Лого уз” номли мобил платформагасига сингдирилган ва педагогик тажриба-синов ишлари давомида фойдаланилган.(Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги ДГУ 31322 рақамли гувоҳномаси, Ўзбекистон Республикасининг Дастурий маҳсулотлар давлат реестрида 16.12.2023 йил рўйхатдан ўтказилди.) Натижада болаларнинг жисмоний ва руҳий ривожланиши уйғунлигини таъминлаш методикасини такомиллаштириш фаолиятини тизимли ривожлантириш механизмини қарор топтиришга хизмат қилган.