Ғаниева Дилноза Муқумжоновнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Олма навларини замонавий технологиялар асосида етиштириш ва сақлаш жараёнларини такомиллаштириш”, 06.01.07- Мевачилик ва узумчилик, 06.01.11 - Қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини сақлаш ва қайта ишлаш (Қишлоқ хўжалиги фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2026.1.PhD/Qx1737
Илмий раҳбар: Исламов Сохиб Яхшибекович, қишлоқ хўжалиги фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Академик М.М. Мирзаев номидаги боғдорчилик, узумчилик ва виночилик илмий-тадқиқот институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат аграр университети, DSc.08/2025.27.12.Qx.02.02.
Расмий оппонентлар: Искандаров Зафар Самандарович, техника фанлари доктори, профессор, Бобоева Хилола Абдурахимовна. қишлоқ хўжалиги фанлари бўйича фалсафа доктори.
Етакчи ташкилот: Наманган давлат техника университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади олманинг меваларида турли хилдаги қоғоз қопчаларнинг биологик, технологик кўрсаткичларига таъсирини ҳамда меваларни сақланувчанлигини тадқиқ этиш.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
илк бор Андижон вилояти шароитида олма меваларига турли қоғоз қопчаларни ўраш таъсирида пишиш муддатларини назоратга нисбатан Муцу навида 8-40 кун, Старкримсон навида 6-9 кун, Кинг Девид навида 2-6 кун ва Вилямс Прайд навида 2-7 кунгача чўзилиши ҳамда меваларнинг шакли ўзгариши аниқланган;
қоғоз қопчалар ўраш таъсирида Вилямс Прайд ва Кинг Девид навларида антоцианлар миқдори энг юқори бўлганлиги, мева пўстлоғи қуёшдан зарарланмаганлиги, шунингдек сариқ қоғоз қопчалар ўраш таъсирида бир тупдаги ҳосил бўйича назоратга нисбатан  Пинк леди навида 7 кг, Гала навида 25 кг, Старкримсон навида 15 кг, Ред Чиф навида 13 кг гача юқори ҳосил олинганлиги исботланган;
олма меваларига сариқ ва қора қоғоз қопчаларни ўраш орқали олма қурти ва гунафшаранг қалқондор (0-0,1 балл) зараркунандалари ҳамда калмараз ва ун шудринг касалликлар билан (0,1-0,2 балл) деярли зарарланмай, биокимёвий таркибини ўзгарувчанлиги бўйича қоғоз қопчалар таъсирида меваларнинг умумий кислоталик 0,8%гача ошганлиги ҳамда умумий қанд миқдори 2% гача камайганлиги аниқланган;
қоғоз қопчалар билан ўралган олма меваларини сақлаш давомийлиги назоратга нисбатан 15 кундан (табиий омборхона) 25 кунгача (совутиш камераси) кўпроқ сақланиб, табиий камайиши назоратга нисбатан 4,6% (табиий омборхона) ва 4,5% (совутиш камераси) пасайиши исботланган;
оқ қоғоз қопчада олма мевалари пўсти қаттиқлиги 30 кун сақлангандан сўнг, 8,3-9,5 кг/см², 60 кун сақланганда – 7,6-9,1 кг/см², 90 кун сақланганда эса, 6,9-8,5 кг/см² бўлиб, мева эти бўйича ҳам мос равишда 7,2-8,5; 6,5-8,0 ва 5,8-7,4 кг/см² ташкил қилган;
олма меваларининг органолептик кўрсаткичлари қоғоз қопчалар билан ўралганда ўртача 0,2-0,8 баллга пастроқ бўлганлиги билан назорат варианти юқори бўлганлиги, шунингдек 30 кун, 60 ва 90 кун сақланганда, меваларнинг органолептик кўрсаткичлари оқ қоғоз қопчаларда юқорироқ бўлганлиги аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Олма навларини замонавий технологиялар асосида етиштириш ва сақлаш жараёнларини такомиллаштириш бўйича олиб борилган тадқиқот натижалари асосида:
Андижон вилояти Асака туманидаги “Асака хонлар боғи” фермер хўжалигининг 1,0 гектар,“Кужган олтин даласи” фермер хўжалигининг 12,0 гектар майдонида етиштирилган олманинг Пинк леди, Гала, Старкримсон, Вилямс Прайд, Кинг Девид, Муцу ва Ред Чиф навларини сариқ ва қора қопчалар билан ўраб сақлаш ишланмаси “Асатилло файз” МЧЖга қарашли омборида амалиётга жорий этилган (Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий марказининг 2025 йил 12 декабрдаги 05/06-04-901-сон маълумотномаси). Натижада, вегетация даврида олма меваларини сифатли етиштириш имконини берган ва иқтисодий кўрсаткичлари 55-70% юқори бўлган.
Андижон вилояти Хўжабод туманидаги “Ният-1” фермер хўжалигининг 3,0 гектар майдонида етиштирилган олманинг Пинк леди, Гала, Старкримсон, Вилямс Прайд, Кинг Девид, Муцу ва Ред Чиф навларини сариқ ва қора қопчалар билан ўраб сақлаш ишланмаси “Куввот Мурод” МЧЖга қарашли омборида амалиётга жорий қилинган (Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий марказининг 2025 йил 12 декабрдаги 05/06-04-901-сон маълумотномаси). Натижада, қўшимча 95 млн. сўм даромад олишга эришилган. Меваларни қоғоз қопчалар билан ўраш бўйича ишланмани жорий қилиш эвазига қўшимча 60-65% даромад олинган.