Фозилова Нозила Иноятиллоевнанинг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): Сурункали йирингли ўрта отитнинг асоратли шаклларини эрта ташхислашни такомиллаштиришда иммуногенетик ва клиник омилларнинг роли, 14.00.04 – Оториноларингология (тиббиёт фанлари). 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2023.2.PhD/Tib3502.
Илмий рахбар: Хушвакова Нилуфар Журакуловна тиббиет фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Самарқанд давлат тиббиёт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Самарқанд давлат тиббиёт университети, DSc.06/2025.27.12.Tib.17.02.
Расмий оппонентлар: Насретдинова Махзуна Тахсиновна, тиббиёт фанлари доктори, профессор; Добрецов Константин Григорьевич, тиббиет фанлари доктори, профессор (Россия).
Етакчи ташкилот: Марат Оспанов номидаги Ғарбий-Қозоғистон тиббиёт университети (Қозоғистон).
II. Тадқиқотнинг мақсади: сурункали йирингли ўрта отитнинг асоратланган шаклларини клиник-отоскопик, аудиологик ва иммуногенетик омиллар асосида эрта ташхислашни такомиллаштиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
илк бор сурункали йириңгли ўрта отитнинг асоратланган ва асоратланмаган шакллари билан касалланган беморларда қиёсий клиник-функционал тадқиқот асосида туботимпонал ва аттикоантрал  шаклларнинг учраш частотасида ишончли фарқлар аниқланган;
сурункали йириңгли ўрта отитда суяк деструкциясига индивидуал мойилликнинг шаклланишида TNF-α гени G308А ва IL-10 гени G1082А генетик полиморфизмларининг патогенетик роли, хамда TNF -α генининг А аллели ва IL-10 генининг G аллели ташувчанлиги ўрта қулоқ суяк тўқимаси резорбциясини тезлаштирадиган цитокин профилининг номутаносиблиги аникланган;
прогностик хавф омилларининг энг муҳим комбинацияси аниқланган ва илмий асосланган ва  маҳаллий IgG ва IgA даражасининг пасайиши ва холестеатома мавжудлиги фонида АА генотипи (TNF-α) ва GG генотипи (IL-10) комбинацияси деструктив асоратлар ривожланиш эҳтимолини 3,5 баравар ошириши бу эса беморларни хавф гуруҳлари бўйича табақалаштиришга имкон бериши исботланган;
клиник-аудиологик кўрсаткичлар ҳамда TNF-α гени G308А ва IL-10 гени G1082А генетик полиморфизмларининг интеграциясига асосланган, сурункали йирингли ўрта отит асоратлари ривожланиш хавфини эрта прогноз қилиш ва даволаш тактикасини индивидуаллаштириш имкониятини берадиган ташхислаш ишлаб чиқилган.  
IV.Тадқиқот натижаларини жорий қилиниши.
Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий-техник кенгашнинг 2025 йил 4 сентябрдаги 24/14-сон хулосасига кўра: 
биринчи илмий янгилик: илк бор сурункали йириңгли ўрта отитнинг асоратланган ва асоратланмаган шакллари билан касалланган беморларда қиёсий клиник-функционал тадқиқот асосида туботимпонал ва аттикоантрал  шаклларнинг учраш частотасида ишончли фарқлар аниқланган;  илмий аҳамияти: олинган маълумотлар СЙЎО клиник кечишининг оғирлигини аниқроқ баҳолаш, асоратларни башорат қилиш ва даволаш тактикасини, шу жумладан жарроҳлик аралашувини танлашни индивидуаллаштириш имконини беради; амалиётга жорий этиш: илмий хулосалар СамДТУ кўп тармоқли клиникаси ва Ғиждувон туман бирлашмаси базасида 2025 йил "03" майдаги 70-сон, 3592-2-34-ТБ/2025 ва 3394-2-34-ТБ/2025-сон буйруқлари билан даволаш амалиётига жорий этилган; ижтимоий самарадорлиги: беморларни клиник-иммунологик ва генетик белгилар бўйича табақалаштириш терапияни комплекс танлаш, рецидивларнинг олдини олиш ва ҳаёт сифатини яхшилашга ёрдам берди. Иқтисодий самарадорлиги: индивидуаллаштирилган диагностика алгоритмини жорий этиш такрорий касалхонага ётқизишлар сонини камайтириш орқали бир бемор учун кунига 200000 сўмгача харажатларни оптималлаштириш имконини беради. Хулоса. касалликнинг турли клиник шаклларининг тарқалиш қонуниятлари аниқланган. Аттикоантрал турнинг учраш частотаси деструктив асоратлар ривожланишида сезиларли даражада юқори эканлиги исботланган, бу эса ушбу шаклларни жараённинг агрессив кечиши учун юқори хавф омиллари сифатида кўриб чиқиш имконини беради.
иккинчи илмий янгилик: сурункали йириңгли ўрта отитда суяк деструкциясига индивидуал мойилликнинг шаклланишида TNF-α гени G308А ва IL-10 гени G1082А генетик полиморфизмларининг патогенетик роли, хамда TNF -α генининг А аллели ва IL-10 генининг G аллели ташувчанлиги ўрта қулоқ суяк тўқимаси резорбциясини тезлаштирадиган цитокин профилининг номутаносиблиги аникланган; илмий аҳамияти: СЙУОнинг генетик вариантлари ва яллиғланиш ва клиник кўринишларининг оғирлиги ўртасидаги аниқланган боғлиқлик касалликнинг асоратлари хавфини ва беморларнинг иммун-яллиғланиш жавоби даражаси бўйича стратификациясини самарали башорат қилиш имконини беради; амалиётга жорий этиш: илмий хулосалар СамДТУ кўп тармоқли клиникаси ва Ғиждувон туман бирлашмаси базасида 2025 йил "03" майдаги 70-сон, 3592-2-34-ТБ/2025 ва 3394-2-34-ТБ/2025-сон буйруқлари билан даволаш амалиётига жорий этилган; ижтимоий самарадорлиги: СЙУО билан оғриган беморларни текширишда иммуногенетик мезонлардан фойдаланиш диагностика аниқлигини оширди, самарали терапияни танлаш вақтини қисқартирди, касалликнинг қайталаниш частотасини камайтирди ва беморларнинг ҳаёт сифатини яхшилади; иқтисодий самарадорлиги: иммуногенетик ёндашувни қўллаш диагностика чора-тадбирларини оптималлаштирди, самарасиз аралашувлар ва такрорий касалхонага ётқизишлар сонини камайтирди, бу эса такрорий аудиометрия, КТ, рецидивда консерватив терапия харажатларини ҳисобга олган ҳолда бир бемор учун ўртача харажатларни 1000000 сўмгача камайтирди. Хулоса: TNF -α (G308А) ва IL-10 (G1082А) генларининг маълум аллел вариантларининг мавжудлиги яллиғланиш жараёнининг ривожланиш векторини ва суяк деструкциясининг ифодаланганлик даражасини белгилайди, бу эса аудиологик ва отоскопик текширувлар маълумотлари билан ўзаро боғлиқлиги билан тасдиқланади.
учинчи илмий янгилик: прогностик хавф омилларининг энг муҳим комбинацияси аниқланган ва илмий асосланган ва  маҳаллий IgG ва IgA даражасининг пасайиши ва холестеатома мавжудлиги фонида АА генотипи (TNF-α) ва GG генотипи (IL-10) комбинацияси деструктив асоратлар ривожланиш эҳтимолини 3,5 баравар ошириши бу эса беморларни хавф гуруҳлари бўйича табақалаштиришга имкон бериши исботланган; илмий аҳамияти: хавф аллелларининг ташувчанлиги ва СЙЎОнинг асоратланган шаклларининг ривожланиши ўртасидаги боғлиқлик аниқланган. Бу эрта босқичда асоратлар ривожланишини ёки касалликнинг оғир кечишини башорат қилиш ва беморларни профилактик стратификация қилиш имконини берган. амалиётга жорий этиш: илмий хулосалар СамДТУ кўп тармоқли клиникаси ва Ғиждувон туман бирлашмаси базасида 2025 йил "03" майдаги 70-сон, 3592-2-34-ТБ/2025 ва 3394-2-34-ТБ/2025-сон буйруқлари билан даволаш амалиётига жорий этилган; ижтимоий самарадорлиги: генетик таҳлил асоратлар хавфи юқори бўлган беморларни аниқлади, бу шахсийлаштирилган терапияни ўз вақтида тайинлаш имконини берди ва натижада касалликнинг қайталаниш хавфини камайтирди ва беморларнинг ҳаёт сифатини яхшилади; иқтисодий самарадорлиги: генетик таҳлилни қўллаш мақсадга мувофиқ бўлмаган терапевтик чора-тадбирлар ва такрорий касалхонага ётқизишлар сонини камайтирди, бир бемор учун харажатларни ўртача 800000 сўмгача қисқартирди. Хулоса: TNF-α (G308А) ва IL-10 (G1082А) генларининг маълум аллел вариантларининг мавжудлиги яллиғланиш жараёнининг ривожланиш векторини ва суяк деструкциясининг ифодаланганлик даражасини белгилайди, бу эса аудиологик ва отоскопик текширувлар маълумотлари билан корреляция орқали тасдиқланади. 
тўртинчи илмий янгилик: клиник-аудиологик кўрсаткичлар ҳамда TNF-α гени G308А ва IL-10 гени G1082А генетик полиморфизмларининг интеграциясига асосланган, сурункали йирингли ўрта отит асоратлари ривожланиш хавфини эрта прогноз қилиш ва даволаш тактикасини индивидуаллаштириш имкониятини берадиган ташхислаш ишлаб чиқилган. илмий аҳамияти: таклиф этилган алгоритм клиник-аудиометрик, отоскопик, иммуногенетик кўрсаткичлар асосида бемор ҳолатини комплекс баҳолаш имконини берган. Бу касалликнинг кечишини тўғри башорат қилиш, олиб бориш тактикасини аниқлаш ва терапевтик ёндашувни шахсийлаштириш имконини берган. Амалиётга жорий этиш: илмий хулосалар СамДТУ кўп тармоқли клиникаси ва Ғиждувон туман бирлашмаси базасида 2025 йил "03" майдаги 70-сон, 3592-2-34-ТБ/2025 ва 3394-2-34-ТБ/2025-сон буйруқлари билан амалиётга жорий этилган; ижтимоий самарадорлиги: клиник амалиётда алгоритмни қўллаш диагностика аниқлигини оширди, асоратлар ва қайталанишлар частотасини камайтирди, беморларнинг эшитиш функцияси ва ҳаёт сифатини яхшилади; иқтисодий самарадорлиги: алгоритмни клиник амалиётга жорий этиш натижасида асоратларнинг олдини олиш, муолажалар сонини камайтириш ва такрорий касалхонага ётқизиш харажатларини камайтириши аниқланди. Бир бемор учун харажатлар кунига 250000 сўмгача қисқарди. Хулоса: уишлаб чиқилган стратификация алгоритмининг юқори самарадорлиги аниқланди, бу СЙЎО кечишини дастлабки босқичларда фарқлаш имконини беради. Суяк-ҳаво оралиғининг ифодаланиши, перфоратсия тури ва ситокин генларининг (TNF-α, IL-10) ўзига хос полиморфизмларининг умумий таҳлили асоратланган шаклларнинг башоратлашни таъминлайди ва жаррохлик аралашуви муддатини оптималлаштиради.