Аминов Фаррух Фархадовичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Инновация лойиҳаларини молиялаштириш механизмини такомиллаштириш”, 08.00.07 – “Молия, пул муомаласи ва кредит”.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.2.PhD/Iqt5387.
Илмий раҳбар: Ражаббаев Шароф Раҳимбердиевич, иқтисодиёт фанлари номзоди, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат иқтисодиёт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат иқтисодиёт университети, DSc.03/2025.27.12.I.23.05.
Расмий оппонентлар: Жумаев Нодир Хосиятович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор; Тошматов Шуҳрат Амонович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Тошкент давлат аграр университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади: Инновация лойиҳаларини молиялаштириш механизмини такомиллаштириш бўйича илмий таклиф ва амалий тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III.Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
Жаҳон банки томонидан амалга оширилаётган Ўзбекистон миллий инновацион тизимини модернизация қилиш (МУНИС) лойиҳаси доирасидаги Ресеарч анд Cоммерcиализатион Програм (РCП) грант дастурида Течнологй Реадинесс Левел асосидаги кўп босқичли молиялаштириш ҳамда грант ресурсларидан фойдаланиш самарадорлигини 30 фоизга ошириш, хусусий сектор ҳамкорлигини эса 15 фоизга кенгайтириш таклиф этилган;
мамлакатимиз миллий инновацион тизимини модернизация қилиш (МУНИС) лойиҳаси таркибидаги Бусинесс Инвестменц ин Ресеарч анд Девелопмент Програм (БИРД)да аризаларни баҳолашнинг баллик мезонларини жорий этиш ва грант маблағларининг мақсадли тақсимланиш самарадорлигини 20 фоизга ошириш, муваффақияциз лойиҳалар улушини эса 15 фоизга камайтириш таклиф этилган;
давлат ва хусусий шериклар маблагʼлари ҳисобидан инновацион лойиҳаларни қўшма молиялаштиришда хусусий шерикларнинг 30 фоиз улушли иштирокини таʼминлаш ҳамда инвестицияларни қайтаришнинг шаффоф тузилмаси тамойили асосида “Матчинг Гранц”ни қўллаш таклиф этилган;
рисклар, стратегик устуворликлар ва бюджетнинг 15 фоизгача чекланганлигини ҳисобга олган ҳолда лойиҳалар тўпламини портфелли ёндашув асосида “юқори салоҳият”, “такомиллаштиришга муҳтож” ва “паст устуворлик” тоифаларига ажратиш ҳамда инвестицияларни энг юқори қайтаримга эга лойиҳалар фойдасига қайта тақсимлаш зарурлиги асосланган.
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Инновация лойиҳаларини молиялаштириш механизмини такомиллаштириш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
Жаҳон банки томонидан амалга оширилаётган Ўзбекистон миллий инновацион тизимини модернизация қилиш (МУНИС) лойиҳаси доирасидаги Ресеарч анд Cоммерcиализатион Програм (РCП) грант дастурида Течнологй Реадинесс Левел асосидаги кўп босқичли молиялаштириш ҳамда грант ресурсларидан фойдаланиш самарадорлигини 30 фоизга ошириш, хусусий сектор ҳамкорлигини эса 15 фоизга кенгайтириш таклифи Ўзбекистон Республикаси Инновацион ривожланиш агентлиги ҳузуридаги “Ўзбекистон миллий инновацион тизимини модернизация қилиш” (МУНИС) лойиҳасида фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Инновацион ривожланиш агентлиги ҳузуридаги “Ўзбекистон миллий инновацион тизимини модернизация қилиш” (МУНИС) лойиҳасини амалга ошириш гуруҳининг 2025-йил 24-июндаги 24/462-сон маълумотномаси). Ушбу таклифнинг амалиётга жорий қилиниши натижасида инновацион лойиҳаларни етуклик босқичига қараб таснифланиши таъминланган, бюджет маблағларидан самарали фойдаланиш механизми жорий этилган, паст технологик етукликка эга лойиҳаларга ортиқча харажатларнинг олдини олинган ҳамда давлат ва донорлик маблағларидан самарали фойдаланишга эришилган;
мамлакатимиз миллий инновацион тизимини модернизация қилиш (МУНИС) лойиҳаси таркибидаги Бусинесс Инвестменц ин Ресеарч анд Девелопмент Програм (БИРД)да аризаларни баҳолашнинг баллик мезонларини жорий этиш ва грант маблағларининг мақсадли тақсимланиш самарадорлигини 20 фоизга ошириш, муваффақияциз лойиҳалар улушини эса 15 фоизга камайтириш таклифи Ўзбекистон Республикаси Инновацион ривожланиш агентлиги ҳузуридаги “Ўзбекистон миллий инновацион тизимини модернизация қилиш” (МУНИС) лойиҳасида фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Инновацион ривожланиш агентлиги ҳузуридаги “Ўзбекистон миллий инновацион тизимини модернизация қилиш” (МУНИС) лойиҳасини амалга ошириш гуруҳининг 2025-йил 24-июндаги 24/462-сон маълумотномаси). Ушбу таклифнинг амалиётга жорий қилиниши натижасида лойиҳаларни баҳолашнинг обектив мезони яратилган, аризаларни тартиблаш тизими жорий этилган, юқори салоҳиятли лойиҳаларни аниқлаш механизми такомиллаштирилган ҳамда рискли инвестисиялар сонини камайтириш ва давлат маблағларидан самарали фойдаланишга эришилган. Натижада, Илмий тадқиқотлар сифатини ошириш ва тижоратлаштириш (20 млн АҚШ доллари), Кичик ва ўрта бизнесда инновацион фаолиятини такомиллаштириш ва илм-фанга асосланган стартапларни яратиш (20 млн АҚШ доллари, ИФТИ соҳасидаги давлат сиёсати ва ислоҳотларини қўллаб-қувватлаш (5 миллион АҚШ доллари) ҳамда Лойиҳани бошқариш ва амалга ошириш, мониторинг ва баҳолаш (5 млн АҚШдоллари) миқдорида маблағлар жалб этилган;
давлат ва хусусий шериклар маблагʼлари ҳисобидан инновацион лойиҳаларни қўшма молиялаштиришда хусусий шерикларнинг 30 фоиз улушли иштирокини таʼминлаш ҳамда инвестицияларни қайтаришнинг шаффоф тузилмаси тамойили асосида “Матчинг Гранц”ни қўллаш таклифи Ўзбекистон Республикаси Инновацион ривожланиш агентлиги ҳузуридаги “Ўзбекистон миллий инновацион тизимини модернизация қилиш” (МУНИС) лойиҳасида фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Инновацион ривожланиш агентлиги ҳузуридаги “Ўзбекистон миллий инновацион тизимини модернизация қилиш” (МУНИС) лойиҳасини амалга ошириш гуруҳининг 2025-йил 24-июндаги 24/462-сон маълумотномаси). Ушбу таклифнинг амалиётга жорий қилиниши натижасида давлат гранти олиш учун стартап ёки ташкилотлар лойиҳа суммасининг маълум улушини (РCП учун камида 15фоиз, БИРД учун 25 фоиз, ИCП учун 50 фоиз) хусусий шериклардан жалб қилиш мажбуриятини белгилаш ҳақидаги таклиф Жаҳон банкининг “Ўзбекистон миллий инновасион тизимини модернизация қилиш” (МУНИС) лойиҳасининг “Ресеарч анд Cоммерcиализатион Програм” (РCП), “Бусинесс Инвестменц ин Ресеарч анд Девелопмент Програм” (БИРД) ва “Инноватион Cапабилитиес Програм” (ИCП) грант дастурлари таркибига қабул қилинган. Давлат ва хусусий сектор ўртасида инновацион лойиҳаларни молиялаштириш бўйича масъулият тақсимоти таъминланган, грант олувчиларнинг лойиҳага шахсий манфаатдорлиги оширилган, давлат маблағларидан самарали фойдаланиш механизми яратилган ҳамда хусусий секторнинг инновацион лойиҳаларга инвестицияларини рағбатлантириш тизими жорий этилгани натижасида халқаро молия ташкилоти маблағларидан самарали фойдаланиш, янги инновацион маҳсулотлар ишлаб чиқариш билан бирга, хусусий шерикларнинг музлаб ётган 17,0 млн. АҚШ доллари миқдоридаги қўшимча маблағларини жалб этилишига эришилди;
рисклар, стратегик устуворликлар ва бюджетнинг 15 фоизгача чекланганлигини ҳисобга олган ҳолда лойиҳалар тўпламини портфелли ёндашув асосида “юқори салоҳият”, “такомиллаштиришга муҳтож” ва “паст устуворлик” тоифаларига ажратиш ҳамда инвестицияларни энг юқори қайтаримга эга лойиҳалар фойдасига қайта тақсимлаш таклифи Ўзбекистон Республикаси Инновацион ривожланиш агентлиги ҳузуридаги “Ўзбекистон миллий инновацион тизимини модернизация қилиш” (МУНИС) лойиҳасида фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Инновацион ривожланиш агентлиги ҳузуридаги “Ўзбекистон миллий инновацион тизимини модернизация қилиш” (МУНИС) лойиҳасини амалга ошириш гуруҳининг 2025-йил 24-июндаги 24/462-сон маълумотномаси). Ушбу таклиф Жаҳон банкининг “Ўзбекистон миллий инновасион тизимини модернизация қилиш” (МУНИС) лойиҳасининг БИРД грант дастури доирасидаги лойиҳаларни мониторинг қилиш жараёнида синовдан ўтказилди. Ушбу таклифнинг амалиётга жорий қилиниши натижасида илмий-тадқиқот ва тажриба-конструкторлик ишланмаларини тижоратлаштириш дастурлари бўйича қўшма молиялаштириш миқдори 14,1 млн. АҚШ долларини ташкил этган ва лойиҳалар устувор йўналишлар бўйича тизимлаштирилган, юқори салоҳиятли лойиҳаларни қўллаб-қувватлаш механизми ишлаб чиқилган, мақсадсиз молиялаштиришнинг олдини олиш таъминланган ҳамда инвестицияларнинг қайтарилиш даражасини ошириш ва давлат маблағларидан самарали фойдаланишга эришилган.