Рахматуллаев Акмал Акбаровичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Дилатацион кардиомиопатия: иммуногенетик омиллар ва иммуномодуляцияловчи терапия имкониятлари” 14.00.36 – Аллергология ва иммунология ҳамда 14.00.20 – Тиббий генетика (тиббиёт фанлари). 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.4.PhD/Tib6565.
Илмий раҳбарлар: Хатамов Хайрулла Мусурмонович, тиббиёт фанлари доктори; Зиядуллаев Шухрат Худойбердиевич, тиббиёт фанлари доктори, профессор. 
Диссертация бажарилган муассаса номи: Иммунология ва инсон геномикаси институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Иммунология ва инсон геномикаси институти, DSc.05/2025.27.12.Tib.26.01.
Расмий оппонентлар: Рахманкулова Зухра Жандаровна, тиббиёт фанлари доктори, профессор; Бобоев Кодиржон Тухтабоевич, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Бухоро давлат тиббиёт университети.
Диссертация йўналиши: амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: дилатацион кардиомиопатиянинг иммуногенетик омиллари ва иммуномодуляцияловчи терапия имкониятларини аниқлашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
илк бор дилатацион кардиомиопатияли беморларда лимфоцитоз фонида  CD3+, CD8+, CD19+ -лимфоцитлар сони камайиши, қон зардобида иммун тизими яллиғланишга хос (IL-6, TNF-α) цитокинлари миқдорининг кескин ортиши, CD4+ лимфоцитлар сони ва иммуноглобулинлар (IgA, IgG, IgM) миқдорида ишончли ўзгаришлар бўлмаслиги сабабли сурункали яллиғланиш жараёни кучайиши исботланган; 
илк бор дилатацион кардиомиопатияли беморларда CD16+ лимфоцитлар ва АЮИК миқдорининг кескин ортиши хамда юрак тўқималарига (миокард ва митохондриал) қарши антитаналар титрининг кескин ортиши сабабли  кардиомиоцитларнинг тузилмавий компонентларига йўналтирилган барқарор аутоиммун жараён шаклланиши исботланган;
илк бор IL-6 174C/G (rs1800795) гени полиморфизмининг  дилатацион кардиомиопатияга мойиллик билан тўғридан-тўғри боғлиқлиги бўлмасада, GG генотипи CG ва CC генотипларига нисбатан IL-6 цитокини миқдори ишончли боғлиқлик намоён қилиши G аллелининг IL-6 экспрессияси ва тизимли яллиғланиш жараёнини кучайтирувчи аҳамиятга эга эканлиги исботланган;
дилатацион кардиомиопатияда вена ичига иммуноглобулин (ВИИГ) юборилиши беморларда иммунитетнинг ҳужайравий ва гуморал бўғинлари фаолиятини меъёрлаштириши, антимиокардиал ва митохондрияларга қарши антитаналар, айланиб юрувчи иммун комплекслар (АЮИК), IL-6 ва TNF-α цитокинлари миқдорларини камайтириши сабабли аутоиммун яллиғланиш жараёнининг сусайишига олиб келиши аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий этилиши. 
Дилатацион кардиомиопатиянинг иммуногенетик омиллари ва иммуномодуляцияловчи терапия имкониятларини аниқлаш бўйича олинган илмий натижаларга кўра:
биринчи илмий янгилиги: илк бор дилатацион кардиомиопатияли беморларда лимфоцитоз фонида  CD3+, CD8+, CD19+ -лимфоцитлар сони камайиши, қон зардобида иммун тизими яллиғланишга хос (IL-6, TNF-α) цитокинлари миқдорининг кескин ортиши, CD4+ лимфоцитлар сони ва иммуноглобулинлар (IgA, IgG, IgM) миқдорида ишончли ўзгаришлар бўлмаслиги сабабли сурункали яллиғланиш жараёни кучайиши исботланганлиги бўйича «Дилатацион кардиомиопатия билан касалланган беморларни комплекс даволашда иммуномодулловчи терапия»  услубий тавсияномаси ишлаб чиқилган (Миллий тиббиёт маркази Илмий кенгашининг 2025 йил 27 ноябрдаги 3-сонли хулосаси) билан тасдиқланган. Мазкур таклиф Республика ихтисослаштирилган кардиология илмий амалий тиббиёт маркази Самарқанд вилояти минтақавий филиали бўйича 5.12.2025 йилдаги №2а-сонли ва Республика ихтисослаштирилган кардиология илмий амалий тиббиёт маркази Қашқадарё вилояти минтақавий филиали  бўйича 30.12.2025 йилдаги №110t-cонли буйруқлари билан амалиётларига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги хузуридаги илмий техник кенгашининг 2025 йил 12 январдаги №01/55-сон хулосаси); ижтимоий самарадорлиги: олинган натижалар беморларда Дилатацион кардиомиопатиянинг турли клиник кечишини ўз вақтида аниқлаш, клиник-иммуногенетик ташҳислаш, даволаш тактикасини оптималлаштириш, тиббий ёрдам сифатини ошириш,  стационарда даволаниш муддатини қисқартириш  ва хаёт сифатини яхшилашга имкон яратади; иқтисодий самарадорлиги: илмий натижаларнинг Республика ихтисослаштирилган кардиология илмий амалий тиббиёт марказининг Самарқанд ва Қашқадарё вилоятлари минтақавий филиаллари амалий фаолиятларига жорий этилишида дилатацион кардиомиопатия билан касалланган беморларни комплекс даволашда иммуномодулловчи даволаш усулини қўллаш қўллаш хар бир беморга нисбатан 140000 сўм иқтисодий самарадорлик бериши ва  даволаш самарадорлигини оширишга имкон яратади; хулоса: дилатацион кардиомиопатияли беморларда лимфоцитоз фонида  CD3+, CD8+, CD19+ -лимфоцитлар сони камайиши, қон зардобида иммун тизими яллиғланишга хос (IL-6, TNF-α) цитокинлари миқдорининг кескин ортиши сурункали яллиғланиш жараёни кучайишига сабаб бўлиши асосланган; 
иккинчи илмий янгилиги: илк бор дилатацион кардиомиопатияли беморларда CD16+ лимфоцитлар ва АЮИК миқдорининг кескин ортиши хамда юрак тўқималарига (миокард ва митохондриал)  қарши антитаналар титрининг кескин ортиши сабабли  кардиомиоцитларнинг тузилмавий компонентларига йўналтирилган барқарор аутоиммун жараён шаклланиши исботланганлиги бўйича «Дилатацион кардиомиопатия билан касалланган беморларни комплекс даволашда иммуномодулловчи терапия»  услубий тавсияномаси ишлаб чиқилган (Миллий тиббиёт маркази Илмий кенгашининг 2025 йил 27 ноябрдаги 3-сонли хулосаси) билан тасдиқланган. Мазкур таклиф Республика ихтисослаштирилган кардиология илмий амалий тиббиёт маркази Самарқанд вилояти минтақавий филиали бўйича 5.12.2025 йилдаги №2а-сонли ва Республика ихтисослаштирилган кардиология илмий амалий тиббиёт маркази Қашқадарё вилояти минтақавий филиали  бўйича 30.12.2025 йилдаги №110t-cонли буйруқлари билан амалиётларига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги хузуридаги илмий техник кенгашининг 2025 йил 12 январдаги №01/55-сон хулосаси); ижтимоий самарадорлиги: олинган натижалар беморларда Дилатацион кардиомиопатиянинг турли клиник кечишини ўз вақтида аниқлаш, клиник-иммуногенетик ташҳислаш, даволаш тактикасини оптималлаштириш, тиббий ёрдам сифатини ошириш,  стационарда даволаниш муддатини қисқартириш  ва хаёт сифатини яхшилашга имкон яратади; иқтисодий самарадорлиги: илмий натижаларнинг Республика ихтисослаштирилган кардиология илмий амалий тиббиёт марказининг Самарқанд ва Қашқадарё вилоятлари минтақавий филиаллари амалий фаолиятларига жорий этилишида дилатацион кардиомиопатия билан касалланган беморларни комплекс даволашда иммуномодулловчи даволаш усулини қўллаш қўллаш хар бир беморга нисбатан 140000 сўм иқтисодий самарадорлик бериши ва  даволаш самарадорлигини оширишга имкон яратади; хулоса: дилатацион кардиомиопатияли беморларда CD16+ лимфоцитлар ва АЮИК миқдорининг кескин ортиши хамда юрак тўқималарига (миокард ва митохондриал)  қарши антитаналар титрининг кескин ортиши барқарор аутоиммун жараён шакллантириши асосланган;
учинчи илмий янгилиги: илк бор IL-6 174C/G (rs1800795) гени полиморфизмининг  дилатацион кардиомиопатияга мойиллик билан тўғридан-тўғри боғлиқлиги бўлмасада, GG генотипи CG ва CC генотипларига нисбатан IL-6 цитокини миқдори ишончли боғлиқлик намоён қилиши G аллелининг IL-6 экспрессияси ва тизимли яллиғланиш жараёнини кучайтирувчи аҳамиятга эга эканлиги исботланганлиги бўйича «Дилатацион кардиомиопатия билан касалланган беморларни комплекс даволашда иммуномодулловчи терапия»  услубий тавсияномаси ишлаб чиқилган (Миллий тиббиёт маркази Илмий кенгашининг 2025 йил 27 ноябрдаги 3-сонли хулосаси) билан тасдиқланган. Мазкур таклиф Республика ихтисослаштирилган кардиология илмий амалий тиббиёт маркази Самарқанд вилояти минтақавий филиали бўйича 5.12.2025 йилдаги №2а-сонли ва Республика ихтисослаштирилган кардиология илмий амалий тиббиёт маркази Қашқадарё вилояти минтақавий филиали  бўйича 30.12.2025 йилдаги №110t-cонли буйруқлари билан амалиётларига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги хузуридаги илмий техник кенгашининг 2025 йил 12 январдаги №01/55-сон хулосаси); ижтимоий самарадорлиги: олинган натижалар беморларда Дилатацион кардиомиопатиянинг турли клиник кечишини ўз вақтида аниқлаш, клиник-иммуногенетик ташҳислаш, даволаш тактикасини оптималлаштириш, тиббий ёрдам сифатини ошириш,  стационарда даволаниш муддатини қисқартириш  ва хаёт сифатини яхшилашга имкон яратади; иқтисодий самарадорлиги: илмий натижаларнинг Республика ихтисослаштирилган кардиология илмий амалий тиббиёт марказининг Самарқанд ва Қашқадарё вилоятлари минтақавий филиаллари амалий фаолиятларига жорий этилишида дилатацион кардиомиопатия билан касалланган беморларни комплекс даволашда иммуномодулловчи даволаш усулини қўллаш қўллаш хар бир беморга нисбатан 140000 сўм иқтисодий самарадорлик бериши ва  даволаш самарадорлигини оширишга имкон яратади; хулоса: IL-6 174C/G (rs1800795) гени полиморфизмининг  GG генотипи CG ва CC генотипларига нисбатан IL-6 цитокини миқдори ишончли боғлиқлик намоён қилиши G аллелининг IL-6 экспрессияси ва тизимли яллиғланиш жараёнини кучайтирувчи аҳамиятга эга эканлиги асосланган;
тўртинчи илмий янгилиги: дилатацион кардиомиопатияда вена ичига иммуноглобулин (ВИИГ) юборилиши беморларда иммунитетнинг ҳужайравий ва гумораль бўғинлари фаолиятини меъёрлаштириши, антимиокардиал ва митохондрияларга қарши антитаналар, айланиб юрувчи иммун комплекслар (АЮИК), IL-6 ва TNF-α цитокинлари миқдорларини камайтириши сабабли аутоиммун яллиғланиш жараёнининг сусайишига олиб келиши аниқланганлиги бўйича «Дилатацион кардиомиопатия билан касалланган беморларни комплекс даволашда иммуномодулловчи терапия»  услубий тавсияномаси ишлаб чиқилган (Миллий тиббиёт маркази Илмий кенгашининг 2025 йил 27 ноябрдаги 3-сонли хулосаси) билан тасдиқланган. Мазкур таклиф Республика ихтисослаштирилган кардиология илмий амалий тиббиёт маркази Самарқанд вилояти минтақавий филиали бўйича 5.12.2025 йилдаги №2а-сонли ва Республика ихтисослаштирилган кардиология илмий амалий тиббиёт маркази Қашқадарё вилояти минтақавий филиали  бўйича 30.12.2025 йилдаги №110t-cонли буйруқлари билан амалиётларига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги хузуридаги илмий техник кенгашининг 2025 йил 12 январдаги №01/55-сон хулосаси); ижтимоий самарадорлиги: олинган натижалар беморларда Дилатацион кардиомиопатиянинг турли клиник кечишини ўз вақтида аниқлаш, клиник-иммуногенетик ташҳислаш, даволаш тактикасини оптималлаштириш, тиббий ёрдам сифатини ошириш,  стационарда даволаниш муддатини қисқартириш  ва хаёт сифатини яхшилашга имкон яратади; иқтисодий самарадорлиги: илмий натижаларнинг Республика ихтисослаштирилган кардиология илмий амалий тиббиёт марказининг Самарқанд ва Қашқадарё вилоятлари минтақавий филиаллари амалий фаолиятларига жорий этилишида дилатацион кардиомиопатия билан касалланган беморларни комплекс даволашда иммуномодулловчи даволаш усулини қўллаш қўллаш хар бир беморга нисбатан 140000 сўм иқтисодий самарадорлик бериши ва  даволаш самарадорлигини оширишга имкон яратади; хулоса: дилатацион кардиомиопатияда вена ичига иммуноглобулин (ВИИГ) юборилиши беморларда антимиокардиал ва митохондрияларга қарши антитаналар, айланиб юрувчи иммун комплекслар (АЮИК), IL-6 ва TNF-α цитокинлари миқдорларини камайтириши билан аутоиммун яллиғланиш жараёнининг сусайишига олиб келиши асосланган.

Yangiliklarga obuna bo‘lish