Умаров Азиз Рустамовичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Туғруқдан кейинги эндометритларни ташхислаш ва башоратлашнинг замонавий ёндашуви”, 14.00.01 – Акушерлик ва гинекология (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақами: B2025.3.PhD/Tib6202.
Илмий рахбар: Камилова Ирода Абдурасуловна тиббиёт фанлари доктори, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат тиббиёт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат тиббиёт университети, DSc.06/2025.27.12.Tib.01.05.
Расмий оппонентлар: Ниязметов Рахматулло Эрматович, тиббиёт фанлари доктори, профессор; Каттахаджаева Махмуда Хамдамовна, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Самарқанд давлат тиббиёт университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади туғруқдан кейинг эндометритни прогнозлаш ва олдини олиш тамойилларини клиник ҳамда анамнестик хавф омилларига асосланган модел ишлаб чиқиш орқали такомиллаштиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
туғруқдан кейинги эндометритнинг частотаси аниқланди (7-21%) ва прогнозларнинг интеграцияланган профили - хомиладорликдан олдин/хомиладорлик давридаги ижтимоий – демографик, клиник ва физик кўрсаткичлар, хомиладорликнинг асоратлари, акушерлик анамнез ва туғруқдан кейинги парвариш – башоратлашнинг аниқлилигини сезиларли даражада ошириши исботланган;
антиоксидант фаоллигининг ва ноқулай цитокинлар нисбати пасайиши билан малондиалдегиднинг ошиши, туғруқдан кейинги эндометрит эрта хавфининг иммун – метаболик фаолиятини шакллантиришга асосланган;
биринчи марта Кулбахнинг информативлиги бўйича кўрсаткичлар рейтинги билан кетма-кет Вальд тахлили асосида эрта ташхис қўйиш ва скрининг мезонларининг ихчам панелини аниқлаш мумкинлиги исботланган;
кўп ўзгарувчан регрессия моделига асосланиб, ташхиснинг аниқлилигини ва аралашувларнинг асослилигини оширадиган хавфни стратификация қилиш ва беморларни бошқариш учун клиник- диагностик алгоритми ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Туғруқдан кейинги эндометритларни ташхислаш ва башоратлашнинг замонавий ёндашувлари бўйича олинган натижалар асосида:
биринчи илмий янгилик: туғруқдан кейинги эндометритни прогнозлашнинг интеграцияланган профили - хомиладорликдан олдин/хомиладорлик давридаги ижтимоий – демографик, клиник ва физик кўрсаткичлар, хомиладорликнинг асоратлари, акушерлик анамнез ва туғруқдан кейинги парвариш – башоратлашнинг аниқлилигини сезиларли даражада оширишининг исботланганлиги Тошкент тиббиёт академияси Мувофиқлаштирувчи эксперт кенгаши томонидан 2025 йил 20 июнда №06-25/639-t-сон билан тасдиқланган “Туғруқдан кейинги эндометритни эрта башоратлаш усули” номли услубий тавсияномада акс эттирилган ҳамда Тошкент шаҳар 7-сон туғруқ комплекси бўйича 2025 йил 24-июлдаги 77-сонли буйруқ билан, Тошкент шаҳар 8-сон туғруқ комплекси бўйича 2025 йил 24-июлдаги 195-сонли буйруқ билан амалиётига жорий этилган (Соғлиқни Сақлаш вазирлигининг Илмий техник Кенгашининг 2025 йил 17 ноябрдаги 29/46-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: туғруқдан кейинги эндометритни интеграциялашган прогноз профили асосида башорат қилишнинг жорий этилиши юқори хавф гуруҳидаги аёлларни ерта аниқлаш натижасида касалликнинг оғир шакллари, септик асоратлар ва она ўлими хавфи камаяди, оналарнинг репродуктив саломатлиги сақланиб, ушбу ёндашув тиббий ёрдам сифатини ошириб, она ва бола саломатлигини муҳофаза қилишга, шунингдек аҳолининг репродуктив салоҳиятини яхшилаш имконини беради. Иқтисодий самарадорлиги: туғруқдан кейинги эндометрит 89 нафар аёлдан 66 тасида аниқланиб, интеграциялашган прогноз ва профилактика чоралари натижасида 23 нафар аёлда касалликнинг олди олинди, бу умумий ҳолатларнинг 25,8 % ни ташкил етиб, натижада 92000000 сўм ортиқча ҳаражатларни иқтисод қилишга эришилди. Хулоса: туғруқдан кейинги эндометритларда, интеграциялашган прогноз ва профилактика чораларини қўллаш, ҳар бир аёл учун ўртача 4000000 сўмни иқтисод қилиш имконини беради.
иккинчи илмий янгилик: антиоксидант фаоллигининг ва ноқулай цитокинлар нисбати пасайиши билан малондиалдегиднинг ошиши, туғруқдан кейинги эндометрит эрта хавфининг иммун – метаболик фаолиятини шакллантиришини аниқланганлиги Тошкент тиббиёт академияси Мувофиқлаштирувчи эксперт кенгаши томонидан 2025 йил 20 июнда №06-25/639-t-сон билан тасдиқланган “Туғруқдан кейинги эндометритни эрта башоратлаш усули” номли услубий тавсияномада акс эттирилган ҳамда Тошкент шаҳар 7-сон туғруқ комплекси бўйича 2025 йил 24-июлдаги 77-сонли буйруқ билан, Тошкент шаҳар 8-сон туғруқ комплекси бўйича 2025 йил 24-июлдаги 195-сонли буйруқ билан амалиётига жорий етилган (Ўзбекистон Респупликаси Соғлиқни Сақлаш вазирлигининг Илмий техник Кенгашининг 2025 йил 17 ноябрдаги 29/46-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: Aнтиоксидант фаолликнинг ва ноқулай цитокинлар нисбатининг пасайиши фонида малондиалдегид миқдорининг ошиши туғруқдан кейинги эндометритнинг эрта хавфини белгилаб берувчи иммун-метаболик фаолият шаклланишини кўрсатиб, ушбу кўрсаткичларни аниқлаш клиник амалиётда юқори хавф гуруҳидаги аёлларни эрта идентификация қилиш имконини бериб, профилактика ва индивидуал кузатувни ўз вақтида ташкил этиш орқали она саломатлигини сақлаш ва асоратларни камайтиришга хизмат қилади. Иқтисодий самарадорлиги: Aнтиоксидант ва цитокин кўрсаткичлари ҳамда малондиалдегид даражасига асосланган иммун-метаболик фаолиятнинг эрта диагностикаси туфайли 66 нафар аёлда туғруқдан кейинги эндометрит ҳолатларининг 35% га камайиши таъминланиб, 16000000 сўм иқтисодий самарага эришилди. Хулоса: Aнтиоксидант ва цитокин кўрсаткичлари ҳамда малондиалдегид даражасига асосланган иммун-метаболик фаолиятнинг эрта диагностика қилиш чора-тадбирлари орқали ҳар бир аёл учун 240000 сўм иқтисод қилиш имконини беради.
учинчи илмий янгилик: биринчи марта Кулбахнинг информативлиги бўйича кўрсаткичлар рейтинги билан кетма-кет Вальд тахлили асосида эрта ташхис қўйиш ва скрининг мезонларининг ихчам панелини аниқлаш мумкинлиги исботланганлиги Тошкент тиббиёт академияси Мувофиқлаштирувчи эксперт кенгаши томонидан 2025 йил 20 июнда №06-25/639-t-сон билан тасдиқланган “Туғруқдан кейинги эндометритни эрта башоратлаш усули” номли услубий тавсияномада акс эттирилган ҳамда Тошкент шаҳар 7-сон туғруқ комплекси бўйича 2025 йил 24-июлдаги 77-сонли буйруқ билан, Тошкент шаҳар 8-сон туғруқ комплекси бўйича 2025 йил 24-июлдаги 195-сонли буйруқ билан амалиётига жорий этилган (Ўзбекистон Респупликаси Соғлиқни Сақлаш вазирлигининг Илмий техник Кенгашининг 2025 йил 17 ноябрдаги 29/46-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: Кулбах информативлиги кўрсаткичлари рейтингига асосланган кетма-кет Вальд таҳлилининг қўлланилиши туғруқдан кейинги асоратларни эрта ташхислаш учун скрининг мезонларининг ихчам ва самарали панелини шакллантиришга ёрдам берди ва ушбу ёндашув клиник амалиётда эрта аниқлаш, ўз вақтида профилактика ва индивидуал кузатувни таъминлаб, она саломатлигини сақлаш ва оғир асоратларни камайтириш имконини берди. Иқтисодий самарадорлиги: Кулбах информативлигига асосланган кетма-кет Вальд таҳлили орқали скрининг мезонларининг ихчам панели жорий этилиши натижасида 55 нафар аёлда туғруқдан кейинги асоратларни эрта аниқлаш ҳисобига даволаш харажатлари 35 % га камайиб, 13200000 сўм иқтисодий самарага эришилди. Хулоса: Кулбах информативлигига асосланган кетма-кет Вальд таҳлили орқали скрининг мезонларининг ихчам панелини жорий этилиши ҳар бир аёл учун 240000 сўм иқтисод қилиш имконини берган.
тўртинчи илмий янгилик: кўп ўзгарувчан регрессия моделига асосланиб, ташхиснинг аниқлилигини ва аралашувларнинг асослилигини оширадиган хавфни стратификация қилиш ва беморларни бошқариш учун клиник-диагностик алгоритми ишлаб чиқилганлиги Тошкент тиббиёт академияси Мувофиқлаштирувчи эксперт кенгаши томонидан 2025 йил 20 июнда №06-25/639-т-сон билан тасдиқланган “Туғруқдан кейинги эндометритни эрта башоратлаш усули” номли услубий тавсияномада акс эттирилган ҳамда Тошкент шаҳар 7-сон туғруқ комплекси бўйича 2025 йил 24-июлдаги 77-сонли буйруқ билан, Тошкент шаҳар 8-сон туғруқ комплекси бўйича 2025 йил 24-июлдаги 195-сонли буйруқ билан амалиётига жорий этилган (Ўзбекистон Респупликаси Соғлиқни Сақлаш вазирлигининг Илмий техник Кенгашининг 2025 йил 17 ноябрдаги 29/46-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: кўп ўзгарувчан регрессия моделига асосланган клиник-диагностик алгоритмни жорий этиш хавфни аниқ стратификация қилиш ва беморларни мақсадли бошқариш имконини бериб, ташхис аниқлигини ошириб, асоссиз аралашувларни камайтиради ва ўз вақтида тўғри профилактика ва даволашни таъминлаш имконини беради. Иқтисодий самарадорлиги: кўп ўзгарувчан регрессия моделига асосланган клиник-диагностик алгоритмни қўллаш натижасида 89 нафар аёлда асоссиз текширув ва даволаш харажатларининг қисқариши ҳисобига 24000000 сўм иқтисод қилинди. Хулоса: кўп ўзгарувчан регрессия моделига асосланган клиник-диагностик алгоритмидан фойдаланиш ҳар бир аёл учун 269662 сўмни иқтисод қилиш имконини берган.