Шермуҳаммедов Абдумажид Мавляновичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража берадиган фан тармоғи номи): “Мактаб ўқувчилари томонидан содир этиладиган жиноятларнинг профилактикасини такомиллаштириш”, “12.00.14 – Ҳуқуқбузарликлар профилактикаси. Жамоат хавфсизлигини таъминлаш. Пробация фаолияти” ихтисослиги бўйича (юридик фанлар).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: Б2025.1.PhD/Yu1872.
Илмий раҳбар: Рустамбаев Мирзаюсуп Хакимович, юридик фанлар доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон Республикаси Жамоат хавфсизлиги Университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Ўзбекистон Республикаси Жамоат хавфсизлиги Университети DSc. 25/2025.27.12.Yu.01.02.
Расмий оппонентлар: Раджабов Бахтиёр Алмахматович, юридик фанлар доктори, профессор; Бабаев Акмал Абдукаримович, юридик фанлар бўйича фалсафа доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Бердақ номидаги Қорақалпоқ Давлат Университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади мактаб ўқувчилари томонидан содир этиладиган жиноятлар ва уларнинг профилактикасини такомиллаштириш ва ҳуқуқни қўллаш амалиётининг самарадорлигини оширишга қаратилган таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
хотинини (эрини), собиқ хотинини (собиқ эрини), бир рўзғор асосида биргаликда яшаётган шахсни ёки болани, шунингдек умумий фарзандга эга бўлган шахсни дўппослаш, ушбу шахсларга соғлиқнинг қисқа муддат ёмонлашувига ёки меҳнат қобилиятининг унча узоқ бўлмаган муддатга ёʻқолишига олиб келмаган қасддан баданга енгил шикаст етказиш учун жавобгарлик такомиллаштирилиши зарурлиги асослантирилган;
болаларни таʼлимга жалб этиш, ватанпарварлик руҳида тарбиялаш ҳамда қонунбузарликлар профилактикасини амалга ошириш соҳасидаги вазифаларини самарали ташкил этиш мақсадида республика умумий ўрта таʼлим муассасаларида ўқувчилар билан ишлашнинг сифат жиҳатдан янгича тизимини жорий этиш орқали улар ўртасида ҳуқуқбузарликлар содир этилишининг барвақт олдини олиш бўйича таʼсирчан механизмларни ишлаб чиқиш функсияларини белгилаш кераклиги асослантирилган;
ҳар бир мактаб бўйича сурункали равишда дарс қолдирувчи ўқувчилар рўйхати тузилиб, улар тоифаларга ажратилиши (дарс машғулотига 3 кундан ортиқ сабабсиз қатнашмаган ўқувчилар сурункали дарс қолдирган ҳисобланиши), дарсда сурункали (мунтазам) қатнашмайдиган ўқувчилар “қизил” тоифага, кечикиб келувчилар “сариқ” тоифага ажратилиши лозимлиги асослантирилган;
мактабга бириктирилган инспектор-психологлар мактаб психологлари билан биргаликда ўқувчилар (уларнинг ота-оналари ёки уларнинг ўрнини босувчи шахслар) билан манзилли ишлашни ташкил этиш мақсадида уларни тоифаларга ажратиш зарурлиги асослантирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Тадқиқот иши бўйича олинган натижаларидан қуйидагиларда фойдаланилган: 
Ўзбекистон Республикасининг Жиноят кодексида болага тан жароҳати етказиш “оилавий (маиший) зўравонлик” сифатида квалификация қилиш лозимлигига оид таклифлар Ўзбекистон Республикасининг 2024-йил 21-октябрдаги “Оилавий (маиший) зўравонликдан ҳимоя қилиш чоралари кучайтирилиши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиришлар ва қўшимча киритиш тўғрисида”ги ЎРҚ-978-сон Қонуннинг 1-моддаси 1-банди (Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексига киритилган 1261-моданинг биринчи қисми)да  ўз ифодасини топган (Ўзбекистон Республикаси Олий мажлиси Қонунчилик палатаси ҳузуридаги Парламент тадқиқотлари институти 2025-йил 10-февралдаги №3/дн-18-сонли далолатномаси). Ушбу таклифнинг жорий этилиши мамлакатимизда болаларнинг ҳуқуқлари, эркинликларини ҳамда қонуний манфаатларини оиладаги тазйиқ ва зўравонликдан ишончли ҳимоя қилишнинг институциявий ҳамда ҳуқуқий асосларини тубдан такомиллаштиришга хизмат қилган;
болаларни таълимга жалб этиш, ватанпарварлик руҳида тарбиялаш ҳамда қонунбузарликлар профилактикасини амалга ошириш соҳасидаги вазифаларини самарали ташкил этиш механизмларини такомиллаштиришга оид таклифларидан Ўзбекистон Республикаси Миллий гвардияси қўмондонининг 2024 йил 18 мартдаги 73-сон буйруғи билан тасдиқланган “Ўзбекистон Репсубликаси Миллий гвардияси марказий девони Болалар билан ишлаш бошқармаси тўғрисида”ги Низомнинг 2-боби 6-бандини биринчи хатбошисида акс эттирилган (Ўзбекистон Республикаси Миллий гвардиясининг 2025 йил 21 январдаги 760/Б-сонли маълумотномаси). Ушбу таклифлар болаларни таълимга жалб этиш ва психологик-педагогик қўллаб-қувватлаш бўйича таклиф қилинган функсияларнинг Низомда акс этиши болалар билан ишлашда сифат жиҳатдан янги тизим яратиш имконини беради. Ушбу механизмлар мактаб ўқувчилари ўртасида қонунбузарликлар содир этилишининг олдини олиш учун самарали восита бўлиб хизмат қилган;
ҳар бир мактаб бўйича сурункали равишда дарс колдирувчи ўқувчилар рўйхати “қизил” ва“сариқ” тоифаларга ажратилиши лозимлигига оид таклифларидан Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги ва Миллий гвардиясининг  2024 йил 26 февралдаги 4қ/қ ва 5қ/қ-сон қарори билан тасдиқланган “Умумий ўрта таълим муассасаларида ўқувчиларни таълимга жалб этиш, уларни ватанпарварлик руҳида тарбиялаш, қонунбузарликларнинг олдини олиш, психологик қўллаб-қувватлаш ҳамда хавфсизликни таъминлаш юзасидан ҳамкорлик Консепсияси”нинг 1-боби 3-бандида акс эттирилган (Ўзбекистон Республикаси Миллий гвардиясининг 2025 йил 21 январдаги 758/Б-сонли маълумотномаси). Ушбу таклифлар болаларни таълимга жалб этиш ва психологик-педагогик қўллаб-қувватлаш бўйича таклиф қилинган функсияларнинг Низомда акс этиши болалар билан ишлашда сифат жиҳатдан янги тизим яратиш имконини беради. Ушбу механизмлар мактаб ўқувчилари ўртасида қонунбузарликлар содир этилишининг олдини олиш учун самарали восита бўлиб хизмат қилган;
мактабга бириктирилган инспектор-психологлар мактаб психологлари билан биргаликда ўқувчилар (уларнинг ота-оналари ёки уларнинг ўрнини босувчи шахслар) билан манзилли ишлашни ташкил этиш мақсадида уларни тоифаларга ажратиш лозимлигига оид таклифларидан Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги ва Миллий гвардиясининг  2024 йил 26 февралдаги 4қ/қ ва 5қ/қ-сон қарори билан тасдиқланган “Умумий ўрта таълим муассасаларида ўқувчиларни таълимга жалб этиш, уларни ватанпарварлик руҳида тарбиялаш, қонунбузарликларнинг олдини олиш, психологик қўллаб-қувватлаш ҳамда хавфсизликни таъминлаш юзасидан ҳамкорлик Консепсияси”нинг 3-боби 31-бандида акс эттирилган (Ўзбекистон Республикаси Миллий гвардиясининг 2025 йил 21 январдаги 758/Б-сонли маълумотномаси). Ушбу таклифлар болаларни таълимга жалб этиш ва психологик-педагогик қўллаб-қувватлаш бўйича таклиф қилинган функсияларнинг Низомда акс этиши болалар билан ишлашда сифат жиҳатдан янги тизим яратиш имконини беради. Ушбу механизмлар мактаб ўқувчилари ўртасида қонунбузарликлар содир этилишининг олдини олиш учун самарали восита бўлиб хизмат қилган.