Амиров Элмурод Мансуриддин ўғлининг
фан доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган тармоғи номи): “Ауминза-Белтов ва Шарқий Букантов тоғлари магматик ҳосилалари, уларнинг асл-нодирметалли маъдандорлиги (Марказий Қизилқум)”, 04.00.03 – Геотектоника ва геодинамика. Петрология ва литология (геология-минералогия фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.4.DSc/GM57.
Илмий маслаҳатчи: Карабаев Маматхан Садирович, геология-минералогия фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассасалар номи: “Геология ва геофизика институти” Давлат муассасаси.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Сейсмология институти ҳузуридаги DSc.05/2025.27.12.GM/FM.12.02 рақамли илмий кенгаш асосидаги бир марталик илмий кенгаш.
Расмий оппонентлар: Мамарозиков Усмонжон Довронович, геология-минералогия фанлари доктори, катта илмий ходим; Миркамалов Рустам Хамзаевич, геология-минералогия фанлари доктори, катта илмий ходим; Гафурзода Фарход Гиёс, геология-минералогия фанлари доктори.
Етакчи ташкилот: Ўзбекистон Миллий университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: Ауминза-Белтов ва Шарқий Букантов тоғларидаги герсин тектоник-магматик босқичи интрузив магматизм ҳосилаларининг петрологик-геокимёвий хусусиятлари ҳамда асл-нодир металли маъданлашувга алоқадорлигини аниқлашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
Ауминза-Белтов, Шарқий Букантов тоғларида тарқалган интрузив магматизм ҳосилаларининг геологик, петрографик, минералогик, петрокимёвий тавсифлари ва уларнинг ўзаро муносабатлари ҳамда шаклланиш хусусиятлари аниқланган;
магматик ҳосилаларни петро-геокимёвий тавсифлаш орқали уларнинг ҳосил бўлиш шароитлари ҳамда гранитоид интрузив фазаларининг асл-нодир ва уларга ҳамроҳ маъданлашувларга бўлган петрометаллогеник ихтисослашувлари ҳамда турли таркиб ва ёшдаги магматик жинсларнинг потенсиал маъдандорликлари аниқланган;
биринчи марта ҳудуддаги эндоген маъданлашувнинг шаклланишида асл металли маъданлар магматик таналардан бирмунча узоқроқда, дайкали ҳосилалар билан уйғунлашган маконда, нодирметалли маъданлашув эса гранитоидли мажмуаларнинг контакт қисмларида ривожланганлиги аниқланган;
олтин, олтин-кумушли ва олтин-нодирметалли конлардаги маъданли зоналарда магматик, маъдан-метасоматик ҳосилалар таркибий хусусиятлари асосида ёндош майдонларда ва чуқурлик сари яширин маъданлашувни қидиришда қўлланиладиган ишончли петрологик-геокимёвий мезон гуруҳлари ажратилган;
биринчи марта тадқиқот ҳудудида истиқболли майдонларни ажратиш ва башорат қилиш ишларига асос бўлувчи, ўзида қидирув-баҳолаш меъзонларини мужассам этган ҳамда эндоген маъданлашувнинг шаклланиши, жойлашув хусусиятлари, моддий таркибини акс эттирувчи асл ва нодирметалли маъданлашувнинг геологик-генетик модели ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Ауминза-Белтов ва Шарқий Букантов тоғларидаги магматик ҳосилаларнинг геологик, петрологик-петрогеокимёвий, минералогик хусусиятлари ҳамда асл-нодирметалли обектларни тадқиқ этиш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
Ауминза-Белтов ва Шарқий Букантов тоғларидаги магматик ҳосилаларнинг геологик, петрографик, минералогик ва геокимёвий хусусиятлари “Ўзбек геология қидирув” АЖ амалиётига жорий қилинган (Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлигининг 2025-йил 24-декабрдаги 08-5204-сон маълумотномаси). Натижада, магматик тоғ жинсларини тизимлаштириш ва ўзаро ёши бўйича кетма-кетлик муносабатларини аниқлашга имкон берган;
магматик ҳосилаларнинг таркибий хусусиятлари, геокимёвий ихтисослашувлари ва эндоген маъданлашувнинг ўзаро муносабатлари “Ўзбек геология қидирув” АЖ амалиётига жорий қилинган (Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлигининг 2025-йил 24-декабрдаги 08-5204-сон маълумотномаси). Натижада, интрузив ҳосилаларнинг алоҳида фазалари ва турли таркибли дайкаларнинг маъдандорлигини аниқлаш имконини берган;
магматик ҳосилалар ва улар билан боғлиқ бўлган турли хил эндоген маъданлашувларнинг шаклланиши, ҳудуд ривожланишининг ягона тектоник-магматик циклининг кетма-кет босқичларда намоён бўлиши “Ўзбек геология қидирув” АЖ амалиётига жорий қилинган (Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлигининг 2025-йил 24-декабрдаги 08-5204-сон маълумотномаси). Натижада, асосан гранитоид интрузиялар атрофида олтин-нодирметалли, гранитоид таналарга нисбатан узоқроқ маконда ер ёриқлари ва дайкали ҳосилалар билан уйғунлашган асл металли маъданлашув кузатилишини аниқлашга ёрдам берган;
турли таркибдаги қамровчи жинслар, маъданлар ва маъданолди маконда петрографик, минералогик ва геокимёвий мажмуаларининг ўзгариш хусусиятлари “Ўзбек геология қидирув” АЖ амалиётига жорий қилинган (Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлигининг 2025-йил 24-декабрдаги 08-5204-сон маълумотномаси). Натижада, эндоген маъданлашуви генетик жиҳатдан гранитоид интрузияларнинг шаклланиши ва уларнинг постмагматик жараёнларининг намоён бўлиши билан боғлиқ эканлигини аниқлашга имкон берган;
тавсия қилинган асл-нодирметалли маъданлашувининг қидирув-баҳолаш меъзонлари мажмуаси ва башоратлаш модели “Ўзбек геология қидирув” АЖ амалиётига жорий қилинган (Ўзбекистон Республикаси Тоғ-кон саноати ва геология вазирлигининг 2025-йил 24-декабрдаги 08-5204-сон маълумотномаси). Натижада, эндоген маъданлашувининг башорат-қидирув белгилари мажмуаси ёндош ҳудудларда геологик-қидирув ишларини ташкил этиш ва олиб бориш имконини берган.
