Расулов Улуғбек Муқимовичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.    Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Ацетилланиш типига боғлиқ ҳайвонларда иккиламчи иммунтанқисликлар ҳолатларининг иммунобиологик кўрсаткичлари ва уларни ўсимлик препаратлари билан мувофиқлаштириш” 14.00.36 – Аллергология ва иммунология (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.2.PhD/Tib6129.
Илмий раҳбарлар: Расулов Фозилжон Хасанович, тиббиёт фанлари номзоди, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Фарғона жамоат саломатлиги тиббиёт институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Иммунология ва инсон геномикаси институти, DSc.05/2025.27.12.Tib.26.01.
Расмий оппонентлар: Нуралиев Некқадам Абдуллаевич, тиббиёт фанлари доктори, профессор; Ахмедова Холида Юлдашевна, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Тошкент давлат тиббиёт университети.
Диссертация йўналиши: амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: ацетилланиш типига боғлиқ ҳайвонларда иккиламчи иммунтанқисликлар ҳолатларининг иммунобиологик кўрсаткичлари ва уларни ўсимлик препаратлари билан мувофиқлаштиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
илк бор ўсимлик препаратлари (ТДК, Бальзам Гулзор) иммун жавоб шаклланиши жараёнида Т ва В лимфоцитларнинг ўзаро ҳамкорликдаги фаолиятини рағбатлантириш хусусияти тез ацетилланиш (ТА) фенотипга эга сичқонларда секин ацетилланиш типидаги (СА) ҳайвонларга нисбатан ишонарли юқорилиги, ушбу препаратлар антигенга хос цитотоксик Т-лимфоцитларнинг функционал фаоллигини қўй эритроцитларига нисбатан кучайтириши аниқланган;
илк бор ўсимликлар препаратлари (ТДК, Бальзам Гулзор) қўй эритроцитларига (ҚЭ) нисбатан иммун жавобни кучайтириши, шунингдек марказий иммун органлари (суяк кўмиги, тимус) ва периферик органлар (лимфа тугунлари)даги ҳужайралар сонини ошириш қобилиятига эгалиги, секин ацетилланиш (СА) ва тез ацетилланиш (ТА) типидаги ҳайвонларда периферик қондаги эритроцитлар ва лейкоцитлар сонини ҳам кўпайтириши аниқланган;
илк бор экспериментал камқонлик ва сублетал нурланишда секин ацетилланиш (СА) типидаги ҳайвонларда тез ацетилланиш (ТА) типидаги ҳайвонларга нисбатан ТАҲҚҲ сони кескин камайиши, ТДК ва Бальзам Гулзор таъсирида экспериментал камқонлик ва сублетал нурланишда СА ва ТА типидаги экспериментал хайвонларда ТАҲҚҲ сонларининг ишонарли ортиши аниқланган; 
илк бор экспериментал анемияда доривор ўсимликлар препаратлари (ТДК, Балзам Гулзор) иммуногенезни ишонарли кучайтириши, айниқса секин ацетилланиш (СА) билан касалланган ҳайвонларда тез ацетилланиш (ТА) фенотипига нисбатан кучлирок таъсир қилиши исботланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий этилиши. 
Ацетилланиш типига боғлиқ ҳайвонларда иккиламчи иммунтанқисликлар ҳолатларининг иммунобиологик кўрсаткичлари ва уларни ўсимлик препаратлари билан мувофиқлаштиришдан олинган илмий натижаларга кўра:
биринчи илмий янгилиги:  илк бор ўсимлик препаратлари (ТДК, Бальзам Гулзор) иммун жавоб шаклланиши жараёнида Т ва В лимфоцитларнинг ўзаро ҳамкорликдаги фаолиятини рағбатлантириш хусусияти тез ацетилланиш (ТА) фенотипга эга сичқонларда секин ацетилланиш типидаги (СА) ҳайвонларга нисбатан ишонарли юқорилиги, ушбу препаратлар антигенга хос цитотоксик Т-лимфоцитларнинг функционал фаоллигини қўй эритроцитларига нисбатан кучайтириши аниқланганлиги бўйича «Aцетилланиш типига қараб иккиламчи иммунитет танқислиги ва уларни ўсимлик препаратлари билан коррегирлаш йўллари» услубий тавсияномаси ишлаб чиқилган (Фарғона жамоат саломатлиги тиббиёт институти Эксперт кенгашининг 2024 йил 31 октябрдаги  01-02/u-t-34-сонли хулосаси) билан тасдиқланган. Мазкур таклиф Фарғона вилояти Соғлиқни сақлаш Бошқармасининг 2024 йил 8 ноябрдаги 204-сонли буйруғи билан Фарғона вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази (20.12.2024 йил), Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт маркази Фарғона филиалига (16.12.2024 йил) хамда Aндижон давлат тиббиёт институтининг 2024 йил 5 декабрдаги Т-01/08/2778-сонли буйруғи билан Aндижон давлат тиббиёт институти илмий-текшириш лабораторияси амалиётига тадбиқ этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги хузуридаги илмий техник кенгашининг 2025 йил 7 июлдаги 22/25-сон маълумотномаси); ижтимоий самарадорлиги: олинган натижалар иккиламчи иммунтанқисликда иммун тизим фаолияти бузилишларини  аниқлашга имкон беради, бу эса патология олди ҳолатни ўз вақтида аниқлаш ва касалликлар ташҳисини ўтказишда аҳамиятли бўлиб, беморларни даволаш тактикасини танлашга, ўсимлик иммуномодуляторларидан фойдаланишга имкон яратади;  иқтисодий самарадорлиги: илмий натижаларнинг Фарғона вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази, Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт маркази Фарғона филиали ва Aндижон давлат тиббиёт институти илмий-текшириш лабораторияси амалий фаолиятларига ацетилланиш типига қараб иккиламчи иммунитет танқислиги ва уларни ўсимлик препаратлари билан коррегирлаш йўлларини жорий этилиши билан боғлиқ иқтисодий харажатлар: сарфланадиган материаллар + реактивлар + жиҳозлар қиймати ҳар бир тажриба гурухи учун 22000 сўм тежалишини таъминлайди; хулоса: ўсимлик препаратлари (ТДК, Бальзам Гулзор) иммун жавоб шаклланиши жараёнида Т ва В лимфоцитларнинг ўзаро ҳамкорликдаги фаолиятини рағбатлантириш хусусияти тез ацетилланиш типга эга сичқонларда секин ацетилланиш типидаги ҳайвонларга нисбатан ишонарли юқорилиги, ушбу препаратлар антигенга хос цитотоксик Т-лимфоцитларнинг функционал фаоллигини қўй эритроцитларига нисбатан кучайтириши асосланган;
иккинчи илмий янгилиги: илк бор ўсимликлар препаратлари (ТДК, Бальзам Гулзор) қўй эритроцитларига (ҚЭ) нисбатан иммун жавобни кучайтириши, шунингдек марказий иммун органлари (суяк кўмиги, тимус) ва периферик органлар (лимфа тугунлари)даги ҳужайралар сонини ошириш қобилиятига эгалиги, секин ацетилланиш (СА) ва тез ацетилланиш (ТА) типидаги ҳайвонларда периферик қондаги эритроцитлар ва лейкоцитлар сонини ҳам кўпайтириши аниқланганлиги бўйича «Aцетилланиш типига қараб иккиламчи иммунитет танқислиги ва уларни ўсимлик препаратлари билан коррегирлаш йўллари» услубий тавсияномаси ишлаб чиқилган (Фарғона жамоат саломатлиги тиббиёт институти Эксперт кенгашининг 2024 йил 31 октябрдаги  01-02/u-t-34-сонли хулосаси) билан тасдиқланган. Мазкур таклиф Фарғона вилояти Соғлиқни сақлаш Бошқармасининг 2024 йил 8 ноябрдаги 204-сонли буйруғи билан Фарғона вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази (20.12.2024 йил), Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт маркази Фарғона филиалига (16.12.2024 йил) хамда Aндижон давлат тиббиёт институтининг 2024 йил 5 декабрдаги Т-01/08/2778-сонли буйруғи билан Aндижон давлат тиббиёт институти илмий-текшириш лабораторияси амалиётига тадбиқ этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги хузуридаги илмий техник кенгашининг 2025 йил 7 июлдаги 22/25-сон маълумотномаси); ижтимоий самарадорлиги: олинган натижалар иккиламчи иммунтанқисликда иммун тизим фаолияти бузилишларини  аниқлашга имкон беради, бу эса патология олди ҳолатни ўз вақтида аниқлаш ва касалликлар ташҳисини ўтказишда аҳамиятли бўлиб, беморларни даволаш тактикасини танлашга, ўсимлик иммуномодуляторларидан фойдаланишга имкон яратади;  иқтисодий самарадорлиги: илмий натижаларнинг Фарғона вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази, Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт маркази Фарғона филиали ва Aндижон давлат тиббиёт институти илмий-текшириш лабораторияси амалий фаолиятларига ацетилланиш типига қараб иккиламчи иммунитет танқислиги ва уларни ўсимлик препаратлари билан коррегирлаш йўлларини жорий этилиши билан боғлиқ иқтисодий харажатлар: сарфланадиган материаллар + реактивлар + жиҳозлар қиймати ҳар бир тажриба гурухи учун 22000 сўм тежалишини таъминлайди; хулоса: ўсимликлар препаратлари (ТДК, Бальзам Гулзор) қўй эритроцитларига нисбатан иммун жавобни кучайтириши, шунингдек марказий иммун органлари (суяк кўмиги, тимус) ва периферик органлар (лимфа тугунлари)даги ҳужайралар сонини ошириш қобилиятига эгалиги, секин ацетилланиш ва тез ацетилланиш типидаги ҳайвонларда периферик қондаги эритроцитлар ва лейкоцитлар сонини ҳам кўпайтириши асосланган;
учинчи илмий янгилиги: илк бор экспериментал камқонлик ва сублетал нурланишда секин ацетилланиш (СА) типидаги ҳайвонларда тез ацетилланиш (ТА) типидаги ҳайвонларга нисбатан ТАҲҚҲ сони кескин камайиши, ТДК ва Бальзам Гулзор таъсирида экспериментал камқонлик ва сублетал нурланишда СА ва ТА типидаги экспериментал хайвонларда ТАҲҚҲ сонларининг ишонарли ортиши аниқланганлиги бўйича «Aцетилланиш типига қараб иккиламчи иммунитет танқислиги ва уларни ўсимлик препаратлари билан коррегирлаш йўллари» услубий тавсияномаси ишлаб чиқилган (Фарғона жамоат саломатлиги тиббиёт институти Эксперт кенгашининг 2024 йил 31 октябрдаги  01-02/u-t-34-сонли хулосаси) билан тасдиқланган. Мазкур таклиф Фарғона вилояти Соғлиқни сақлаш Бошқармасининг 2024 йил 8 ноябрдаги 204-сонли буйруғи билан Фарғона вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази (20.12.2024 йил), Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт маркази Фарғона филиалига (16.12.2024 йил) хамда Aндижон давлат тиббиёт институтининг 2024 йил 5 декабрдаги Т-01/08/2778-сонли буйруғи билан  Aндижон давлат тиббиёт институти илмий-текшириш лабораторияси амалиётига тадбиқ этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги хузуридаги илмий техник кенгашининг 2025 йил 7 июлдаги 22/25-сон маълумотномаси); ижтимоий самарадорлиги: олинган натижалар иккиламчи иммунтанқисликда иммун тизим фаолияти бузилишларини  аниқлашга имкон беради, бу эса патология олди ҳолатни ўз вақтида аниқлаш ва касалликлар ташҳисини ўтказишда аҳамиятли бўлиб, беморларни даволаш тактикасини танлашга, ўсимлик иммуномодуляторларидан фойдаланишга имкон яратади; иқтисодий самарадорлиги: илмий натижаларнинг Фарғона вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази, Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт маркази Фарғона филиали ва Aндижон давлат тиббиёт институти илмий-текшириш лабораторияси амалий фаолиятларига ацетилланиш типига қараб иккиламчи иммунитет танқислиги ва уларни ўсимлик препаратлари билан коррегирлаш йўлларини жорий этилиши билан боғлиқ иқтисодий харажатлар: сарфланадиган материаллар + реактивлар + жиҳозлар қиймати ҳар бир тажриба гурухи учун 22000 сўм тежалишини таъминлайди; хулоса: экспериментал камқонлик ва сублетал нурланишда секин ацетилланиш типидаги ҳайвонларда тез ацетилланиш типидаги ҳайвонларга нисбатан ТАҲҚҲ сони кескин камайиши, ТДК ва Бальзам Гулзор таъсирида экспериментал камқонлик ва сублетал нурланишда СА ва ТА типидаги экспериментал хайвонларда ТАҲҚҲ сонларининг ишонарли ортиши асосланган; 
тўртинчи илмий янгилиги: илк бор экспериментал анемияда доривор ўсимликлар препаратлари (ТДК, Балзам Гулзор) иммуногенезни ишонарли кучайтириши, айниқса секин ацетилланиш (СА) билан касалланган ҳайвонларда тез ацетилланиш (ТА) фенотипига нисбатан кучлирок таъсир қилиши исботланганлиги бўйича «Aцетилланиш типига қараб иккиламчи иммунитет танқислиги ва уларни ўсимлик препаратлари билан коррегирлаш йўллари» услубий тавсияномаси ишлаб чиқилган (Фарғона жамоат саломатлиги тиббиёт институти Эксперт кенгашининг 2024 йил 31 октябрдаги  01-02/u-t-34-сонли хулосаси) билан тасдиқланган. Мазкур таклиф Фарғона вилояти Соғлиқни сақлаш Бошқармасининг 2024 йил 8 ноябрдаги 204-сонли буйруғи билан Фарғона вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази (20.12.2024 йил), Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт маркази Фарғона филиалига (16.12.2024 йил) хамда Aндижон давлат тиббиёт институтининг 2024 йил 5 декабрдаги Т-01/08/2778-сонли буйруғи билан Aндижон давлат тиббиёт институти илмий-текшириш лабораторияси амалиётига тадбиқ этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги хузуридаги илмий техник кенгашининг 2025 йил 7 июлдаги 22/25-сон маълумотномаси); ижтимоий самарадорлиги: олинган натижалар иккиламчи иммунтанқисликда иммун тизим фаолияти бузилишларини  аниқлашга имкон беради, бу эса патология олди ҳолатни ўз вақтида аниқлаш ва касалликлар ташҳисини ўтказишда аҳамиятли бўлиб, беморларни даволаш тактикасини танлашга, ўсимлик иммуномодуляторларидан фойдаланишга имкон яратади;  иқтисодий самарадорлиги: илмий натижаларнинг Фарғона вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази, Республика ихтисослаштирилган онкология ва радиология илмий-амалий тиббиёт маркази Фарғона филиали ва Aндижон давлат тиббиёт институти илмий-текшириш лабораторияси амалий фаолиятларига ацетилланиш типига қараб иккиламчи иммунитет танқислиги ва уларни ўсимлик препаратлари билан коррегирлаш йўлларини жорий этилиши билан боғлиқ иқтисодий харажатлар: сарфланадиган материаллар + реактивлар + жиҳозлар қиймати ҳар бир тажриба гурухи учун 22000 сўм тежалишини таъминлайди; хулоса: экспериментал анемияда доривор ўсимликлар препаратлари (ТДК, Балзам Гулзор) иммуногенезни ишонарли кучайтириши, айниқса секин ацетилланиш билан касалланган ҳайвонларда тез ацетилланиш  фенотипига нисбатан кучлирок таъсир қилиши асосланган.