Азамжонова Хуршидахон Нозимжон қизи
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.Умумий маълумотлар
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Турли тизимли тилларда “она” лексик-семантик майдони вербализаторларининг когнитив ва лингвокултурологик тадқиқи”, 10.00.06 – Қиёсий адабиётшунослик, чоғиштирма тилшунослик ва таржимашунослик.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2021.3.PhD/Fil1974.
Илмий раҳбар: Воситов Валижон Абдуваҳобович, филология фанлари доктори (DSc), профессор
Диссертация бажарилган муассаса номи: Андижон давлат университети 
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Наманган давлат университети, PhD.03/2025.27.12.Fil.22.04.
Расмий оппонентлар: Турсунов Акмал Хамиджонович, филология фанлари доктори (DSc), профессор; Ашуров Шаҳобидин Саидович, филология фанлари номзоди, профессор.
Етакчи ташкилот: Фарғона давлат университети. 
Диссертация йўналиши: Назарий ва амалий аҳамиятга эга.        
II. Тадқиқотнинг мақсади инглиз ва ўзбек тилларида “она” лексик-семантик майдони вербализаторларининг когнитив ва лингвокултурологик жиҳатларини очиб беришдан иборат.
III.Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат: 
семантик майдон тушунчаси когнитив тилшунослик нуқтайи назаридан консептуал бирлик сифатида қайта талқин қилиниб, унинг фонемик, морфемик, лексик, фраземик, сентенсемик ва текстемик каби таркибий механизмлари илмий асосда очиб берилган;
инглиз ва оъзбек маданиятида “она” семантик майдони вербализаторларининг лексик, функсионал-семантик, макро-, микро-, нисбат, шахс, ўрин, квазио-, инкор, номинатив, грамматик, трансформацион каби майдонлар билан алоқалари аниқланиб, унинг инглиз тилидаги мотҳер, мум, муммй, мом; оъзбек тилидаги она, волида, волидаи муҳтарама, ойи, эна, нана, ая каби узуал ва окказионал эквивалентлари аниқланган;
инглиз ва ўзбек тилларида “она” семантик майдонини ифодаловчи морфологик-лексик, синтактик, фразеологик, сентенсемик ҳамда матн даражасидаги воситалари очиб берилган;
 инглиз ва ўзбек тилларида “она” семантик майдонини воқелантирувчи тил бирликларининг социолингвистик, психолингвистик, когнитив, лингвокултурологик ва лингвопрагматик хусусиятлари умумлаштирилган ҳолда таҳлил қилинган ҳамда икки тилга хос миллий-маданий тафаккур ва консептуал дунёқарашдаги лексик-грамматик фарқлар аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Инглиз ва оъзбек тилларида “она” лексик-семантик майдони вербализаторларининг когнитив ва лингвокултурологик тадқиқи мавзусида олиб борилган тадқиқот натижалари асосида:
инглиз ва оъзбек маданиятида “она” лексик-семантик майдонини воқелантирувчи тил бирликлари ва унинг асосий хусусийатларини асослаш билан бир қаторда, “она” лексик-семантик майдонини воқелантирувчи тил бирликларини ташкил этувчи омиллар, “она” лексемасининг узуал ва окказионал эквивалентларига асосан лексик-семантик майдони (инглиз тилида мотҳер, мум, муммй, мом каби синонимлари, оъзбек тилида она, волида, волидаи муҳтарама, ойи, эна, нана, ая) шакллантирилганлиги бўйича ишлаб чиқилган таклифлардан ва илмий натижалардан Тошкент давлат Ўзбек тили ва адабиёти университети томонидан олиб борилган 2022-2024-йилларда амалга оширилган ИЛ-402104209 – “Ахборот-қидирув тизимлари (Гоогле, Яндех, Гоогле транслате) учун автоматик ишлов бериш воситаси – ўзбек тилининг морфолексикони ва морфологик анализатори дастурий воситасини яратиш” мавзусидаги лойиҳани амалга оширишда фойдаланилган  (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетининг 2025-йил 3-сентябрдаги №01/4-3934-сон маʼлумотномаси). Натижада, тил ва  адабиётга оид материаллар мазмунан бойитилди ҳамда илмийлик даражаси оширилган;
инглиз ва оъзбек тилларида “она” лексик-семантик майдонини воқелантирувчи тил бирликларининг хусусиятлари, унинг когнитив, коммуникатив, ижтимоий ва маданий контекстуал маънолар англатиши, нутқий акт ва коммуникатив стратегийалар кесимида қоълланилиши, шунингдек уларнинг тил ва мулоқотдаги функсийалари йордамида мақсадга йоъналтирилиши ҳамда лингвокогнитив ва лингвокултурологик талқинлари асосида таҳлилий фикрлар ва назарий хулосаларидан Қарши давлат университетида 2021–2023-йилларга мўлжалланган СУЗ-800-21-ГР-3181 “Реинфорcинг Энглиш Лангуаге cомпетенcе ат Карши Стате Университй” номли халқаро лойиҳада фойдаланилган (Қарши давлат университетининг 2025-йил 04-апрелдаги  №04/1212-сон маʼлумотномаси). Натижада “она” лексик-семантик майдони вербализаторларининг структурал-семантик, коммуникатив-функсионал жиҳатлари доирасида унинг макромайдони очиб берилган ҳамда уларнинг икки тил доирасида қиёсий-чоғиштирма тадқиқотнинг муайян тавсияларини шакллантиришга эришилган;
инглиз ва оъзбек тилларида “она” лексик-семантик майдонини воқелантирувчи тил бирликларининг лингвокултурологик жиҳатлари, унга коъра оламнинг лисоний манзарасида “она” лексик-семантик майдонини воқелантирувчи тил бирликларининг изоморфик ва алломорфик жиҳатлари, уларни тақозо этувчи омиллар ҳамда “она” лексик-семантик майдонини воқелантирувчи тил бирликларининг турли тилларга таржима қилинишида юзага келадиган транслотологик аспектлар таҳлили (Ўткир Ҳошимов “Дунёнинг ишлари”, Исажон Султон “Онаизорим”, Гулжаҳон Мардонова “Қуёшим-энам” асарлари мисолида) каби илмий хулосалар ва натижаларидан Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасининг Шеърият кенгаши ҳисобот йиғилишларида, ёш ижодкорларнинг “Онажоним шеърият” тўгараги фаолиятида, маҳорат дарсларида ҳамда инновацион лойиҳада фойдаланилган (Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасининг 2025-йил 5-майдаги  №01-03-207-сон маʼлумотномаси). Натижада, оламнинг лисоний манзарасида “она” лексик-семантик майдони вербализаторларининг изоморфик ва алломорфик жиҳатлари ҳамда уларнинг турли тилларга таржима қилинишида юзага келадиган транслотологик аспектлар сифатида илмий таъминотини ривожлантиришга хизмат қилган;
инглиз ва оъзбек тилларида “она” лексик-семантик майдонини воқелантирувчи тил бирликларининг социолингвистик ва психолингвистик хусусиятларини ўрганиш ҳамда когнитив ва лингвокултурологик талқинларининг илмий таъминотида, уларнинг лингвопрагматик хусусийатлари, унга коъра прагматиканинг асосий элементлари – дейксис, пресуппозицийа ва импликатура доирасида “она” лексик-семантик майдонини воқелантирувчи тил бирликларининг когнитив, коммуникатив, ижтимоий ва маданий контекстуал маънолар англатиши, нутқий акт ва коммуникатив стратегийалар кесимида қоълланилиши, шунингдек уларнинг тил ва мулоқотдаги функсийалари ҳақидаги таҳлилий фикрлар ва назарий хулосаларидан Ўзбекистон Миллий телерадиокомпаниясининг  “Ўзбекистон” телерадиоканали ДУК “Маданий-маърифий ва бадиий эшиттиришлар” муҳарририяти томонидан тайёрланган 2025-йил январ ва март ойларидаги сонларида “Таълим ва тараққиёт”,  “Фан уфқлари” номли эшиттиришларда фойдаланилган (Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси “Ўзбекистон 24” ижодий бирлашмаси давлат муассасасининг 2025-йил 14-мартдаги №05-09-314-сон маʼлумотномаси). Натижада, мулоқот жараёнида “она” лексемасининг намоён бўлиш шакллари, ушбу тушунчанинг интерференсия жараёнида юзага келадиган ҳолатлар алоқа-аралашувининг юзага чиқишида она шахсига муносабат, ушбу лексеманинг лексик, паремиологик бирликларда ифодаланиши бўйича хулосалар чиқариш имконини беришга хизмат қилган.