Мухаммадиев Рамз Зоиржон ўғлининг
фан доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Рақамли иқтисодиёт шароитида тиббиёт муассасалари молиялаштириш тизимини ташкилий-услубий жиҳатдан такомиллаштириш” 08.00.07 – “Молия, пул муомаласи ва кредит”.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.4.DSc/Iqt6062
Илмий маслаҳатчи: Исроилов Боҳодир Ибрагимович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат иқтисодиёт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат иқтисодиёт университети, DSc.03/2025.27.12.I.23.05.
Расмий оппонентлар: иқтисодиёт фанлари доктори, профессор Омонов Акром Абдиназарович; иқтисодиёт фанлари доктори, профессор Тухлиев Бозор Каримович; иқтисодиёт фанлари доктори, профессор Бердияров Бахриддин Товбашарович.
Етакчи ташкилот: Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Бизнес ва тадбиркорлик олий мактаби.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: Соғлиқни сақлаш муассасаларини молиялаштириш ва назорат тизими ҳамда молиявий ресурслар самарадорлигини баҳолаш услубиятини такомиллаштиришга оид таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
тиббиёт муассасаларини ўз маблағлари ҳисобидан молиялаштириш услубияти пуллик хизмат ва бошқа қонуний манбалардан олинган тушумларни ягона жамғармага жамлаш орқали мустақил молиялаштириш тартибини жорий этиш асосида такомиллаштирилган;
аҳоли эҳтиёжманд қатламини ҳисобга олиш ва уларга давлат ёʻлланмаси бўйича маблағ ажратиш услубиятини такомиллаштириш мақсадида кўрсатилган тиббий хизматлар ҳужжатлар асосида тиббий суғурта жамғармаси ҳисобидан манзилли молиялаштириш таклиф этилган;
бюджет маблағидан фойдаланишнинг мақсадли ва самарали назоратини таʼминлаш мақсадида ихтисослаштирилган тиббиёт муассасаларини аниқ касалликлар рўйхати ва базавий нархлар асосида молиялаштириш услубиятини жорий этиш асосланган;
тиббий хизматлар бозорида рақобатни шакллантириш мақсадида кафолатланган тиббий хизматлар пакети бўйича даволанишда тиббиёт муассасаларини фуқаронинг ихтиёрий танлови асосида молиялаштириш механизми таклиф қилинган;
давлат бюджети маблағлари ҳисобидан қопланадиган кафолатланган тиббий ёрдамнинг йиллик ҳажмларини тасдиқлаш ҳамда тиббиёт муассасаларини ушбу ҳажмлар асосида молиялаштириш услубиятини жорий этиш таклиф этилган;
имтиёзли пакет бўйича тиббий хизмат кўрсатиш доирасида аниқланган ёндош касалликларни даволаш харажатлари учун тиббиёт муассасасига давлат тиббий суғуртаси жамғармаси ҳисобидан беморнинг касаллик тарихи асосида қўшимча молиялаштириш тартибини жорий қилиш тавсия қилинган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Тиббиёт муассасаларини молиялаштириш услубиятини пуллик хизмат кўрсатиш ҳамда бошқа қонуний манбалардан олинган маблағларни ягона жамғармага жамлаш тартибини жорий этиш асосида такомиллаштириш тўғрисидаги таклиф Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирининг 2024-йил 7-февралдаги “Тиббиётни ривожлантириш давлат мақсадли жамғармаси тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида” 6-сонли буйруғи билан (Адлия вазирлигидан 2024-йил 7-мартда 3500 рақам билан рўйхатдан ўтган) амалиётга жорий этилган. (Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги 2025-йил 16-апрелдаги 04-8431-сон маʼлумотномаси). Мазкур таклиф асосида тиббиёт муассасаларига ажратиладиган мақсадли ажратмалар ва бизнес, ҳомийлик эвазига олинган маблағларни харажат қилишнинг ягона тизими ва ҳуқуқий механизми шаклланди ҳамда 2024-йилда жамғарманинг 11 фоиз маблағлари самарасиз фойдаланишини олди олинган. Вақтинча бўш маблағларни белгиланган тартибда тижорат банклари депозитларига жойлаштириш эвазига жамғармага қўшимча 2,1 млрд.сўмдан ортиқ маблағ туширилган;
Аҳоли эҳтиёжманд қатламини ҳисобга олиш ва уларга давлат ёʻлланма асосида маблағ ажратиш услубиятини суғурта тизими орқали манзилли амалга ошириш тўғрисидаги таклиф Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023-йил 6-сентябрдаги “Соғлиқни сақлаш вазирлиги фаолиятини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПФ-156-сон Фармони 2-бандида ўз аксини топган. (Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги 2025-йил 16-апрелдаги 04-8431-сон маʼлумотномаси). Мазкур таклиф асосида тиббиёт тизимида электрон тиббий статистика ва хизмат кўрсатишнинг ёʻлга қўйилиши тиббий хизмат кўрсатиш сифатини яхшиланиши ҳамда бюджет маблағларини тежалишига хизмат қилади. Таклифни амалиётга жорий этилиши натижасида қоғоз учун сарфланадиган 700 млн.сўмдан зиёд маблағлар тежалган;
Бюджет маблағларидан фойдаланиш мақсадлигини самарали назоратини таʼминлаш мақсадида бюджет ҳисобидан ихтисослаштирилган илмий-амалий тиббиёт марказларида даволанадиган касалликлар рўйхати ва базавий нархлар асосида молиялаштиришни жорий этиш тўғрисидаги таклиф Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023-йил 6-сентябрдаги “Соғлиқни сақлаш вазирлиги фаолиятини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПФ-156-сон Фармонида ўз аксини топган. (Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги 2025-йил 16-апрелдаги 04-8431-сон маʼлумотномаси). Ушбу таклифни амалиётга жорий этиши тиббий хизмат кўрсатиш сифатини яхшилаш ҳамда бюджет маблағларини тежалишига ҳамда ижтимоий ҳимояга муҳтож аҳоли қатламини оворагарчиликсиз сифатли хизмат олишини таʼминлашга хизмат қилмоқда;
Тиббий хизматлар бозорида рақобатни шакллантириш мақсадида кафолатланган тиббий хизматлар пакети бўйича даволанишда тиббиёт муассасаларини фуқаронинг ихтиёрий танлови асосида молиялаштириш механизмини жорий этиш тўғрисидаги таклиф Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023-йил 6-сентябрдаги “Соғлиқни сақлаш вазирлиги фаолиятини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПФ-156-сон Фармонида ўз аксини топган. (Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги 2025-йил 16-апрелдаги 04-8431-сон маʼлумотномаси). Ушбу таклифни амалиётга жорий этилиши тиббий хизмат кўрсатиш сифатини яхшилаш ҳамда бемор давлат ёки нодавлат тиббиёт ташкилотида тиббий хизматлардан фойдаланишни ихтиёрий танлаш имконияти яратилди.
Давлат бюджети маблағлари ҳисобидан қопланадиган кафолатланган тиббий ёрдамнинг йиллик ҳажмларини тасдиқлаш ҳамда тиббиёт муассасаларини ушбу ҳажмлар асосида молиялаштириш услубиятини жорий этиш тўғрисидаги таклиф Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирининг 2024-йил 7-февралдаги “Тиббиётни ривожлантириш давлат мақсадли жамғармаси тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида”ги 6-сон буйруғи (2025-йил 16-апрелдаги 04-8431-сон маʼлумотнома билан тасдиқланган) асосида мазкур таклифлар амалиётга жорий этилди. Натижада тиббий суғурта жамғармаси маблағлари ҳисобидан тиббий хизматлар кўрсатиш устидан самарали назорат механизми ёʻлга қўйилди. Шу билан бирга, маблағларнинг мақсадсиз сарфланишининг олдини олиш ҳамда уларни бюджетга қайтариш тизими яратилди. Мазкур чоралар коррупсия ва суиистеʼмолчилик ҳолатларининг камайишига, шунингдек, аҳолига кўрсатилаётган тиббий хизматлар қамрови ва самарадорлигининг ошишига хизмат қилмоқда.
Имтиёзли пакет бўйича тиббий хизмат кўрсатиш доирасида аниқланган ёндош касалликларни даволаш харажатлари учун тиббиёт муассасасига давлат тиббий суғуртаси жамғармаси ҳисобидан беморнинг касаллик тарихи асосида қўшимча молиялаштириш тартибини жорий қилиш тўғрисидаги таклиф Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023-йил 6-сентябрдаги “Соғлиқни сақлаш вазирлиги фаолиятини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПФ-156-сон Фармонида ўз аксини топган. (Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги 2025-йил 16-апрелдаги 04-8431-сон маʼлумотномаси). Ушбу таклиф доирасида тиббиёт ташкилотлари томонидан 20 та имтиёзли тоифадаги шахслар, жумладан, етим болалар, И ва ИИ гуруҳ ногиронлиги бўлган ва Камбағал оилалар реестрига киритилган оилаларнинг аъзоларига имтиёзли тиббий хизмат кўрсатилган;
