Тўхтаева Раъно Нортўхтаевнанинг
фан доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар: 
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража берадиган фан тармоғи номи): “Ўзбекистонда совет давлатининг молиявий сиёсати ва унинг ижтимоий-иқтисодий ҳаётга таъсири (1917-1991 йиллар)”, 07.00.01 – Ўзбекистон тарихи (тарих фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2022.1.DSc/Tar216
Илмий маслаҳатчи: Мўминова Гавҳар Эсановна, тарих фанлари доктори, профессор
Диссертация бажарилган муассаса номи: Қарши давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Қарши давлат университети. DSc 03/2025.27.12.Tar.11.01
Расмий оппонентлар: тарих фанлари доктори, профессор Шодмонова Санобар Базарбаевна, тарих фанлари доктори, профессор Худойқулов Тўлқин Дўстбобоевич ва иқтисод фанлари доктори, профессор Наврўз-зода Бахтиёр Негматович 
Етакчи ташкилот: Термиз давлат университети
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади 1917–1991 йилларда Ўзбекистонда совет давлатининг молиявий сиёсати ва унинг ижтимоий, иқтисодий ҳаётга таъсирини тарихий нуқтаи назардан таҳлил этишдан иборатдир.
III.Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат: 
Туркистон АССР, Бухоро Халқ Совет Республикаси ва Хоразм Халқ Совет Республикалари ҳудудларида совет ҳокимиятининг дастлабки йилларида молиявий жараёнлар, пул тизимининг беқарорлиги ва иқтисодий тартибнинг издан чиқиши, аҳолининг турмуш даражасига салбий таъсир кўрсатган ушбу молиявий инқирозлар жараёнида пул муомаласида ўзгаришлар амалга оширилишига тўғри келганлиги, Туркистон АССРда миллий валюталарни жорий этиш, турли хил пулларнинг муомалага киритилиши ҳамда пулнинг қадрсизланиши давлат бюджетига тушумларни камайтириб, уни шакллантиришда жиддий қийинчиликлар туғдирганлиги аниқланди;
БХСР ва ХХСРда ҳам молия ва солиқ тизимида ислоҳотлар олиб борилган бўлса-да, бу ўзгаришлар барқарор иқтисодий муҳитни таъминлай олмаганлиги, давлат бюджетига тушумлар асосан маҳсулот кўринишидаги солиқлар, реквизициялар ва тўғридан-тўғри марказлаштирилган тақсимот орқали амалга оширилганлиги, пул муомаласидаги беқарорлик, бозор муносабатларининг йўқолиши ва марказлашган режалаштиришга ўтиш жараёнида ушбу республикаларда молиявий тизимнинг тўла шаклланиши анча мураккаб кечганлиги очиб берилган;
Ўзбекистон ССР ташкил этилган дастлабки йилларда юз берган молиявий-иқтисодий муаммолар ва амалга оширилган пул ислоҳотлари мамлакат иқтисодий барқарорлигини таъминлаш ва марказлашган молия тизимини шакллантиришда муҳим ўрин тутганлиги, Иккинчи жаҳон уруши шароитида эса давлат бюджети таркиби ва мазмунида жиддий ўзгаришлар кузатилиб, унинг ижтимоий-иқтисодий ҳаётга таъсири янада кучайганлиги, урушдан кейинг йилларда иқтисодий ўсиш шароитида пул муомаласи маҳсулот, иш ва хизмат баҳосининг тушиши каби муаммоларни келтириб чиқарганлиги, бундай беқарор вазият, ўз навбатида, аҳоли ижтимоий турмушининг оғирлашувига олиб келганлиги аниқланган;
1960-йилларда амалга оширилган пул ислоҳоти республика иқтисодиётининг ривожланиш жараёнига сезиларли таъсир кўрсатганлиги, бу ислоҳот дастлаб иқтисодий барқарорликни таъминлаш ва молиявий тизимни тартибга солиш мақсадида ўтказилган бўлса-да, унинг натижалари кутилганидек бўлмаганлиги, аксинча, мазкур чора-тадбир иқтисодиётда “турғун” ҳолатнинг кучайишига сабаб бўлиб, бир қатор жиддий муаммоларни юзага келтирганлиги, жумладан, маҳсулотларнинг таннархи ошиб борганлиги, натижада, бозорларда чайқовчилик ва яширин савдо каби ҳолатлар кўпайганлиги, мазкур ҳолатлар эса шаҳар ва қишлоқ аҳолиси турмуш даражасининг сезиларли даражада пасайишига олиб келганлиги архив ҳужжатлари ва тарихий манбалар асосида далилланган;
совет ҳокимиятининг сўнгги ўн йилликларида юритилган молиявий сиёсат аҳолининг ижтимоий-иқтисодий ҳаётида ҳам муайян ўзгаришлар ва қарама-қарши жараёнларни келтириб чиқарганлиги, бу даврда ижтимоий таъминот, маош ва пенсия тизимининг шаклланиши, шунингдек, нарх-наво ва миқдорли тақсимот сиёсати орқали аҳолини моддий рағбатлантириш ёки назорат қилиш механизмлари кенг қўлланилганлиги тарихий ҳужжатлар ва архив манбалари орқали асосланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Ўзбекистонда совет давлатининг молия сиёсати ва унинг ижтимоий–иқтисодий ҳаётга таъсири (1917–1991 йй.)га оид ишлаб чиқилган илмий натижалар ва таклифлардан: 
Туркистон АССР, Бухоро Халқ Совет Республикаси ва Хоразм Халқ Совет Республикалари ҳудудларида совет ҳокимиятининг дастлабки йилларида молиявий жараёнлар, пул тизимининг беқарорлиги ва иқтисодий тартибнинг издан чиқиши, аҳолининг турмуш даражасига салбий таъсир кўрсатган ушбу молиявий инқирозлар жараёнида пул муомаласида ўзгаришлар амалга оширилишига тўғри келганлиги, Туркистон АССРда миллий валюталарни жорий этиш, турли хил пулларнинг муомалага киритилиши ҳамда пулнинг қадрсизланиши давлат бюджетига тушумларни камайтириб, уни шакллантиришда жиддий қийинчиликлар туғдирганлигига оид илмий–тарихий маълумотлардан “Ўзбекистон тарихи” телеканалида эфирга узатилган “Тақдимот” кўрсатувини тайёрлашда фойдаланилган (“Ўзбекистон” телерадиокомпаниясининг 2023-йил 14-мартдаги 06-31-414-сон маълумотномаси). Бу ёшларга мамлакатимиздаги молиявий ислоҳотлар тарихига оид кўплаб маълумотларни етказишга ёрдам берган;
БХСР ва ХХСРда ҳам молия ва солиқ тизимида ислоҳотлар олиб борилган бўлса-да, бу ўзгаришлар барқарор иқтисодий муҳитни таъминлай олмаганлиги, давлат бюджетига тушумлар асосан маҳсулот кўринишидаги солиқлар, реквизициялар ва тўғридан-тўғри марказлаштирилган тақсимот орқали амалга оширилганлиги, пул муомаласидаги беқарорлик, бозор муносабатларининг йўқолиши ва марказлашган режалаштиришга ўтиш жараёнида ушбу республикаларда молиявий тизимнинг тўла шаклланиши анча мураккаб кечганлигига оид илмий-тарихий маълумотлардан Республика Маънавият ва маърифат маркази ҳузуридаги Ижтимоий-маънавий тадқиқотлар институтида фойдаланилган (Республика Маънавият ва маърифат маркази ҳузуридаги Ижтимоий-маънавий тадқиқотлар институтининг 2023-йил 11-майдаги 175-сон далолатномаси). Мазкур жараён кенг жамоатчилик орасида Ўзбекистонда молиявий жараёнлар тарихига оид илмий маълумотларнинг шаклланишига хизмат қилган;
Ўзбекистон ССР ташкил этилган дастлабки йилларда юз берган молиявий-иқтисодий муаммолар ва амалга оширилган пул ислоҳотлари мамлакат иқтисодий барқарорлигини таъминлаш ва марказлашган молия тизимини шакллантиришда муҳим ўрин тутганлиги, Иккинчи жаҳон уруши шароитида эса давлат бюджети таркиби ва мазмунида жиддий ўзгаришлар кузатилиб, унинг ижтимоий-иқтисодий ҳаётга таъсири янада кучайганлиги, урушдан кейинг йилларда иқтисодий ўсиш шароитида пул муомаласи маҳсулот, иш ва хизмат баҳосининг тушиши каби муаммоларни келтириб чиқарганлиги, бундай беқарор вазият, ўз навбатида, аҳоли ижтимоий турмушининг оғирлашувига олиб келганлиги каби маълумотлардан Қашқадарё вилояти тарихи ва маданияти давлат музейи фондларини такомиллаштиришда фойдаланилди (Ўзбекистон Республикаси Маданий мерос агентлигининг 2023-йил 29-майдаги 02-06/1733-сон маълумотномаси). Бу эса ёшларнинг ўлкамиз тарихий-маданий мероси ҳақидаги тушунчаларини янада бойитишга кўмаклашади;
1960-йилларда амалга оширилган пул ислоҳоти республика иқтисодиётининг ривожланиш жараёнига сезиларли таъсир кўрсатганлиги, бу ислоҳот дастлаб иқтисодий барқарорликни таъминлаш ва молиявий тизимни тартибга солиш мақсадида ўтказилган бўлса-да, унинг натижалари кутилганидек бўлмаганлиги, аксинча, мазкур чора-тадбир иқтисодиётда “турғун” ҳолатнинг кучайишига сабаб бўлиб, бир қатор жиддий муаммоларни юзага келтирганлиги, жумладан, маҳсулотларнинг таннархи ошиб борганлиги, натижада, бозорларда чайқовчилик ва яширин савдо каби ҳолатлар кўпайганлиги, мазкур ҳолатлар эса шаҳар ва қишлоқ аҳолиси турмуш даражасининг сезиларли даражада пасайишига олиб келганлигига оид маълумотлардан Қашқадарё вилояти ҳокимлиги ижтимоий-иқтисодий лойиҳалар дастурини такомиллаштиришда фойдаланилди (Қашқадарё вилояти ҳокимлигининг 2023-йил 29-июндаги 07/2786-сон маълумотномаси). Бу эса Қашқадарё вилояти аҳолиси орасида молиявий ислоҳотлар тарихини ўрганишга, аҳоли иқтисодий билимининг ортишига хизмат қилган.
совет ҳокимиятининг сўнгги ўн йилликларида юритилган молиявий сиёсат аҳолининг ижтимоий-иқтисодий ҳаётида ҳам муайян ўзгаришлар ва қарама-қарши жараёнларни келтириб чиқарганлиги, бу даврда ижтимоий таъминот, маош ва пенсия тизимининг шаклланиши, шунингдек, нарх-наво ва миқдорли тақсимот сиёсати орқали аҳолини моддий рағбатлантириш ёки назорат қилиш механизмлари кенг қўлланилганлиги тарихий ҳужжатлар ва архив манбаларидан иборат маълумотлардан Қашқадарё вилояти ҳокимлиги ижтимоий-иқтисодий лойиҳалар дастурини такомиллаштиришда фойдаланилди (Қашқадарё вилояти ҳокимлигининг 2023-йил 29-июндаги 07/2786-сон маълумотномаси). Бу эса Қашқадарё вилояти аҳолиси орасида ижтимоий-иқтисодий ислоҳотлар тарихини ўрганишга, аҳоли иқтисодий билимининг ортишига хизмат қилган.