Усмонов Адхамжон Аъзамжоновичнинг 
фан доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.Умумий маълумотлар. 
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган тармоғи номи): “Ташкилотда бошқарув самардорлигини оширишнинг услубий асосларини такомиллаштириш”, 08.00.13-“Менежмент”.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам:  В2024.3.DSc/Iqt773.
Илмий маслаҳатчи: Нуримбетов Равшан Ибрагимович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон Республикаси Ёшлар ишлари агентлиги ҳузуридаги Ёшлар муаммоларини ўрганиш ва истиқболли кадрларни тайёрлаш институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Тошкент давлат иқтисодиёт университети ҳузуридаги DSc.03/2025.27.12.I.23.04  рақамли Илмий кенгаш.
Расмий оппонентлар: Эшов Мансур Пўлатович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор Ханкелдиева Гузал Шеровна, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор, Рахимова Дилфуза Нигматовна, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Бизнес ва тадбиркорлик Олий мактаби.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: Ташкилотда бошқарув самардорлигини оширишнинг услубий асосларини такомиллаштириш бўйича назарий-услубий ҳамда амалий йўналишдаги таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
услубий ёндашувга кўра “бошқарув самарадорлиги” тушунчасининг иқтисодий мазмуни ташкилот фаолиятида мавжуд ресурслар, инсон омили ва ташкилий имкониятлардан энг мақбул даражада фойдаланиб, белгиланган мақсадларга оптимал натижа билан эришиш жараёнини ифодаловчи, манфаатларнинг мувозанатлашган ижтимоий-иқтисодий механизми асосида бошқарув тизимини такомиллаштириш ҳамда самарали бошқарув қарорларини ишлаб чиқиш имконини берувчи комплекс ижтимоий-иқтисодий ҳодиса сифатида янгича ёндашув нуқтаи назаридан такомиллаштирилган;
Агентликнинг марказ – ҳудуд – туман бўғинлари кесимида бошқарув регламентини жорий этиш самарасини баҳолаш РАГ (яшил-сариқ-қизил) тамойилига кўра қарор қабул қилиш цикли (1-5; 6-8; ≥9 кун), ижро кечикишлари улуши (≤10; 11–20; >20 фоиз), бир мурожаат/лойиҳага тўғри келадиган мувофиқлаштириш соатлари (≤1,0; 1,1–3,0; >3,0 соат) индикаторлари орқали миқдорий ёндашувга кўра такомиллаштирилган;
ташкилотдаги “ёшлар эҳтиёжлари индекси” (ЕИ) ёшларга оид дастурлар учун бюджет маблағлари ёки грантлар ҳажми автоматик тарзда муайян йўналишдаги эҳтиёжлар қийматига пропорционал ва мавжуд таъминланганлик даражасига инверсияли тарзда тақсимлашни жорий этиш орқали такомиллаштирилган;
иш берувчилар, таълим муассасалари ва ННТлар билан ҳамкорликни натижага боғлашда ҳамкорлик фаолиятини жорий этиш асосида ишга жойлашиш коеффициенти (0,35-0,45) ҳамда 3-6 ой мобайнида ишда сақланиш улуши (0,85-0,95) орқали баҳолаш ва рағбатни шу натижаларга пропорционал белгилаш таклифи асосланган;
Ёшлар ишлари агентлиги фаолияти самарадорлигига таъсир кўрсатувчи кадрлар қўнимсизлиги бўйича қурилган регрессион модел асосида 2030-йилга қадар прогноз кўрсаткичлари ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Ташкилотда бошқарув самардорлигини оширишнинг услубий асосларини такомиллаштириш юзасидан ўтказилган тадқиқот натижалари асосида:
Услубий ёндашувга кўра, “бошқарув самарадорлиги” категориясининг иқтисодий мазмуни ташкилот фаолиятида мавжуд ресурслар, инсон омили ва ташкилий имкониятлардан энг мақбул даражада фойдаланиб, белгиланган мақсадларга оптимал натижа билан эришиш жараёнини ифодаловчи, манфаатларнинг мувозанатлашган ижтимоий-иқтисодий механизми асосида бошқарув тизимини такомиллаштириш ҳамда самарали бошқарув қарорларини ишлаб чиқиш имконини берувчи комплекс ижтимоий-иқтисодий ҳодиса сифатида янгича ёндашув нуқтайи назаридан такомиллаштириш билан боғлиқ назарий-услубий ишланмалардан олий ўқув юртлари талабалари учун тавсия этилган “Бизнесни бошқариш” номли дарсликни тайёрлашда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2025-йил 14-апрелдаги 136-сонли буйруғига асосан нашрга тавсия этилган). Мазкур илмий таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида талабаларда Мазкур илмий таклиф натижасида талабаларда бошқарув самарадорлигини оширишга йўналтирилган, ташкилот фаолиятида мавжуд ресурслар, инсон омили ва ташкилий имкониятлардан энг мақбул даражада фойдаланиб самарали қарорлар қабул қилиш нуқтайи назаридан такомиллаштирилган “бошқарув самарадорлиги” категориясига оид назарий билимларни чуқурлаштириш имкони яратилган;
Агентликнинг марказ – ҳудуд – туман бўғинлари кесимида бошқарув регламентини жорий этиш самарасини баҳолаш РАГ (яшил–сариқ–қизил) тамойилига кўра қарор қабул қилиш цикли (1–5; 6–8; ≥9 кун), ижро кечикишлари улуши (≤10; 11–20; >20 фоиз), бир мурожаат ёки лойиҳага тўғри келадиган мувофиқлаштириш соатлари (≤1,0; 1,1–3,0; >3,0 соат) индикаторлари орқали миқдорий ёндашув асосида такомиллаштирилганлиги бўйича таклиф Ўзбекистон Республикаси Ёшлар ишлари агентлиги томонидан қабул қилинган (Ёшлар ишлари агентлигининг 2026-йил 25-мартдаги 3-11-21-1990-сонли маълумотномаси). Натижада қарор қабул қилиш жараёнининг ўртача давомийлиги 9,1 кундан 5,7 кунгача камайган, ижро кечикишлари улуши 21,6 фоиздан 11,2 фоизгача пасайган, бир мурожаат ёки лойиҳа бўйича мувофиқлаштиришга сарфланадиган вақт 3,3 соатдан 1,8 соатгача тушган.
Ташкилотдаги “ёшлар эҳтиёжлари индекси” (ЕИ) ёшларга оид дастурлар учун бюджет маблағлари ёки грантлар ҳажми автоматик тарзда муайян йўналишдаги эҳтиёжлар қийматига пропорционал ва мавжуд таъминланганлик даражасига инверсияли тарзда тақсимлаш таклифи Ўзбекистон Республикаси Ёшлар ишлари агентлиги томонидан қабул қилинган (Ёшлар ишлари агентлигининг 2026-йил 25-мартдаги 3-11-21-1990-сонли маълумотномаси). Натижада ёшларга оид дастурларни молиялаштиришда ресурсларнинг манзилли тақсимланиш даражаси ошган, эҳтиёж юқори бўлган йўналишларни қамраб олиш кўлами кенгайган, мавжуд таъминланганлик даражаси юқори бўлган йўналишларга ажратиладиган қўшимча маблағлар ҳажми мақбуллаштирилган ҳамда бюджет маблағлари ва грантлардан фойдаланиш самарадорлиги яхшиланган.
Иш берувчилар, таълим муассасалари ва ННТлар билан ҳамкорликни натижага боғлашда ҳамкорлик фаолиятини жорий этиш асосида ишга жойлашиш коеффициенти (0,35-0,45) ҳамда 3 - 6 ой мобайнида ишда сақланиш улуши (0,85-0,95) орқали баҳолаш ва рағбатни шу натижаларга пропорционал белгилаш таклифи Ўзбекистон Республикаси Ёшлар ишлари агентлиги томонидан қабул қилинган (Ёшлар ишлари агентлигининг 2026-йил 25-мартдаги 3-11-21-1990-сонли маълумотномаси). Натижада иш берувчилар, таълим муассасалари ва ННТлар билан ҳамкорлик самарадорлигини баҳолашда аниқ натижа кўрсаткичларига таяниш кучайган, ишга жойлашиш даражаси ва 3-6 ой давомида ишда сақланиш улуши асосий мезон сифатида қўлланила бошлаган, ҳамкор ташкилотларни рағбатлантириш тартиби эса эришилган натижаларга мос равишда белгиланган.
Агентлик фаолияти самарадорлигига таъсир кўрсатувчи кадрлар қўнимсизлиги бўйича қурилган регрессион модел асосида 2030-йилга қадар прогноз кўрсаткичлари Инсон ресурсларини ривожлантириш бўлими фаолиятига жорий этилган (Ёшлар ишлари агентлигининг 2026-йил 25-мартдаги 3-11-21-1990-сонли маълумотномаси). Ушбу илмий таклиф асосида кадрлар сиёсатини юритишга ёʻналтирилган стратегик режа ишлаб чиқишга асос бўлган.