Юнусова Нафосат Абдуҳамидовнанинг  
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): Бурун, бурун ён бўшлиқлари ва бурун ҳалқум хавфсиз ўсмалари билан касалланган беморларда эшитиш функциясининг ҳолати, 14.00.04 – Оториноларингология (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2023.1.PhD/Tib3290.
Илмий раҳбар: Лутфуллаев Ғайрат Умриллоевич, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Самарқанд давлат тиббиёт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Самарқанд давлат тиббиёт университети, DSc.06/2025.27.12. Tib.17.02.
Расмий оппонентлар: Насретдинова Маҳзуна Тахсиновна, тиббиёт фанлари доктори, профессор; Джамалудинов  Юнускади Асхабалиевич, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Абу Али ибни Сино номидаги Тожикистон давлат тиббиёт институти  (Тожикистон  Республикаси).
II. Тадқиқотнинг мақсади: бурун, бурун ён бўшлиқлари ва бурун ҳалқумнинг хавфсиз ўсмалари билан касалланган беморларда эшитиш анализатори холатини комплекс тахлил қилиш асосида эшитиш функцияси холатини аниқлашдан иборат
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
бурун-ҳалқумнинг хавфсиз ўсмаларида ўрта қулоқ бўшлиғида манфий босимнинг шаклланиши эшитиш найчаси (tuba auditiva)нинг ўсма томонидан барқарор механик обструкцияси натижасида унинг вентиляцион функцияси издан чиқиши билан боғлиқ эканлиги патогенетик жиҳатдан асосланган; 
илк бор бурун ҳалқум хавфсиз ўсмалари ва полипоз жараёнлар билан боғлиқ кондуктив қаттиққулоқлиги бўлган беморларда мия жавобларини қайд этишда Chirp-стимулларидан фойдаланишда юқори жавоб амплитудасини таъминлаши, базиляр мембранадаги фаза силжишини самарали компенсация қилиши ҳамда диагностик аниқликни сақлаган ҳолда эшитиш бўсағасини аниқлаш вақтини 25–30% га қисқартириши каби афзалликлари асосланган;
стандарт отоскопияда аниқланмайдиган, аммо эшитиш найчаси ўсма билан обструкцияланган ҳолларда эшитиш суякчалари занжирининг инерцион хусусиятларига таъсир кўрсатувчи товуш ўтказувчи тузилмаларнинг ўзига хос яъни болғача ҳаракат амплитудасининг камайиши, евстахий найининг торайиши хамда ноғора парданинг тортилиши каби морфологик белгилари функционал мультиспирал компьютер томография орқали аниқланган;  
илк бор бурун ва бурун ҳалқумнинг хавфсиз ўсмалари бўлган беморларда товуш ўтказувчи аппарат ҳолатини операциядан олдин ва кейин ҳар томонлама баҳолаш имконини берувчи, визуализация усуллари ҳамда юқори технологияли объектив аудиологик текширувларни интеграция қилган кўп босқичли диагностик схема ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларини жорий қилиниши. 
Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 2025 йил 22 сентябрдаги 25/21-сонли  хулосасига кўра: 
биринчи илмий янгилик: бурун-ҳалқумнинг хавфсиз ўсмаларида ўрта қулоқ бўшлиғида манфий босимнинг шаклланиши эшитиш найчаси (tuba auditiva)нинг ўсма томонидан барқарор механик обструкцияси натижасида унинг вентиляцион функцияси издан чиқиши билан боғлиқ эканлиги патогенетик жиҳатдан асосланган; Илмий янгиликнинг амалиётга жорий қилиниши: Мазкур таклиф Ургут тумани Тиббиёт бирлашмасининг 2025 йил 04 мартдаги 17-сонли ва Бухоро вилояти болалар кўп тармоқли тиббиёт марказининг 2025 йил 17 февралдаги 25-сонли  буйруқлари билан амалиётга жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 2025 йил 22 сентябрдаги 25/21-сонли хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: эшитиш бузилишларининг клиник хусусиятлари, касалликнинг давомийлиги ва ўсманинг тарқалиш даражаси ўртасидаги аниқланган боғлиқлик патологиянинг ривожланиш динамикасини чуқурроқ тушунишга ва ташхисотга индивидуал ёндашувни шакллантириш имкониятини таъминлашга имкон беради Иқтисодий самарадорлиги:  Эшитиш бузилишларининг клиник кўринишларини ўсма жараёнининг босқичи билан боғлиқлиги ҳақида олинган маълумотлар ташхисотнинг аниқлигини оширишга ва энг самарали терапия тактикасини танлашга имкон берган. Натижада ҳар бир бемор учун ўртача 2850000 сўм тежашга эришилган. Хулоса: ушбу илмий янгиликни амалиётда қўллаш, даволаш-диагностик ёрдам самарадорлигини ошириш билан бир вақтда бюджет ва бюджетдан ташқари заҳиралардан оқилона фойдаланиш имконияти яратилган. 
иккинчи илмий янгилик: илк бор бурун ҳалқум хавфсиз ўсмалари ва полипоз жараёнлар билан боғлиқ кондуктив қаттиққулоқлиги бўлган беморларда мия жавобларини қайд этишда Chirp-стимулларидан фойдаланишда юқори жавоб амплитудасини таъминлаши, базиляр мембранадаги фаза силжишини самарали компенсация қилиши ҳамда диагностик аниқликни сақлаган ҳолда эшитиш бўсағасини аниқлаш вақтини 25–30% га қисқартириши каби афзалликлари асосланган; Илмий янгиликнинг амалиётга жорий қилиниши: Мазкур таклиф Ургут тумани Тиббиёт бирлашмасининг 2025 йил 04 мартдаги 17-сонли ва Бухоро вилояти болалар кўп тармоқли тиббиёт марказининг 2025 йил 17 февралдаги 25-сонли  буйруқлари билан амалиётга жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 2025 йил 22 сентябрдаги 25/21-сонли  хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: мазкур тоифадаги беморларда эшитиш анализаторини ҳар томонлама ўрганиш эшитиш ўзгаришларини эрта ташхислаш, бузилишларнинг клиник хусусиятларини аниқлаш ва ташхисот этишга индивидуаллаштирилган ёндашувдан фойдаланишга имкон берган. Ушбу ҳолат эшитиш функциясини тиклашга, асоратларни олдини олишга, беморларнинг ҳаёт сифатини яхшилашга ва аҳолининг ногиронлик даражасини пасайтиришга ҳисса қўшади. Иқтисодий самарадорлиги:  Илмий янгилик ўз вақтида ташхис қўйиш туфайли қиммат жарроҳлик аралашувлар ва узоқ муддатли даволанишга бўлган эҳтиёжни камайтиришга имкон берган. Ишлаб чиқилган диагностика алгоритмининг жорий этилиши ҳар бир бемор учун ўртача 2650000 сўм тежашни таъминлаган. Хулоса: Мазкур ҳолат бюджет ва бюджетдан ташқари маблағлардан оқилона фойдаланиш, даволаш харажатларини камайтириш ва соғлиқни сақлаш тизимига иқтисодий юкламани пасайтиришга ҳисса қўшади.
учинчи илмий янгилик: Стандарт отоскопияда аниқланмайдиган, аммо эшитиш найчаси ўсма билан обструкцияланган ҳолларда эшитиш суякчалари занжирининг инерцион хусусиятларига таъсир кўрсатувчи товуш ўтказувчи тузилмаларнинг ўзига хос яъни болғача ҳаракат амплитудасининг камайиши, евстахий найининг торайиши хамда ноғора парданинг тортилиши каби морфологик белгилари функционал мультиспирал компьютер томография орқали аниқланган; Илмий янгиликнинг амалиётга жорий қилиниши: Мазкур таклиф Ургут тумани Тиббиёт бирлашмасининг 2025 йил 04 мартдаги 17-сонли ва Бухоро вилояти болалар кўп тармоқли тиббиёт марказининг 2025 йил 17 февралдаги 25-сонли  буйруқлари билан амалиётга жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 2025 йил 22 сентябрдаги 25/21-сонли  хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги:ушбу локализацияларда ўсмалари бўлган беморларда операциядан кейинги даврда юзага келадиган эшитиш бузилишларини даволашнинг комплекс усулини такомиллаштириш эшитиш функциясини тиклаш, беморларнинг ижтимоий мослашувини яхшилаш ва уларнинг ҳаёт сифатини оширишни таъминлаган. Клиник кўринишларни ҳамда ўсманинг тарқалиш босқичини ҳисобга оладиган диагностикага индивидуаллаштирилган ёндашув асоратларни ўз вақтида бартараф этишга ва беморларнинг функционал соғлиғини сақлашга имкон берган. Иқтисодий самарадорлиги: комплекс даволашнинг такомиллаштирилган усули операциядан кейинги асоратлар ривожланиш эҳтимолини пасайтиришга, узоқ муддатли терапияга бўлган эҳтиёжни камайтиришга ва эшитиш қобилиятини тиклаш харажатларини қисқартиришга имкон берган. Ҳисоб-китобларга кўра, ушбу ёндашувни қўллаш ҳар бир беморга ўртача 2600000 сўм тежашга имкон берган. Хулоса: ушбу ҳолат диагностика натижаларини яхшилаш билан бир вақтда бюджет ва бюджетдан ташқари маблағлардан самарали фойдаланиш учун шароит яратади.
тўртинчи илмий янгилик: илк бор, бурун ва бурун ҳалқумнинг хавфсиз ўсмалари бўлган беморларда товуш ўтказувчи аппарат ҳолатини операциядан олдин ва кейин ҳар томонлама баҳолаш имконини берувчи, визуализация усуллари ҳамда юқори технологияли объектив аудиологик текширувларни интеграция қилган кўп босқичли диагностик схема ишлаб чиқилган. Илмий янгиликнинг амалиётга жорий қилиниши: Мазкур таклиф Ургут тумани Тиббиёт бирлашмасининг 2025 йил 04 мартдаги 17-сонли ва Бухоро вилояти болалар кўп тармоқли тиббиёт марказининг 2025 йил 17 февралдаги 25-сонли  буйруқлари билан амалиётга жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 2025 йил 22 сентябрдаги 25/21-сонли  хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: бурун ён бўшлиқлари ва бурун ҳалқумнинг хавфсиз ўсмалари билан касалланган беморларда эшитиш анализатори ҳолатини ҳар томонлама баҳолаш асосида клиник-диагностик тадбирлар алгоритмини яратиш эшитиш бузилишларини эрта аниқлаш, ўзгаришларнинг табиатига мувофиқ индивидуаллаштирилган ташхисотни тайинлашни таъминлашга имкон берган. Ушбу ҳолат эшитиш функциясини сақлашга, асоратлар ривожланишини олдини олишга ва беморларнинг ҳаёт сифатини яхшилашга олиб келган. Иқтисодий самарадорлиги: ишлаб чиқилган диагностика схемасини операциядан олдинги тайёргарлик алгоритмига киритиш эшитиш бузилишларини эрта аниқлаш самарадорлигини оширишга ва беморларнинг тезлаштирилган реабилитацияси туфайли ўртача ўрин-кунини 3,2±0,4 кунга қисқартиришга имкон берган. Хулоса: Операциядан кейинги даврда эшитиш дисфункциясини даволаш усулларини такомиллаштириш диагностика жараёнининг самарадорлигини оширишни таъминлаган.