Элмирзаева Мафтуна Дўсмурод қизининг
 фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.Умумий маълумотлар. 
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Ижтимоий ҳимояга оид терминларнинг структур-семантик, лексикографик хусусиятлари ва таржима муаммолари (инглиз ва ўзбек тиллари мисолида)”, 10.00.06 – Қиёсий адабиётшунослик, чоғиштирма тилшунослик ва таржимашунослик.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: №В2024.3.PhD/Fil5164  
Илмий раҳбар: Низомова Моҳинур Баратбоевна, филология фанлари доктори(DSc), доцент. Диссертация бажарилган муассаса номи: Қарши давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Қарши давлат университети, DSc.03/2025.27.12.Fil.11.05
Расмий оппонентлар:  Мирсанов Ғайбулла Қулмуродович, филология фанлари доктори (DSc), профессор,   Қодирова Муқаддас Тоғаевна, филология фанлари доктори (DSc), доцент. 
Етакчи ташкилот: Абдулла Қодирий номидаги Жиззах давлат педагогика университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади. Инглиз ва ўзбек тилларида ижтимоий ҳимояга оид терминларнинг структур-семантик, лексикографик хусусиятлари ва таржима муаммоларини  аниқлашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
инглиз ва ўзбек тиллари ижтимоий ҳимояга оид терминларининг лексик-семантик гуруҳлари бенефит, субсидй, аллоwанcе, cомпенсатион, пенсион; ўзбек тилидаги нафақа, нафақа пули, моддий ёрдам, компенсация, субсидиялар, ижтимоий қўллаб-қувватлаш каби бирликларнинг мантиқий-семантик қутбланиши, миллий-маданий хусусиятлари, консептуал мазмуний қамрови ҳамда семантик сиғими, қўлланиш соҳаси, мақсадга йўналтирилган коммуникатив вазифалари асосида воқеланиши аниқланган;
инглиз ва ўзбек тиллари ижтимоий ҳимояга оид терминларнинг консептосфераси “давлат - жамият - шахс” учлик модели асосида уларнинг идеологик-институционал юкламаси ва ижтимоий-маданий табиатини ифодалашга асос бўлиши исботланган;
инглиз-ўзбек ҳамда ўзбек-инглиз луғатларида ижтимоий ҳимояга оид терминларнинг семантик сиғими торайиши, кўп маъноли бирликларнинг контекстуал қатламлари, коллокатив бирликларининг етарли акс этмаганлиги, коннотатив белгиларнинг кўрсатилмаганлиги каби номувофиқликлар макро- ва микроструктур талқини синхрон ва диахрон мезонларда ифодалниши асосланган;
ижтимоий ҳимояга оид терминларни таржима қилишда лингвистик, семантиc ҳамда когнитив ёндашувларнинг интеграциясида контекстуал мосликни таъминлаш, деноминатив эквивалентни ягоналаштириш, функсионал эквивалентни танлаш, тавсифий (дескриптив) таржима, калкалаш, семантик адаптация каби услубларнинг самарадорлиги далилланган.
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Инглиз ва ўзбек тилларида ижтимоий ҳимояга оид терминларнинг структур-семантик, лексикографик хусусиятлари ва таржима муаммоларини тадқиқ қилишда ишлаб чиқилган услубий ва амалий таклифлар асосида:
инглиз ва ўзбек тилларида ижтимоий ҳимоя соҳасига оид терминларнинг лексик-семантик гуруҳлари – бенефит, субсидй, аллоwанcе, cомпенсатион, пенсион ҳамда ўзбек тилидаги нафақа, нафақа пули, моддий ёрдам, компенсация, субсидиялар, ижтимоий қўллаб-қувватлаш бирликларининг мантиқий-семантик қутбланиши, миллий-маданий хусусиятлари, консептуал мазмун қамрови ва прагматик-функсионал талқини нуқтайи назаридан таҳлил қилинганлиги, шунингдек, терминларнинг семантик сиғими, қўлланиш соҳаси ҳамда мақсадга йўналтирилган коммуникатив вазифалари асосида воқеланиши юзасидан олинган илмий натижа ва хулосалардан А. Авлоний номидаги Педагогларни касбий ривожлантириш ва янги методикаларга ўргатиш миллий тадқиқот институтида 2023-2024-йилларда бажарилган АЛ-201704 – “Умумтаълим муассасалари битирувчиларининг она тили (ўзбек тили) фани бўйича малакасини баҳолаш ҳамда 14 та фандан тест тизимини ишлаб чиқиш” номли фундаментал лойиҳада фойдаланилди (институтнинг 2025-йил 20-ноябрдаги № 03-17-09-993-сон маълумотномаси). Натижада ижтимоий ҳимоя терминологиясининг структур-семантик тузилишига доир ишлаб чиқилган илмий таълим сифатини баҳолаш тизимини янада такомиллаштиришга хизмат қилган;
инглиз ва ўзбек тилларида ижтимоий ҳимояга оид терминлар консептосферасининг “давлат - жамият - шахс” учлик модели асосида таҳлил қилиниши, уларнинг идеологик-институционал юкламаси, дискурсив мавқеи ҳамда ижтимоий-маданий моҳиятини очиб беришга хизмат қилиши илмий жиҳатдан асосланганлигига доир хулосалардан Қарши давлат университетида 2021-2023-йилларда бажарилган СУЗ-800-21ГР3181 “Реинфорcинг Энглиш Лангуаге Cомпетенcе ат Карши Стате Университй” хорижий лойиҳаси доирасида фойдаланилган (Қарши давлат университетининг 2025-йил 24-апрелдаги № 04/1538-сон маълумотномаси). Натижада лойиҳа доирасида тўпланган эмпирик материаллар ижтимоий ҳимоя терминларининг таркибий ва мавзувий тузилишини батафсил таҳлил қилиш, уларнинг миқдорий кўрсаткичларини аниқлаш ҳамда инглиз ва ўзбек тилларидаги терминологик тизимларнинг структур-семантик хусусиятларини қиёсий жиҳатдан илмий асосда ёритишга асос бўлган;
инглиз-ўзбек ва ўзбек-инглиз луғатларида ижтимоий ҳимояга оид терминларнинг семантик сиғими торайиши, кўп маъноли бирликларнинг контекстуал қатламлари етарли даражада очиб берилмаганлиги, коллокатив бирликларнинг тўлиқ акс эттирилмаслиги ҳамда коннотатив белгиларнинг кўрсатилмаганлиги каби номувофиқликларни макро- ва микроструктур талқин асосида, синхрон ва диахрон мезонлар ёрдамида ёритишга оид илмий хулосалардан Қашқадарё вилояти телерадиокомпаниясининг “Олтин воҳа” радиоси эфирида узатилган “Очиқ мулоқот” эшиттириши ссенарийсини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Қашқадарё вилояти телерадиокомпаниясининг 2024-йил 7-октябрдаги № 17-05/150-сон маълумотномаси). Натижада мазкур эшиттириш учун тайёрланган материаллар мазмунан бойитилиб, ёшларнинг маънавий тафаккурини шакллантиришга хизмат қилаган