Элибаева Лола Сулаймановнанинг фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақидаги эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Бошланғич синфларда бўш ўзлаштирувчи ўқувчилар фаоллигини оширишнинг педагогик  тизими” 13.00.01 – Педагогика назарияси. Педагогик таълимотлар тарихи.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.1.PhD/Ped.9053 
Илмий раҳбар: Олимов Ширинбой Шарофович, педагогика фанлари доктори(DSc), профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Бухоро давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи: Бухоро давлат университети, PhD.03/2025.12.27.Ped.08.04.
Расмий оппонентлар: Курбонова Гулноз Негматовна, профессор, педагогика фанлари доктори (DSc); Аслонова Нозима Хакимовна, доцент, педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD).
Етакчи  ташкилот:  Урганч давлат педагогика институти.
Диссертация йўналиши назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади бошланғич синфларда бўш ўзлаштирувчи ўқувчилар фаоллигини ошириш тизимини такомиллаштиришга йўналтирилган илмий-методик тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат. 
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
бўш ўзлаштирувчи ўқувчилар фаоллигини оширишга қаратилган талаблар ўз-ўзини адекват баҳолаш кўникмаларини шакллантириш, таълим воситаларини ўқув материали мазмунига мослаштириш, ўқувчиларнинг шахсий камолоти, эмоционал интеллекти ва мустақил фикрлаш салоҳиятини уйғун ривожлантирувчи миллий тарбия усуллари (насиҳат, ибрат, урф-одатлар) ва ахлоқий сифатларни ролли ўйинлар ссенарийларига замонавий тенденсиялар асосида такомиллаштирилган;
бўш ўзлаштирувчи ўқувчиларнинг индивидуал хусусиятлари ва уларнинг реал ўқув имкониятлари мазмуни когнитив (билим), эмоционал (ҳис-туйғу) ва ижтимоий (муносабат) қадриятларга кўра интеграцияланган мавзуларни шахсий позицияни таркиб топтириш асосида интерактив методикаларга татбиқ этиш орқали такомиллаштирилган;
бошланғич синфларда бўш ўзлаштирувчи ўқувчилар фаоллигини ошириш тизимини такомиллаштириш модели психодиагностик методикалар (Дембо-Рубинштейн шкаласи, “Мен кимман?” анкета-тестлари, “Ўз-ўзини баҳолаш барометри”)ни “Мен” консепсиялари билан боғлаб, дарслик ва ўқув методик қўлланмалар  мазмунига ахлоқий-маънавий мазмундаги тарбиявий мавзуларни киритиш асосида такомиллаштирилган;
бошланғич синфларда бўш ўзлаштирувчи ўқувчилар фаоллигини оширишда ўзини-ўзи баҳолаш индикаторлар тизимини шакллантириш ёндашуви услубий жиҳатдан шахсий мақсад қўйиш салоҳияти ривожланганлигининг инерт (ўзини баҳолаш пассив, кўпроқ ташқи баҳога таянади), вазиятли (жамоа фикри таъсири кучли, ташқи шароитга мослашишда сезиларли таяниш), адекват (шахсий имкониятларни тўғри ва реал баҳолай олиш) ва рефлексив (ўз хатти-ҳаракатлари, қарорлари ва натижаларини чуқур таҳлил қила олиш) даражалар кесимида такомиллаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Бошланғич синфларда бўш ўзлаштирувчи ўқувчилар фаоллигини ошириш тизимини такомиллаштиришга доир тадқиқот натижалари асосида:
бўш ўзлаштирувчи ўқувчилар фаоллигини оширишга қаратилган талаблар ўз-ўзини адекват баҳолаш кўникмаларини шакллантириш, таълим воситаларини ўқув материали мазмунига мослаштириш, ўқувчиларнинг шахсий камолоти, эмоционал интеллекти ва мустақил фикрлаш салоҳиятини уйғун ривожлантирувчи миллий тарбия усуллари (насиҳат, ибрат, урф-одатлар) ва ахлоқий сифатларини  ролли ўйинлар ссенарийларига замонавий ёндашув элементларини киритишга оид таклиф ва тавсияларидан Бухоро давлат университетининг 2021-2022 йилларда бажарилган ПЗ-202005236-рақамли “Оила психология фанидан мултимедиа маҳсулотларини яратиш” номли инновацион лойиҳасининг диагностик материаллар қисмини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Бухоро давлат университетининг 2024-йил 26-августдаги 01-04/4778-сон маълумотномаси). Натижада, бошланғич синфларда бўш ўзлаштирувчи ўқувчилар фаоллигини оширишга доир педагогик-психологик фаолият самарадорлигини оширишга ва унинг илмий-проектив (лойиҳалаштириш ва прогнозлаштириш) ва амалий (технологик) жараёнлардаги ўрнини белгилашга хизмат қилган;
бўш ўзлаштирувчи ўқувчиларнинг индивидуал хусусиятлари ва уларнинг реал ўқув имкониятлари мазмуни когнитив (билим), эмоционал (ҳис-туйғу) ва ижтимоий (муносабат) қадриятларга кўра интеграцияланган мавзуларни шахсий позицияни таркиб топтириш асосида интерактив методикаларга татбиқ этисга оид таклиф ва тавсиялар “Ижтимоий педагогика” ўқув қўлланмаси мазмунига сингдирилган (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2022-йил 2-августдаги 257-сон буйруғига асосан берилган 257-015 рақамли нашр рухсатномаси). Натижада, бошланғич синфларда бўш ўзлаштирувчи ўқувчилар фаоллигини оширишнинг ижтимоий-педагогик имкониятлари кенгайиши ва самарадорлигининг ошишига хизмат қилган;
бошланғич синфларда бўш ўзлаштирувчи ўқувчилар фаоллигини ошириш тизимини такомиллаштириш модели психодиагностик методикалар (Дембо-Рубинштейн шкаласи, “Мен кимман?” анкета-тестлари, “Ўз-ўзини баҳолаш барометри”)ни “Мен” консепсиялари билан боғлаб, дарслик ва ўқув методик қўлланмалар  мазмунига ахлоқий-маънавий мазмундаги тарбиявий мавзуларни киритишга доир умумлашма ва хулосалар “Общая педагогика” номли дарслик мазмунига сингдирилган (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2024-йил 4-мартдаги 55-сон буйруғига асосан берилган 55226-рақамли нашр рухсатномаси). Натижада, бошланғич таълимда индивидуал ёндашув асосида бўш ўзлаштирувчи ўқувчиларнинг билим олиш жараёнига фаол жалб этилишига хизмат қилган;
бошланғич синфларда бўш ўзлаштирувчи ўқувчилар фаоллигини оширишда ўзини-ўзи баҳолаш индикаторлар тизимини шакллантириш ёндашуви услубий жиҳатдан шахсий мақсад қўйиш салоҳияти ривожланганлигининг инерт (ўзини баҳолаш пассив, кўпроқ ташқи баҳога таянади), вазиятли (жамоа фикри таъсири кучли, ташқи шароитга мослашишда сезиларли таяниш), адекват (шахсий имкониятларни тўғри ва реал баҳолай олиш) ва рефлексив (ўз хатти-ҳаракатлари, қарорлари ва натижаларини чуқур таҳлил қила олиш) даражалар кесимида такомиллаштиришга оид тавсиялар ишлаб чиқилган (Ўзбекистон Республикаси мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги ҳузуридаги Республика таълим марказининг 2025-йил 20-февралдаги 0/11-6-149-сонли маълумотномаси). Натижада, бошланғич синфларда бўш ўзлаштирувчи ўқувчилар фаоллигини оширишнинг индикаторлари асосида истиқболли стратегияларни белгилашга хизмат қилган.