Жалилов Шерали Некбоевичнинг
диссертация ҳимоясисиз ихтиро патенти асосида
фан доктори (DSc) илмий даражасини бериш бўйича эълон матни

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Мочевино-формальдегид смоласини модификациялаш асосида иссиқликка чидамли юқори мустаҳкамликка эга елимловчи-боғловчи олиш технологиясини яратиш”, 02.00.14 - Органик моддалар ва улар асосидаги материаллар технологияси (техника фанлари). 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2026.1.DSc/Т1023.
Илмий маслаҳатчи: Амонов Мухтар Рахматович, техника фанлари доктори, профессор.
Илмий-тадқиқот иши бажарилган муассаса номи: Бухоро давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Навоий давлат кончилик ва технологиялар университети, DSc.31/2025.27.12.Т.01.01.
Ўзбекистон Республикаси Интеллектуал мулк агентлигининг ихтирога патенти: “Ёғоч-пластик композицион плита материаллари тайёрлаш учун елим олиш усули” (№IAP 8319), “Ёғоч материалларини ишлаб чиқариш учун карбамид-формальдегид қатрони ва поливинилхлорид асосидаги ёпиштирувчи композиция” (№IAP 8320), “Ёғоч-пластик композицион плита материаллари тайёрлаш учун елим олиш усули” (№ IAP 8380), “Ёғоч материалларини ишлаб чиқариш учун карбамид-формальдегид қатрони ва эпихлоргидрин билан госсипол асосидаги елимловчи таркиб” (№ IAP 8381).
II. Тадқиқотнинг мақсади: полифунционал таъсирга эга органик модификаторлар асосида мочевина-формальдегид смоласини модификациялаш, юқори самарали елимловчилар олиш технологиясини ишлаб чиқиш ва шу елимловчилар асосида адгезияси юқори, мустаҳкам эксплуатацион муддати узайтирилган, механик таъсирларга барқарор ёғоч-пластик композицион плита материалларини ишлаб чиқаришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги: 
мочевина-формальдегид смоласини Na2CO3, эпихлоргидрин, поливинилхлорид (ПВХ), госсипол смоласи ва меламин билан модификациялаб олинган елимловчи боғловчиларнинг кимёвий тузулиши ва хоссалари аниқланган;
модификацияланган елимловчи боғловчи полимер композицияларнинг термик барқарорлиги аниқланган;
маҳаллий хомашёлар асосида олинган модификацияланган мочевина-формальдегид смоласи асосида қурилиш конструкциялари ва уларнинг қисмлари учун юқори мустаҳкамликка эга бўлган икки компонентли елимловчи боғловчи полимер композицияси таркиблари ишлаб чиқилган;
мочевина-формальдегид смоласини модификацияловчи органик реагентлар билан олинган композициянинг желатинланиш вақти 120-130 секунддан 70-80 секундгача сезиларли даражада камайиб, таркибидаги хлор ионларининг миқдори 0,8% дан 13,6% гача ортиши ва қотиш вақти эса 2,5-3,5 дақиқадан 1-1,5 дақиқагача камайганлиги аниқланган;
эпихлоргидрин, меламин, госсипол ва поливинилхлорид асосида мочевино-формалдегид смоласини модификациялаб олинган композициянинг қотиш жараёнини ўрганиш орқали модификаторларнинг мақбул нисбати ва уларни модификациялаш шароитлари аниқланган; 
композицион ёғоч-пластик плитали материалларнинг юқори физик-механик ва эксплуатацион хусусиятларини таъминлайдиган, модификацияланган полимер боғловчилар асосида композицион ёғоч-пластик плитали материалларни пресслашнинг мақбул технологик режими ишлаб чиқилган;
модификацияланган полимер елимловчи боғловчилар ва целлюлоза ёғоч толали тўлдирувчилар асосида мустаҳкам, иссиқликка бардошли, хизмат қилиш вақтининг узайганлиги билан фарқ қилувчи композицион ёғоч-пластик плитали материалларни олиш технологияси ишлаб чиқилган;
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши: Мочевино-формальдегид смоласини модификациялаш асосида иссиқликка чидамли юқори мустаҳкамликка эга елимловчи-боғловчи олиш технологиясини яратиш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
таркибида мочевина-формальдегид смоласи асосида полифунционал хусусиятга эга бўлган поливинилхлорид, меламин, госсипол, эпихлоргидрин ва сувни ўз ичига олган, елимлаш қобилияти юқори бўлган полимер композицияли модификацияланган елимловчилар олиш технологияси “Навоийазот” АЖ да амалиётга жорий этилган (“Навоийазот” АЖ нинг 2026-йил 6-апрелдаги 02-1917-сонли маълумотномаси). Натижада, мазкур композицияларни амалиётга татбиқ этиш орқали юқори сифатли, сувга, иссиқликка, ички ва ташқи босимга чидамли, экологик хавфсиз елимловчи-боғловчиларни ишлаб чиқариш имконини берган;
мочевина-формальдегид смоласини турли модификаторлар билан модификацияланган елимловчи боғловчи композицияларини олиш технологияси “Навоийазот” АЖ да амалиётга жорий этилган (“Навоийазот” АЖ нинг 2026-йил 6-апрелдаги 02-1917-сонли маълумотномаси). Натижада, юқори елимлаш хоссаларига эга, қотиш вақтини 31-37% га камайганлиги, дастлабки елимловчи композициялардан елимлаш хоссаси 2,5 баробар юқори бўлган мочевина-формальдегид смолали полимер композицияларни олиш имконини берган;
эксплуатацион ва техник хусусиятлари яхшиланган елимловчи боғловчилар асосида композицион ёғоч-пластик плита материалларини олиш учун елимловчи боғловчиларни ишлаб чиқариш технологияси “Навоийазот” АЖ да амалиётга жорий этилган (“Навоийазот” АЖ нинг 2026-йил 6-апрелдаги 02-1917-сонли маълумотномаси).. Натижада анъанавий усулда олинган ёғоч плита материалларига қараганда 1,8-2,0 баробар самаралироқ бўлган янги композицион ёғоч-пластик плитали материалларни олиш имконини берган.
 

Yangiliklarga obuna bo‘lish