Қабилов Бекзод Уктам ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Култиватор йиғма ишчи органининг ресурсини ошириш” 05.07.02–Қишлоқ хўжалиги ва мелиорация техникаларини ишлатиш, тиклаш ва таъмирлаш ихтисослиги бўйича.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2022.2.PhD/Т2936
Илмий раҳбар: Нуриев Карим Катибович, техника фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса (муассасалар) номи: Андижон қишлоқ хўжалиги ва агротехнологиялар институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Андижон қишлоқ хўжалиги ва агротехнологиялар институти, PhD.08/2025.27.12. Т.03.02
Расмий оппонентлар: Қосимов Каримжон, техника фанлари доктори, профессор Рустамов Рахматали, техника фанлари доктори, профессор тайинланган.
Етакчи ташкилот: Қишлоқ хўжалиги техникаси ва технологияларини сертификатлаш ва синаш маркази.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга лойиқ.
II. Тадқиқотнинг мақсади: Ресурси юқори бўлган йиғма ишчи органларни қўллаш ҳисобига экинларнинг қатор ораларига ишлов беришда иш сифати ва унумини оширишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
захира сиртлари ҳисобига юқори ресурсликни таъминловчи тумшуғи ва модулли қанотлари мустақил алмашинувчан ясси паралеллограмм шаклидаги, панжанинг йиғма конструктив схемаси ишлаб чиқилган;
тузилмали панжа ресурсининг 2 мартагача юқори бўлиши шартидан келиб чиққан ҳолда модулларининг рационал шакли ўта мастахкамлик ва ишончлилигини таъминловчи захирасининг параметрлари аниқланган;
тузилмали панжа ресурсини ошириш ва иш сифатини таъминлаш шартидан унинг қамраш кенглиги, модулининг увалаш ва очилиш бурчаклари, узунлиги, эни, хавфли кесимининг мақбул қийматларини аниқлаш учун аналитик боғланишлар олинган;
тузилмали панжа модули устарасининг ейилиш жадаллиги ва миқдорининг бажарилган иш хажмига боғлиқ равишда ўзгариш қонуниятларини ифодаловчи эмпирик боғланишларнинг математик моделлар олинган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Республикамиз тупроқ-иқлим шароитида экин қатор ораларига ишлов беришда қўлланиладиган култиваторларнинг иш органларини такомиллаштириш ва параметрларини асослаш бўйича олинган натижалар асосида:
култиватор йиғма ишчи органи бўйича ишлаб чиқилган илмий-техник ечимга Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги ҳузуридаги “Интелектуал мулк маркази”нинг “Тупроққа ишлов берувчи йиғма ишчи орган” (ФАП 02305-2023 й) учун фойдали моделга патенти олинган. Натижада култиватор йиғма ишчи органининг конструксиясини ишлаб чиқиш имкони яратилган;
Экинлари қатор ораларига ишлов бериш учун ишлаб чиқилган култиваторнинг йиғма ишчи органининг нусхалари Жиззах вилоятининг Ш.Рашидов ва Зафаробод туманлари фермер хўжаликларига жорий этилган (Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг 2025-йил 28-август 05/01-05/02-05/04-02-884-сон маълумотномаси). Натижада экин қатор ораларига ишлов беришда ёнилғи сарфи 1,17-1,18 мартага ва фойдаланишдаги ҳаражатлар 21-23 фоизга камайган;
Ишлаб чиқилган такомиллаштирилган култиваторнинг йиғма ишчи органнинг саноат нусхаларини ишлаб чиқиш ва тайёрлаш учун лойиҳа-конструкторлик ҳужжатлари (техникавий шартлар ва чизмалар) «БМКБ-Агромаш» АЖ да лойиҳалаш жараёнига жорий этилган (Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг 2025-йил 28-август 05/01-05/02-05/04-02-884-сон маълумотномаси). Натижада асосланган параметрларга эга такомиллаштирилган култиваторнинг йиғма ишчи органини ишлаб чиқариш имкони яратилган.