Mirzaev Shoxrux Normurod o‘g‘lining
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon

I. Umumiy ma’lumotlar. 
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “Mintaqada aholi turmush darajasini oshirish va iqtisodiy o‘sish endogenligini neyro-ravshan ekonometrik modellashtirish” (Qashqadaryo viloyati misolida), 08.00.06 – “Ekonometrika va statistika”.
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2026.1.PhD/Iqt6256
Ilmiy rahbar: Jo‘raev Farrux Do‘stmirzaevich, iqtisodiyot fanlari doktori, dotsent.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Qarshi davlat texnika universiteti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: Abu Rayhon Beruniy nomidagi Urganch davlat universiteti, DSc.03/2025.27.12.I.06.04.
Rasmiy opponentlar: Bayxonov Baxodirjon Tursunboevich, iqtisodiyot fanlari doktori, professor; Qidirniyazov Ajiniyaz Sherniyazovich, iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori, (PhD) dotsent.
Yetakchi tashkilot: Termiz davlat universiteti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi mintaqda aholi turmush darajasini oshirish va iqtisodiy o‘sish muvofiqligini ta’minlash bo‘yicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
hududlararo aholi turmush darajasi tafovutlarini shakllantirayotgan real daromad, bandlik, infratuzilma omillari ta’sirining 0,25 (balanslangan holat)dan 1 (asimmetrik holat)ga siljish koeffisientlari (w) bilan argumentlangan iqtisodiy o‘sishning ijtimoiy samaradorligini oshirish ISI(w)=(w_1 ∆RD+w_2 ∆ST+w_3 ∆BD+w_4 ∆ITI)/4∆YHM modeli  taklif etilgan; 
aholi jon boshiga real daromadlari hududiy disproporsiyasi va ijtimoiy holat parametrlari asosida integrallashgan turmush darajasi subindeksining SI≤0,287 quyi va SI≥0,468  yuqori chegaraviy ko‘rsatkichlariga sezgir, iqtisodiy o‘sishning ijtimoiy qatlamga singuvchanlik noaniqligini baholashning Takagi-Sugeno tipidagi  〖SND〗_t=∑_(k=1)^m▒〖θ_k∙(〖α_k∙SI〗_t+β_k∙〖INF〗_t+γ_k∙〖AISI〗_t+δ_k ) 〗 neyro-ravshan modeli yordamida inflyasiyaga ta’sirchan aholi tarkibini identifikatsiyalash taklif etilgan; 
aholining marjinal iste’mol strukturasida majburiy xarajatlar konsentratsiyasini innovatsion-iqtisodiy faollikga yo‘naltirilishda MXK=0,7 dan MXK=0,5 koeffisient birligiga pasaytirishning ANFIS tipidagi neyro-ravshan ∆〖MXK〗_t=P_1 ∑_(i=1)^Q▒〖ρ_i (∑_(j=1)^N▒〖(τ_i ∆〖MX〗_(j,t) )+τ_(0,i) 〗) 〗-P_2 modeli asosida mintaqada intellektual xizmatlar sektorini rivojlantirishning teskari aloqali mexanizmi taklif etilgan; 
aholi turmush darajasi va iqtisodiy o‘shishning o‘zaro ta’sirlarini muvozanatlashtirgan tizimda mintaqani ijtimoiy-iqtisodiy barqaror rivojlantirishning ARMAX tipidagi modellar asosida 2026-2030-yillar uchun prognoz parametrlari ishlab chiqilgan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. Mintaqada aholi turmush darajasini oshirish va iqtisodiy o‘sish endogenligini neyro-ravshan ekonometrik modellashtirish bo‘yicha olingan ilmiy natijalar asosida: 
hududlararo aholi turmush darajasi tafovutlarini shakllantirayotgan real daromad, bandlik, infratuzilma omillari ta’sirining 0,25 (balanslangan holat)dan 1 (asimmetrik holat)ga siljish koeffisientlari (w) bilan argumentlangan iqtisodiy o‘sishning ijtimoiy samaradorligini oshirish ISI(w)=(w_1 ∆RD+w_2 ∆ST+w_3 ∆BD+w_4 ∆ITI)/4∆YHM modeli taklifidan Qashqadaryo viloyatini 2024-2025-yillarda kompleks ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish bo‘yicha yo‘l xaritasini amalga oshirishda foydalanilgan (Qashqadaryo viloyati hokimligining 2026-yil 8-yanvardagi 07-07/315-son ma’lumotnomasi). Taklifning amaliyotga joriy etilishi natijasida Qashqadaryo viloyatida sifat ustuvorligidagi miqdoriy o‘sish tamoyiliga asoslangan kichik biznes subektlarining bandlik salohiyatini oshirish loyihalari ishlab chiqilgan. Sog‘liqni saqlash va ta’lim xizmatlari sektorida yuqori qo‘shilgan qiymatning 1 foiz o‘sishi ijtimoiy samaradorlikning 1,4 foizga oshishini ta’minlashga xizmat qilgan; 
aholi jon boshiga real daromadlari hududiy disproporsiyasi va ijtimoiy holat parametrlari asosida integrallashgan turmush darajasi subindeksining SI≤0,287 quyi va SI≥0,468  yuqori chegaraviy ko‘rsatkichlariga sezgir, iqtisodiy o‘sishning ijtimoiy qatlamga singuvchanlik noaniqligini baholashning Takagi-Sugeno tipidagi  〖SND〗_t=∑_(k=1)^m▒〖θ_k∙(〖α_k∙SI〗_t+β_k∙〖INF〗_t+γ_k∙〖AISI〗_t+δ_k ) 〗 neyro-ravshan modeli yordamida inflyasiyaga ta’sirchan aholi tarkibini identifikatsiyalash taklifidan Qashqadaryo viloyatini 2024-2025-yillarda kompleks ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish bo‘yicha yo‘l xaritasini amalga oshirishda foydalanilgan (Qashqadaryo viloyati hokimligining 2026-yil 8-yanvardagi 07-07/315-son ma’lumotnomasi). Mazkur taklifning amaliyotga joriy etilishi natijasida Qashqadaryo viloyatida ilk bor inflyasiyaga ta’sirchan aholi tarkibini identifikatsiyalashga erishilgan hamda ijtimoiy transfertlar (nafaqa, subsidiyalar)ni manzilli yo‘naltrish mexanizmini takomillashtirishda foydalanilgan; 
aholining marjinal iste’mol strukturasida majburiy xarajatlar konsentratsiyasini innovatsion-iqtisodiy faollikga yo‘naltirilishda MXK=0,7 dan MXK=0,5 koeffisient birligiga pasaytirishning ANFIS tipidagi neyro-ravshan ∆〖MXK〗_t=P_1 ∑_(i=1)^Q▒〖ρ_i (∑_(j=1)^N▒〖(τ_i ∆〖MX〗_(j,t) )+τ_(0,i) 〗) 〗-P_2 modeli asosida mintaqada intellektual xizmatlar sektorini rivojlantirishning teskari aloqali mexanizmidan Qashqadaryo viloyatini 2024-2025-yillarda kompleks ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish bo‘yicha yo‘l xaritasini amalga oshirishda foydalanilgan (Qashqadaryo viloyati hokimligining 2026-yil 8-yanvardagi 07-07/315-son ma’lumotnomasi). Mazkur taklifning amaliyotga joriy etilishi natijasida Qashqadaryo viloyatida aholi daromadlari tarkibida erkin daromad ulushini kengaytiruvchi raqamli kommunal nazoratini yurituvchi, online-intellektual xizmat ko‘rsatuvchi IT-faol uy xo‘jaliklari sonini oshirishga, bu orqali aholining majburiy xarajatlari konsentratsiyasini 20 foizga pasaytirishga erishilgan;
aholi turmush darajasi va iqtisodiy o‘shishning o‘zaro ta’sirlarini muvozanatlashtirgan tizimda mintaqani ijtimoiy-iqtisodiy barqaror rivojlantirishning ARMAX tipidagi modellar asosida 2026-2030-yillar uchun prognoz parametrlari Qashqadaryo viloyatini 2024-2025-yillarda kompleks ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish bo‘yicha yo‘l xaritasini amalga oshirishda foydalanilgan (Qashqadaryo viloyati hokimligining 2026-yil 8-yanvardagi 07-07/315-son ma’lumotnomasi). Taklif etilgan prognoz parametrlaridan Qashqadaryo viloyatini jtimoiy-iqtisodiy barqaror rivojlantirishning ustuvor yo‘nalishlarini belgilashda foydalanilgan.