Бердиев Ғайрат Ибрагимовичнинг  
докторлик (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. 
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Миллий иқтисодиётда уй хўжалиги секторини давлат томонидан тартибга солиш механизмини такомиллаштириш”, 08.00.01 – “Иқтисодиёт назарияси” (иқтисодиёт фанлари). 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2024.2.DSc/Iqt673.
Илмий маслаҳатчи: Мамбетжанов Кахрамон Курбандурдиевич, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Гулистон давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат иқтисодиёт университети, DSc.03/2025.27.12.I.23.02.
Расмий оппонентлар: Расулов Алишер Файзиевич, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор, Хасанов Рустам Раббимович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор, Расулова Дилфуза Валиевна иқтисодиёт фанлари доктори, профессор. 
Етакчи ташкилот: Бердақ номидаги Қорақалпоқ давлат университети. 
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.  
II. Тадқиқотнинг мақсади миллий иқтисодиётда уй хўжаликлари секторини давлат томонидан тартибга солиш ва рағбатлантириш механизмларини такомиллаштириш бўйича илмий-услубий ва амалий таклифлар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
услубий ёндашувга кўра “уй хўжалиги секторини давлат томонидан тартибга солиш механизми” тушунчасининг иқтисодий мазмуни аҳоли уй хўжаликлари иқтисодий фаолиятини давлатнинг молиявий, солиқ, ижтимоий ва ҳуқуқий воситалари орқали мувофиқлаштириш, уларнинг даромад манбалари ва истеъмол структурасини барқарорлаштириш ҳамда ижтимоий-иқтисодий мувозанатни таъминлашга қаратилган институционал бошқарув тизими жиҳатидан такомиллаштирилган; 
институционал иқтисодиёт назарияси тамойиллари билан узвий боғлиқ ҳолда иқтисодий, социологик ва ҳуқуқий ёндашувларни ўзаро уйғунлаштирувчи методологик интеграция моделини ишлаб чиқиш орқали уй хўжаликлари фаолиятини иқтисодий фаоллик индекси, ижтимоий барқарорлик коеффициенти ва ҳуқуқий таъминланганлик даражаси асосида баҳолаш тизими такомиллаштирилган; 
миллий иқтисодиётдаги ички таркибий ўзгаришлар ва иқтисодий шоклар шароитида уй хўжаликлари иқтисодий фаоллигининг ЯИМ ўсишига таъсирини баҳолаш имконини берувчи динамик интеграция модели орқали уй хўжаликлари секторини умумий иқтисодий ўсишдаги ҳиссасининг (23% ≤ ИЎух ≤ 26%) чегара диапазони асосланган; 
давлат томонидан тартибга солишнинг неоинституционал ва ижтимоий иқтисодиёт назарияларига кўра хорижий давлатлар тажрибаси асосида Ўзбекистон шароитига мослаштирилган инновацион давлат-уй хўжалиги ҳамкорлик алгоритми орқали давлат сиёсатини қўллаб-қувватловчи иқтисодий ва ижтимоий механизмларнинг интеграциясини таъминлаб, уй хўжаликлари секторида самарадорликни 15-18 фоизга ошириш имкони асосланган; 
“устувор ривожланиш назарияси” ва “бандлик иқтисодиёти консепсияси” тамойилларига мувофиқ уй хўжаликларининг иқтисодий фаоллигини ошириш учун меҳнат бозори, кичик бизнес ва микромолия институтлари билан ўзаро боғлиқликни таъминловчи иқтисодий рағбатлантириш тизимини жорий этиш асосида уй хўжаликлари реал даромадлари ҳамда инвестицион фаоллигини ошириш таклифи ишлаб чиқилган; 
Ўзбекистонда уй хўжаликлари секторининг иқтисодий фаоллигига таъсир кўрсатувчи омилларни иқтисодий-математик моделлаштириш ҳамда асосий фаолият кўрсаткичларини комплекс миқдорий баҳолаш методикаси асосида 2030-йилга қадар прогоноз кўрсаткичлари ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Миллий иқтисодиёт (Ўзбекистон)да уй хўжалиги секторини давлат томонидан тартибга солиш механизмини такомиллаштириш йўналишлари бўйича ишлаб чиқилган илмий-услубий таклиф ва тавсиялар асосида:
Услубий ёндашувга кўра “уй хўжалиги секторини давлат томонидан тартибга солиш механизми” тушунчасининг иқтисодий мазмуни аҳоли уй хўжаликлари иқтисодий фаолиятини давлатнинг молиявий, солиқ, ижтимоий ва ҳуқуқий воситалари орқали мувофиқлаштириш, уларнинг даромад манбалари ва истеъмол структурасини барқарорлаштириш ҳамда ижтимоий-иқтисодий мувозанатни таъминлашга қаратилган институционал бошқарув тизими жиҳатидан такомиллаштириш таклифидан 60410100–Иқтисодиёт таълим йўналиши талабалари учун тавсия этилган “Иқтисодиёт назарияси” номли дарсликни тайёрлашда фойдаланилган (Гулистон давлат университети ректорининг 2025-йил 28-ноябрдаги "231-О" - сонли буйруғи асосидаги нашр рухсатномаси) ҳамда Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2024-йил 23-сентябрдаги ПҚ-330-сонли “Камбағалликдан фаровонлик сари” дастурини амалга ошириш бўйича биринчи навбатдаги чора-тадбирлар тўғрисида”ги Қарорининг 12-банди ижросини таъминлашда ҳам фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлигининг 2025-йил 15-декабрдаги 06/02/10-558-сонли маълумотномаси). Мазкур илмий янгиликнинг амалиётга жорий этилиши натижасида уй хўжаликлари даромад манбаларини диверсификация қилиш, уларнинг молиявий мустақиллигини мустаҳкамлаш, хусусий тадбиркорликни ривожлантириш ва оилавий бюджетларни бошқариш кўникмаларини шакллантириш бўйича ҳудудий “Оилавий иқтисодиёт мактаблари” тармоғини ташкил этиш механизми ишлаб чиқилди. Шунингдек, ушбу ёндашув уй хўжаликларининг ижтимоий-иқтисодий фаоллигини ошириш, уларнинг даромадлари барқарорлигини таъминлаш ва маҳаллий бюджет даромад базасини кенгайтиришга ижобий таъсир кўрсатган;
Институционал иқтисодиёт назарияси тамойиллари билан узвий боғлиқ ҳолда иқтисодий, социологик ва ҳуқуқий ёндашувларни ўзаро уйғунлаштирувчи методологик интеграция моделини ишлаб чиқиш орқали уй хўжаликлари фаолиятини иқтисодий фаоллик индекси, ижтимоий барқарорлик коеффициенти ва ҳуқуқий таъминланганлик даражаси асосида баҳолаш тизимини такомиллаштириш таклифидан 60410100–Иқтисодиёт таълим йўналиши талабалари учун тавсия этилган “Иқтисодиёт назарияси” номли дарсликни тайёрлашда фойдаланилган (Гулистон давлат университети ректорининг 2025-йил 28-ноябрдаги "231-О" - сонли буйруғи асосидаги нашр рухсатномаси) ҳамда Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2024-йил 23-сентябрдаги ПҚ-330-сонли “Камбағалликдан фаровонлик сари” дастурини амалга ошириш бўйича биринчи навбатдаги чора-тадбирлар тўғрисида”ги Қарорининг 3-банди ижросини таъминлашда ҳам фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлигининг 2025-йил 15-декабрдаги 06/02/10-558-сонли маълумотномаси). Мазкур илмий янгиликнинг амалиётга жорий этилиши натижасида камбағалликдан чиққан оилаларнинг ижобий тажрибасини мониторинг қилиш, уларнинг ижтимоий-иқтисодий фаоллигини ва ҳуқуқий ҳимояланганлигини ошириш, тадбиркорлик субектлари билан интеграция қилиш ва молиявий мустақиллигини мустаҳкамлаш бўйича мақсадли индикаторлар орқали рағбатлантириш механизми яратилди;
Миллий иқтисодиётдаги ички таркибий ўзгаришлар ва иқтисодий шоклар шароитида уй хўжаликлари иқтисодий фаоллигининг ЯИМ ўсишига таъсирини баҳолаш имконини берувчи динамик интеграция модели орқали уй хўжаликлари секторини умумий иқтисодий ўсишдаги ҳиссасининг (23%≤ИЎух≤ 26%) чегара диапазонидан Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2024-йил 23-сентябрдаги ПҚ-330-сонли “Камбағалликдан фаровонлик сари” дастурини амалга ошириш бўйича биринчи навбатдаги чора-тадбирлар тўғрисида”ги Қарорининг 2-банди ижросини таъминлашда ҳам фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлигининг 2025-йил 15-декабрдаги 06/02/10-558-сонли маълумотномаси). Мазкур илмий янгиликнинг амалиётга татбиқ этилиши натижасида  уй хўжаликлари секторининг ялпи ички маҳсулотдаги улуши ва иқтисодий фаоллигини мониторинг қилиш механизми такомиллаштирилиб, иқтисодий ўсишнинг ҳудудлар кесимидаги асимметриясини қисқартириш ва уй хўжаликларининг истеъмол-инвестиция фаолиятини рағбатлантириш бўйича методик асослар яратил ҳамда иқтисодий сиёсатни ишлаб чиқишда аҳоли даромадларининг ўсиши ва уларнинг иқтисодий фаоллиги ўртасидаги боғлиқликни инобатга олувчи аналитик тизим жорий этилди. Натижада, уй хўжаликлари секторининг иқтисодий фаоллигини ошириш орқали мамлакатнинг барқарор иқтисодий ўсишини таъминлашга, даромадлар тенгсизлигини камайтиришга ҳамда ички бозор талабини мустаҳкамлашга хизмат қилувчи илмий-амалий модел шакллантирилди.
Давлат томонидан тартибга солишнинг неоинституционал ва ижтимоий иқтисодиёт назарияларига кўра хорижий давлатлар тажрибаси асосида Ўзбекистон шароитига мослаштирилган инновацион давлат-уй хўжалиги ҳамкорлик алгоритми орқали давлат сиёсатини қўллаб-қувватловчи иқтисодий ва ижтимоий механизмларнинг интеграциясини таъминлаб, уй хўжаликлари секторида самарадорликни 15-18%га ошириш имкони асосланган 60410100–Иқтисодиёт таълим йўналиши талабалари учун тавсия этилган “Иқтисодиёт назарияси” номли дарсликни тайёрлашда фойдаланилган (Гулистон давлат университети ректорининг 2025-йил 28-ноябрдаги "231-О" - сонли буйруғи асосидаги нашр рухсатномаси) ҳамда  мазкур илмий натижа Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025-йил 30-январдаги ПФ–17-сон “Аҳолини ижтимоий ҳимоя қилиш тизимини молиялаштириш тартиб-таомилларини такомиллаштириш тоʻгʻрисида”ги Фармонининг 2- ва 3-бандларии ижросини таъминлаш доирасида амалиётга жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлигининг 2025-йил 15-декабрдаги 06/02/10-558-сонли маълумотномаси). Мазкур илмий янгиликнинг амалиётга татбиқ этилиши натижасида давлат ва уй хўжаликлари ўртасидаги ҳамкорликнинг институционал механизмлари тизимлаштирилиб, ижтимоий-иқтисодий сиёсатнинг уй хўжаликлари манфаатларига йўналтирилган бошқарув модели ишлаб чиқилди ҳамда ижтимоий ҳимоя, бандлик ва иқтисодий фаоллик сиёсатларини ягона механизм асосида мувофиқлаштириш имконини берувчи интеграцион бошқарув платформаси таклиф этилди, натижада, уй хўжаликлари секторининг иқтисодий самарадорлиги, молиявий барқарорлиги ва ижтимоий фаоллиги ошиб, давлатнинг иқтисодий сиёсатини қўллаб-қувватлаш механизмлари янада такомиллаштирилди;
“Устувор ривожланиш назарияси” ва “бандлик иқтисодиёти консепсияси” тамойилларига мувофиқ уй хўжаликларининг иқтисодий фаоллигини ошириш учун меҳнат бозори, кичик бизнес ва микромолия институтлари билан ўзаро боғлиқликни таъминловчи иқтисодий рағбатлантириш тизимини жорий этиш асосида уй хўжаликлари реал даромадлари ҳамда инвестицион фаоллигини ошириш таклифи 60410100–Иқтисодиёт таълим йўналиши талабалари учун тавсия этилган “Иқтисодиёт назарияси” номли дарсликни тайёрлашда фойдаланилган (Гулистон давлат университети ректорининг 2025-йил 28-ноябрдаги "231-О" - сонли буйруғи асосидаги нашр рухсатномаси) ҳамда Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025-йил 17-январдаги ПҚ–12-сон “2025-йилда аҳоли бандлигини таʼминлаш ва камбагʻалликни қисқартириш чора-тадбирлари тоʻгʻрисида”ги Қарорининг 1-банди ижросини таъминлашда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлигининг 2025-йил 15-декабрдаги 06/02/10-558-сонли маълумотномаси). Мазкур илмий янгиликнинг амалиётга татбиқ этилиши натижасида уй хўжаликларининг иқтисодий фаоллигини оширишга қаратилган рағбатлантирувчи иқтисодий механизмлар тизимлаштирилиб, меҳнат бозори, микромолия ва кичик бизнес ўртасидаги институционал интеграция механизми такомиллаштирилди ҳамда аҳолининг иқтисодий фаоллигини барқарорлаштириш орқали реал даромадлар ўсиши ва оилавий инвестиция салоҳиятининг кенгайиши таъминланди. Натижада, бандлик даражасининг ошиши, оилавий тадбиркорликнинг ривожланиши ҳамда уй хўжаликлари секторининг миллий иқтисодиётдаги фаол роли мустаҳкамланди. 
Ўзбекистонда уй хўжаликлари секторининг иқтисодий фаоллигига таъсир кўрсатувчи омилларни иқтисодий-математик моделлаштириш ҳамда асосий фаолият кўрсаткичларини комплекс миқдорий баҳолаш методикаси асосида 2030-йилга қадар прогоноз кўрсаткичлари 60410100–Иқтисодиёт таълим йўналиши талабалари учун тавсия этилган “Иқтисодиёт назарияси” номли дарсликни тайёрлашда фойдаланилган (Гулистон давлат университети ректорининг 2025-йил 28-ноябрдаги "231-О" - сонли буйруғи асосидаги нашр рухсатномаси) ҳамда Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025-йил 17-январдаги ПҚ–12-сон “2025-йилда аҳоли бандлигини таʼминлаш ва камбагʻалликни қисқартириш чора-тадбирлари тоʻгʻрисида”ги Қарорининг 20-21-бандларии ижросини таъминлаш доирасида фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлигининг 2025-йил 15-декабрдаги 06/02/10-558-сонли маълумотномаси).  Мазкур  илмий янгиликнинг амалиётга татбиқ этилиши натижасида  уй хўжаликлари секторининг иқтисодий фаоллиги ва унинг ЯИМдаги улуши бўйича прогнозлаштириш тизими яратилган ҳамда 2030-йилгача миллий иқтисодий сиёсатни уй хўжаликлари секторининг ўсиш суръатларига мослаштириш ва ресурсларни самарали тақсимлаш механизми ишлаб чиқилган.