Muminov Fazliddin Shoymardonovichning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiya himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “Ijtimoiy sohani barqaror rivojlantirishning mintaqaviy xususiyatlari (Xorazm viloyati misolida)”, 08.00.06 - “Ekonometrika va statistika”.
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2026.1.PhD/Iqt6257
Ilmiy rahbar: Maxmatqulov G‘olibjon Xolmo‘minovich, iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Abu Rayhon Beruniy nomidagi Urganch davlat universiteti
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: Abu Rayhon Beruniy nomidagi Urganch davlat universiteti, DSc.03/2025.27.12.I.06.04
Rasmiy opponentlar: Sauxanov Jonibek Kazievich, iqtisodiyot fanlari doktori, professor; Ataev Jasur Erkinovich, iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori, PhD.
Yetakchi tashkilot: Namangan davlat texnika universiteti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi: mintaqada mahallabay ishlash tizimini rivojlantirish va aholi turmush darajasini oshirish bo‘yicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqish.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
mintaqa aholisi turmush darajasini oshirishda “mahalla ettiligi” milliy modelining differensial, funksional, komponental ta’sir darajalari bilan formallashtirilgan integral entropik balli (IEB) joriy reyting indeksini IEB=0,54 o‘rtacha ko‘rsatkichdan IEB=0,74 muvozanat ko‘rsatkichga yaqinlashtiruvchi IEB=0,33∑_(j=1)^3▒〖IEB〗_j modeli asosida mahallabay islohotlar samaradorligini oshirish usuli taklif etilgan;
mintaqada mahallabay ishlash tizimining institutsional va boshqaruv samaradorligi, ijtimoiy-psixologik va kommunikativ sifati, moslashuvchanlik va innovatsion xususiyati kabi potensial komponentlarni integrallashtirgan samaradorlik indeksining quyi (SI=0,47) va yuqori (SI=0,76) o‘zgarish intervallariga bog‘liq, bandlik hamda infratuzilma omillari ta’siridagi oraliq mexanizmlar optimalligini ta’minlovchi panel modellari ishlab chiqilgan;
mintaqada mahallabay ishlash tizimining ta’minotchi tarmoqlari va xizmat ko‘rsatish institutlari vertikal integratsiyasiga asoslangan yagona ijro mexanizmining (KSD≤0,34) tarqoq shakllangan, (0,34<KSD≤0,41) qisman konsentratsiyalashgan, (KSD>0,41) zich klasterlashgan sifat darajalariga bog‘liq, kambag‘allikni qisqartirishning MKD/(1+ 0,67∙〖KSD〗_ij )=5,912∙(F_ij^(-0,34)∙I_ij^(-0,03))/(〖KSD〗_ij^0,52 ) empirik gravitatsion modeli taklif etilgan;
Qashqadaryo viloyatida mahallabay ishlash tizimini takomillashtirish asosida aholi turmush darajasini oshirishning 2026-2030-yillar uchun prognoz parametrlari ishlab chiqilgan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. Mahallabay ishlash tizimi asosida aholi turmush darajasini oshirishni ekonometrik modellashtirish bo‘yicha olingan ilmiy natijalar asosida:
mintaqa aholisi turmush darajasini oshirishda “mahalla ettiligi” milliy modelining differensial, funksional, komponental ta’sir darajalari bilan formallashtirilgan integral entropik balli (IEB) joriy reyting indeksini IEB=0,54 o‘rtacha ko‘rsatkichdan IEB=0,74 muvozanat ko‘rsatkichga yaqinlashtiruvchi IEB=0,33∑_(j=1)^3▒〖IEB〗_j modeli asosida mahallabay islohotlar samaradorligini oshirish usuli Qashqadaryo viloyatini 2024-2025-yillarda kompleks ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish bo‘yicha yo‘l xaritasini amalga oshirishda foydalanilgan (Qashqadaryo viloyati hokimligining 2026-yil 29-yanvardagi 07-07/1272-son ma’lumotnomasi). Taklifning amaliyotga joriy etilishi natijasida Qashqadaryo viloyatida mahalla darajasida takroriy resurs sarflanishi darajasini kamaytirishga erishilgan. Mahalla ettiligining yoshlar siyosati va inson kapitalini rivojlantirish, jamoat xavfsizligi va huquqbuzarliklar profilaktikasi, moliyaviy intizom va iqtisodiy faollikni tartibga solish, ijtimoiy himoya va inklyuziv rivojlantirish bug‘inlarida iqtisodiy axborotlashganlik darajasini baholash usulini metadologik takomillashtirishga xizmat qilgan;
mintaqada mahallabay ishlash tizimining institutsional va boshqaruv samaradorligi, ijtimoiy-psixologik va kommunikativ sifati, moslashuvchanlik va innovatsion xususiyati kabi potensial komponentlarni integrallashtirgan samaradorlik indeksining quyi (SI=0,47) va yuqori (SI=0,76) o‘zgarish intervallariga bog‘liq, bandlik hamda infratuzilma omillari ta’siridagi oraliq mexanizmlar optimalligini ta’minlovchi panel modellari Qashqadaryo viloyatini 2024-2025-yillarda kompleks ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish bo‘yicha yo‘l xaritasini amalga oshirishda foydalanilgan (Qashqadaryo viloyati hokimligining 2026-yil 29-yanvardagi 07-07/1272-son ma’lumotnomasi). Mazkur taklifning amaliyotga joriy etilishi natijasida Qashqadaryo viloyatida mahallabay ishlash tizimining institutsional va boshqaruv samaradorligini, ijtimoiy-psixologik va kommunikativ sifat darajasini 65 foizdan 67 foizga oshirish yordamida moslashuvchanlik va innovatsion xususiyati mustahkamlangan. Mahalla darajasida aniqlangan muammo va ehtiyojlar asosida manzilli, muvofiqlashtirilgan va natijaga yo‘naltirilgan chora-tadbirlarni ishlab chiqishga imkon bergan;
mintaqada mahallabay ishlash tizimining ta’minotchi tarmoqlari va xizmat ko‘rsatish institutlari vertikal integratsiyasiga asoslangan yagona ijro mexanizmining (KSD≤0,34) tarqoq shakllangan, (0,34<KSD≤0,41) qisman konsentratsiyalashgan, (KSD>0,41) zich klasterlashgan sifat darajalariga bog‘liq, kambag‘allikni qisqartirishning MKD/(1+ 0,67∙〖KSD〗_ij )=5,912∙(F_ij^(-0,34)∙I_ij^(-0,03))/(〖KSD〗_ij^0,52 ) empirik gravitatsion modeli Qashqadaryo viloyatini 2024-2025-yillarda kompleks ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish bo‘yicha yo‘l xaritasini amalga oshirishda foydalanilgan (Qashqadaryo viloyati hokimligining 2026-yil 29-yanvardagi 07-07/1272-son ma’lumotnomasi). Mazkur taklifning amaliyotga joriy etilishi natijasida Qashqadaryo viloyatida mahalla ettiligi tizimi ta’minotchi subektlarining multiplikativ funksional salohiyatini hamda yagona ijro mexanizmi klasterlashganlik sifat darajasini oshishi yordamida kambag‘allik darajasini qisqartirishga erishilgan;
Qashqadaryo viloyatida mahallabay ishlash tizimini takomillashtirish asosida aholi turmush darajasini oshirishning 2026-2030-yillar uchun prognoz parametrlari Qashqadaryo viloyatini 2024-2025-yillarda kompleks ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish bo‘yicha yo‘l xaritasini amalga oshirishda foydalanilgan (Qashqadaryo viloyati hokimligining 2026-yil 29-yanvardagi 07-07/1272-son ma’lumotnomasi). Taklif etilgan prognoz parametrlaridan Qashqadaryo viloyati aholisi turmush darajasini oshirishda mahallabay rivojlantirishning istiqbolli ko‘rsatkichlarini baholash va ustuvor yo‘nalishlarini belgilashga imkon bergan.