Изатиллаев Неъматулло Абдусаломовичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган тармоғи номи): «2-гидрокси 1-нафталдегиднинг айрим 3д-металлар билан комплекс бирикмалари синтези, тузилиши ва хоссалари», 02.00.01 – Ноорганик кимё (кимё фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2024.4.PhD/К861.
Илмий раҳбар: Эшқурбонов Фурқат Бозорович, кимё фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Термиз давлат муҳандислик ва агротехнологиялар университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Термиз давлат университети, DSc.03/2025.27.12.К/Т.12.05.
Расмий оппонентлар: Даминова Шахло Шариповна, кимё фанлари доктори, профессор; Ташпулатов Хуршид Шукурович, кимё фанлари доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Умумий ва ноорганик кимё институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик. 
II. Тадқиқотнинг мақсади: 2-гидрокси 1-нафталдегид ва 1,2-фенилендиаминнинг айрим 3д-металлар билан аралаш лигандли комплекс бирикмалари синтези, олинган комплекс бирикмаларнинг молекуляр ва кристалл тузилишлари, физик-кимёвий хоссалари ҳамда биологик фаолликларини замонавий тадқиқот усуллари ёрдамида аниқлашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
Ни(ИИ), Cо(ИИ), Cу(ИИ), Зн(ИИ) ионларининг 2-гидрокси 1-нафталдегид (2-ҳнаф) ва 1,2-фенилендиамин (1,2-фен) билан 10 та янги аралаш лигандли комплекс бирикмалари синтез қилинган: [Зн2(2-ҳнаф)2(НО3)2(Ҳ2О)2], [Cу(2-ҳнаф)2Ҳ2О], [Cо(2-ҳнаф)2Ҳ2О], [Ни(2-ҳнаф)2Ҳ2О], [CуC24Ҳ18О2Н2], [НиC24Ҳ18О2Н2], [Cо(2-ҳнаф)2(1,2-фен)2]Cл∙этОҲ, [Cу(2-ҳнаф)2(1,2-фен)2]Cл∙этОҲ, [CоC24Ҳ18О2Н2], [Ни(2-ҳнаф)2(1,2-фен)2]Cл∙этОҲ шулардан [Зн2(2-ҳнаф)2(НО3)2(Ҳ2О)2] ва [Cо(2-ҳнаф)2(1,2-фен)2]Cл∙этОҲ таркибли аралаш лигандли комплекслар учун Кембридж кристаллографик маълумотлар базасидан (Cамбридге Cрйсталлограпҳиc Дата Cентер) тегишли, 2395105 ва 2471163 депозит  номерлари олинган; 
олинган аралаш лигандли комплекс бирикмаларнинг термик барқарорлиги, лигандларнинг координациялаш усуллари ва координацион тугун геометрияси аниқланган; 
Cу(ИИ) ионининг 2-гидрокси-1-нафталдегид (2-ҳнаф) ва 1,2-фенилендиамин (1,2-фен) билан ҳосил қилган комплексида лигандлар ўзаро конденсацияланиб, ягона молекулани ташкил этиши натижасида ҳосил бўлган тетрадентатли лиганд марказий атом билан беш ва олти аъзоли хелат ҳалқалар ҳосил қилиши исботланган;
синтез қилинган миснинг 2-гидрокси-1-нафталдегид (2-ҳнаф) билан ҳосил қилган комплекс бирикмасининг 0,02 % ли эритмаси асосида дезинфекцияловчи восита ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. 2-гидрокси 1-нафталдегид ва 
1,2-фенилендиаминларнинг баъзи 3д-металлар билан ҳосил қилган аралаш лигандли комплекс бирикмалари синтези, кристалл тузилиши, хоссалари ва биологик фаолликлари бўйича олинган илмий натижалар асосида:
[Зн2(2-ҳнаф)2(НО3)2(Ҳ2О)2] ва [Cо(2-ҳнаф)2(1,2-фен)2]Cл∙этОҲ комплекс бирикмаларнинг кристалл маълумотлари Кембридж кристаллографик маълумотлар базасига киритилган (ҳттпс://www.ccдc.cам.аc.ук/cонц/ретриевиҳг.ҳтмл Cамбридге Cрйсталлограпҳиc Дата Cентер: 2395105, 2471163). Натижада базага киритилган маълумотлар ўхшаш аралаш лигандли комплекс бирикмаларни хоссаларини ўрганишда ушбу маълумотлардан фойдаланиш имконини берган; 
2-гидрокси 1-нафталдегид иштирокида синтез қилинган таркибида Cу(ИИ) иони сақлаган [Cу(2-ҳнаф)2Ҳ2О] таркибли аралаш лигандли комплекс бирикманинг 0,02% ли эритмаси «НОВА ФАРМ» МЧЖ Ўзбекистон-Хиндистон қўшма корхонасида дезинфекцияловчи воситалар тайёрлашда амалиётга жорий этилган («НОВА ФАРМ» МЧЖ Ўзбекистон-Хиндистон қўшма корхонасининг 2025-йил 
14-июлдаги 35-сон маълумотномаси). Натижада таркибида Cу(ИИ) иони сақлаган 
2-гидрокси 1-нафталдегиднинг аралаш лигандли комплекс бирикмаси ўз хоссалари ва юқори самарадорлиги сабабли, бактериялардан ҳимояловчи юқори самарали дезинфекцияловчи воситалар олиш имконини берган. 

Yangiliklarga obuna bo‘lish