Yusupov Ulug‘bek Mamayusupovichning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “Sanoat korxonalarida moddiy resurs ta’minot tizimi samaradorligini oshirish yo‘llari”, 08.00.03-Sanoat iqtisodiyoti (iqtisodiyot fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2025.1.PhD/Iqt4902
Ilmiy rahbar: Burxanov Aktam Usmanovich, iqtisodiyot fanlari doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti:
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti, DSc.03/2025.27.12.I.23.03
Rasmiy opponentlar: Muratova Shohista Nimatullaevna, iqtisodiyot fanlari doktori, professor; Xotamov Ibodulla Sa’dullovich, iqtisodiyot fanlari nomzodi, professor.
Yetakchi tashkilot: Islom Karimov nomidagi Toshkent davlat texnika universiteti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi sanoat korxonalarida moddiy resurs ta’minot tizimi samaradorligini oshirish bo‘yicha ilmiy taklif va amaliy tavsiyalar ishlab chiqishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
tog‘-kon sanoati korxonalarida mavsumiylik indeksi ta’sirini nazarda tutgan holda moddiy resurslar isteʼmoliga mos holda ta’minot xizmati darajasini standart og‘ish chegaraviy qiymatlarini ehtimoliy (1σ → 85%), yuqori (2σ → 90%), barqaror (3σ → 95%.) mezonlariga mos holda baholash orqali resursning o‘z vaqtida va aniqlik bilan etkazib berishni rejalashtirish taklifi asoslangan;
tog‘-kon sanoati korxonalarida moddiy resurs ta’minoti tizimining samaradorligini resurslar kirishi, foydalanish jarayonlari va chiqishlar holatini dinamik tizimli kutishga asoslangan baholash orqali asosiy vositalarni yangilash va modernizatsiya qilish, zaxiralar aylanishini optimallashtirish taklifi asoslangan;
tog‘-kon sanoati korxonalarida qo‘llaniladigan resurslari rejalashtirish tizimlari (ERP), ishlab chiqarishni boshqarish va ijro etish dasturiy tizimi (MES) va avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimi, marshrutlar, transport, koordinatsiya (ASU GTK) dasturiy tizimlari integratsiyasiga asoslangan raqamli modellashtirilgan resurs ta’minoti samaradorligini baholovchi kompleks indikatorli tizimi asosida xarid aniqligi, isteʼmol mosligi, transport sinxronligi, zaxira aylanish tezligi real vaqtda monitoring qilish orqali optimallashtirish taklif etilgan;
simulyasion modellashtirishga asoslangan usulda tog‘ kon sanoati korxonalarida moddiy resurs ta’minoti va ulardan foydalanish jarayonlarini optimallashtirishga asoslangan yondashuvlardan foydalanish orqali barqaror rivojlanish va ekologik samaradorlikni ta’minlash asoslangan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi.
Sanoat korxonalarida moddiy resurs ta’minot tizimi samaradorligini oshirish yo‘llari Sanoat korxonalarida moddiy resurs ta’minot tizimi samaradorligini oshirish yo‘llari bo‘yicha olingan ilmiy natijalar asosida:
tog‘-kon sanoati korxonalarida mavsumiylik indeksi ta’sirini nazarda tutgan holda moddiy resurslar isteʼmoliga mos holda ta’minot xizmati darajasini standart og‘ish chegaraviy qiymatlarini ehtimoliy (1σ → 85%), yuqori (2σ → 90%), barqaror (3σ → 95%.) mezonlariga mos holda baholash orqali resursning o‘z vaqtida va aniqlik bilan etkazib berishni rejalashtirish taklifi “Olmaliq kon-metallurgiya kombinati” AJda faoliyatida foydalanilgan. Mazkur ilmiy yangilikni amaliyotga joriy etish natijasida “Olmaliq kon-metallurgiya kombinati” Ajning yoqilg‘i moylash materiallari, suv va energiya ta’minotini amalga oshiruvchi bo‘linmalar faoliyatida ritmlilikni ta’minlashga erishilgan. (“Olmaliq kon-metallurgiya kombinati” AJning 2025-yil 14-noyabrdagi №KI0969 ma’lumotnomasi). Natijada, moddiy yoqilg‘i moylash materiallari, suv va energiya ta’minotida mavsumiylikni inobatga olgan holda moddiy resurs zaxiralarini shakllantirishga va ishlab chiqarish samaradorligini oshirishga erishilgan;
tog‘-kon sanoati korxonalarida moddiy resurs ta’minoti tizimining samaradorligini resurslar kirishi, foydalanish jarayonlari va chiqishlar holatini dinamik tizimli kutishga asoslangan baholash orqali asosiy vositalarni yangilash va modernizatsiya qilish, zaxiralar aylanishini optimallashtirish taklifi “Olmaliq kon-metallurgiya kombinati” aksiyadorlik jamiyati faoliyatida foydalanilgan. (“Olmaliq kon-metallurgiya kombinati” AJning 2025-yil 14-noyabrdagi №KI0969 ma’lumotnomasi). Natijada, jamiyatida asosiy vositalarni modernizatsiyalash bo‘yicha 2025-yilda 11 ta loyihalar amalga oshirilgan va ishlab chiqarish ehtiyojlari uchun zarur moddiy resurslar hajmi va aylanish davrini optimal rejalashtirishga erishilgan;
tog‘-kon sanoati korxonalarida qo‘llaniladigan resurslari rejalashtirish tizimlari (ERP), ishlab chiqarishni boshqarish va ijro etish dasturiy tizimi (MES) va Avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimi, marshrutlar, transport, koordinatsiya (ASU GTK) dasturiy tizimlari integratsiyasiga asoslangan raqamli modellashtirilgan resurs ta’minoti samaradorligini baholovchi kompleks indikatorli tizimi asosida resurs aylanish siklini real vaqtda monitoring qilish orqali optimallashtirish taklifi asoslangan takliflar “Olmaliq kon-metallurgiya kombinati” aksiyadorlik jamiyati faoliyatida foydalanilgan. (“Olmaliq kon-metallurgiya kombinati” AJning 2025-yil 14-noyabrdagi №KI0969 ma’lumotnomasi). Taklif etilgan dasturiy tizimlar integratsiyasiga asoslangan raqamli modellashtirilgan tizimdan foydalanish orqali jamiyatning kon boshqarmalarida axborot almashinuvini samarali tizimi yaratilgan va natijada moddiy resurs ta’minotidagi uzilishlarni 1,6 foizga qisqartirishga hamda ishlab chiqarishdagi uzilishlarni kamaytirishga erishilgan.
Simulyasion modellashtirishga asoslangan usulda tog‘ kon sanoati korxonalarida moddiy resurs ta’minoti va ulardan foydalanish jarayonlarini optimallashtirishga asoslangan yondashuvlardan foydalanish orqali barqaror rivojlanish va ekologik samaradorlikni ta’minlash taklifi “Olmaliq kon-metallurgiya kombinati” aksiyadorlik jamiyati faoliyatida foydalanilgan. (“Olmaliq kon-metallurgiya kombinati” AJning 2025-yil 14-noyabrdagi №KI0969 ma’lumotnomasi). Taklif etilgan simulyasion modellashtirishga asoslangan usulda moddiy resurs ta’minoti va ulardan foydalanish jarayonlarini optimallashtirishga asoslangan yondashuvlardan foydalanish asosida jamiyatning atmosferaga chiqariladigan zararli moddalarning hamda oqava suvlar tarkibidagi ifloslantiruvchi moddalarning kamayishi erishilgan.