Худоёров Лазиз Ниёзовичнинг
фандоктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.Умумий маълумотлар. 
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Минтақада кичик бизнес ва тадбиркорликни ривожлантиришнинг оптимал моделларини ишлаб чиқиш методологияси”, 08.00.06 - “Эконометрика ва статистика” 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2026.1.DSc/Iqt1086
Диссертация бажарилган муассаса номи: Абу Райҳон Беруний номидаги Урганч давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Абу Райҳон Беруний номидаги Урганч давлат университети, DSc.03/2025.27.12.I.06.04.
Расмий оппонентлар: Байхонов Баходиржон Турсунбоевич, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор; Отажонов Умид Абдуллаевич, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор; Аллаёров Пиратдин Отабоевич, иқтисодиёт фанлари доктори, доцент. 
Етакчи ташкилот: Термиз давлат университети. 
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади минтақада кичик бизнес ва тадбиркорликни ривожлантиришнинг оптимал усулларини ишлаб чиқиш методологиясига оид илмий таклиф ва амалий тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги. 
минтақада аҳолининг тадбиркорлик ташаббусларини мақсадли-молиявий рағбатлантириш тизимида мукаммаллик даражасини баҳолашнинг Биас-Варианcе декомпозицияси нисбат индексининг BVR<0,8 мураккаб ёндошув, BVR>1,2 содда ёндошув, 0,8≤BVR≤1,2 оптимал ёндошув  мезонларига асосланиб кичик бизнес субектларини янги ташкил этишда ресурс тақсимоти самарадорлигини ошириш усули таклиф этилган;
ҳудудлараро ишлаб чиқаришни ихтисослаштириш шароитида ижтимоий, иқтисодий, институционал ва инфратузилмавий омиллар синергетик таъсирида шаклланган кичик бизнес ва тадбиркорлик фаолияти ривожланганлик рейтинг индексининг RI<42,4 паст, 42,4≤RI<76,6 ўртача, RI≥76,6 юқори даражаларига нисбатан тармоқлараро таркибий ўзгартириш жараёнларини оптималлаштириш Y(〖X,β〗_1≤RI≤β_2)→max  модели таклиф этилган;
минтақада кичик бизнес ва тадбиркорлик субектларининг бандлик салоҳияти, ресурс интенсивлиги, кооператив ҳамкорлик фаолияти кўрсаткичларини интеграллаштирган потенсиал ривожланиш индекси (ПРИ)нинг (0,15; 0,74) собит чегараланган интервалидан олинган ЛВ (Лаггед вариабле) компонентига боғлиқ Δ〖RD〗_t=0,034+0,385∙Δ〖RD〗_(t-1)+0,240∙〖PRI〗_(t-1) модели асосида кичик бизнес субектларининг рақобатбардошлилик даражасини ошириш механизми такомиллаштирилган;
кичик бизнес субектларини самарасиз ва юқори салоҳиятли фаолияти бўйича аниқ сегментациялаш механизмини РФ (Рандом Форест) алгоритмига асосланган a_N (x)=1/N ∑_(n=1)^N▒〖b_n (x)  〗модели негизида такомиллаштириш ёрдамида минтақавий бизнес лойиҳаларига инвестиция йўналишларини мувофиқлаштириш усули таклиф этилган; 
Қашқадарё вилоятида кичик бизнес ва тадбиркорликни ривожлантириш кўрсаткичларининг МЕМ ва АРИМА моделлари асосида 2026-2030-йиллар учун прогноз параметрлари ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Минтақада кичик бизнес ва тадбиркорликни ривожлантиришнинг оптимал моделларини ишлаб чиқиш методологияси юзасидан олинган илмий натижалар асосида:
минтақада аҳолининг тадбиркорлик ташаббусларини мақсадли-молиявий рағбатлантириш тизимида мукаммаллик даражасини баҳолашнинг Биас-Варианcе декомпозицияси нисбат индексининг БВР<0,8 мураккаб ёндошув, БВР>1,2 содда ёндошув, 0,8≤БВР≤1,2 оптимал ёндошув  мезонларига асосланиб кичик бизнес субектларини янги ташкил этишда ресурс тақсимоти самарадорлигини ошириш усули Қашқадарё вилоятини 2024-2025-йилларда комплекс ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш бўйича йўл харитасини амалга оширишда фойдаланилган (Қашқадарё вилояти ҳокимлигининг 2026-йил 19-февралдаги 07-07/2140-сон маълумотномаси). Берилган таклиф асосида минтақада аҳолининг тадбиркорлик ташаббусларини мақсадли-молиявий рағбатлантириш тизимида мукаммаллик даражасини баҳолашнинг Биас-Варианcе декомпозицияси нисбат индексининг 0,8≤БВР≤1,2 оптимал ёндошув мезонларига асосланиб кичик бизнес субектларини янги ташкил этишда ресурс тақсимоти самарадорлигини оширишга хизмат қилган;
ҳудудлараро ишлаб чиқаришни ихтисослаштириш шароитида ижтимоий, иқтисодий, институционал ва инфратузилмавий омиллар синергетик таъсирида шаклланган кичик бизнес ва тадбиркорлик фаолияти ривожланганлик рейтинг индексининг РИ<42,4 паст, 42,4≤РИ<76,6 ўртача, РИ≥76,6 юқори даражаларига нисбатан тармоқлараро таркибий ўзгартириш жараёнларини оптималлаштириш Y(〖X,β〗_1≤RI≤β_2)→max модели Қашқадарё вилоятини 2024-2025-йилларда комплекс ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш бўйича йўл харитасини амалга оширишда фойдаланилган (Қашқадарё вилояти ҳокимлигининг 2026-йил 19-февралдаги 07-07/2140-сон маълумотномаси). Берилган таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида Қашқадарё вилоятида ҳудудлараро ишлаб чиқаришни ихтисослаштириш шароитида кичик бизнес ва тадбиркорлик фаолиятининг ривожланиш даражасини баҳолашда ижтимоий, иқтисодий, институционал ҳамда инфратузилмавий омилларнинг ўзаро синергетик таъсирига асосланган комплекс ҳудудий рейтинг ёндашувидан фойдаланиб ресурсларни тармоқлар кесимида самарали тақсимлаш ва таркибий ўзгаришларни мувофиқлаштиришга имкон берган;
минтақада кичик бизнес ва тадбиркорлик субектларининг бандлик салоҳияти, ресурс интенсивлиги, кооператив ҳамкорлик фаолияти кўрсаткичларини интеграллаштирган потенсиал ривожланиш индекси (ПРИ)нинг (0,15; 0,74) собит чегараланган интервалидан олинган ЛВ (Лаггед вариабле) компонентига боғлиқ Δ〖RD〗_t=0,034+0,385∙Δ〖RD〗_(t-1)+0,240∙〖PRI〗_(t-1) модели асосида кичик бизнес субектларининг рақобатбардошлилик даражасини ошириш механизми Қашқадарё вилоятини 2024-2025-йилларда комплекс ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш бўйича йўл харитасини амалга оширишда фойдаланилган (Қашқадарё вилояти ҳокимлигининг 2026-йил 19-февралдаги 07-07/2140-сон маълумотномаси). Берилган таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида Қашқадарё вилоятида кичик бизнес ва тадбиркорлик субектларининг бандлик салоҳияти, ресурс интенсивлиги ҳамда кооператив ҳамкорлик фаолияти кўрсаткичларини интеграллаштирган ПРИдан фойдаланиш орқали кичик бизнес субектларининг рақобатбардошлилик даражасини оширишга хизмат қилган;
кичик бизнес субектларини самарасиз ва юқори салоҳиятли фаолияти бўйича аниқ сегментациялаш механизмини РФ (Рандом Форест) алгоритмига асосланган a_N (x)=1/N ∑_(n=1)^N▒〖b_n (x)  〗модели негизида такомиллаштириш ёрдамида минтақавий бизнес лойиҳаларига инвестиция йўналишларини мувофиқлаштириш усули Қашқадарё вилоятини 2024-2025-йилларда комплекс ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш бўйича йўл харитасини амалга оширишда фойдаланилган (Қашқадарё вилояти ҳокимлигининг 2026-йил 19-февралдаги 07-07/2140-сон маълумотномаси). Берилган таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида инвестиция ресурсларини юқори иқтисодий самарадорликка эга бўлган йўналишларга йўналтириш, молиявий хавфларни камайтириш ва минтақавий бизнес лойиҳаларининг натижадорлигини ошириш имкониятини берган;
Қашқадарё вилоятида кичик бизнес ва тадбиркорликни ривожлантириш кўрсаткичларининг МЕМ ва АРИМА моделлари асосида 2026-2030-йиллар учун прогноз параметрлари Қашқадарё вилоятини 2024-2025-йилларда комплекс ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш бўйича йўл харитасини амалга оширишда фойдаланилган (Қашқадарё вилояти ҳокимлигининг 2026-йил 19-февралдаги 07-07/2140-сон маълумотномаси). Таклиф этилган прогноз натижаларидан минтақада кичик бизнес ва тадбиркорликни ривожлантиришнинг истиқболли кўрсаткичларини баҳолашда ва устувор йўналишларини белгилашга хизмат қилган.