Каримова Нигора Набиевнанинг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Маҳаллий диагностик зардобларни тайёрлаш асосида тиф ва паратиф касалликларининг ташхисотини такомиллаштириш», 03.00.04 – Микробиология ва вирусология (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2024.4.PhD/Tib 5057.
Илмий раҳбар: Қосимов Одилжон Шодиевич, тиббиёт фанлари доктори.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Республика ихтисослаштирилган эпидемиология, микробиология, юқумли ва паразитар касалликлар илмий-амалий тиббиёт маркази.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Тошкент давлат тиббиёт университети, Республика ихтисослаштирилган эпидемиология, микробиология, юқумли ва паразитар касалликлар илмий-амалий тиббиёт маркази, DSc.06/2025.27.12.Тib.01.01. 
Расмий оппонентлар: Маматқулов Иброҳим Хомидович, тиббиёт фанлари доктори,  профессор; Базарова Гулнора Рустамовна, тиббиёт фанлари доктори.
Етакчи ташкилот: Бухоро давлат тиббиёт институти. 
Диссертация йўналиши: амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: маҳаллий диагностик зардобларни тайёрлаш асосида тиф ва паратиф касалликларининг  ташхисотини такомиллаштиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги: 
сальмонеллаларга қарши гипериммун агглютинловчи  зардобларнинг махсуслиги гетерологик (Enterobacteriacea оиласи вакиллари) ва гомологик (S. typhi, S. paratyphi А, S. paratyphi В,  S.typhimurium, S.enteritidis,  S.anatum) микроорганизмларда исботланган;
сальмонеллалар билан иммунизациянинг 28-кунида экспериментал ҳайвонлар қон зардобида умумий оқсил ва унинг фракциялари (альбумин, глобулин) ҳамда IgG кўрсаткичларининг  энг юқори бўлганлигини эътиборга олиб, 4-ҳафтадан сўнг, экспериментал ҳайвонлардан сальмонеллаларга қарши юқори фаолликдаги зардобларни олиш мумкинлиги асосланган;
қорин тифи, паратиф А ва В қўзғатувчиларининг фаолсизлантирилган культураси билан тажриба ҳайвонларини гипериммунизацияси жараёнида глобулинлар миқдорини динамик ошиши,   диагностик зардобларни олишда   маркер бўлиб хизмат қилиши асосланган; 
патологик намуналардан ажратилган S. typhi, S. paratyphi А, S. paratyphi В ларни идентификациясида   поливалент, тиф ва паратиф диагностик зардобларидан фойдаланиш мумкинлиги исботланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. 
Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашнинг 2025 йил 17-ноябрдаги 29/47 - сонли йиғилиш баённомасига асосан илмий-тадқиқот ишлари натижаларини амалиётга тадбиғи бўйича хулосасига кўра:
биринчи илмий янгилик: сальмонеллаларга қарши гипериммун агглютинловчи зардобларнинг махсуслиги гетерологик (Enterobacteriacea оиласи вакиллари) ва гомологик (S. typhi, S. paratyphi А, S. paratyphi В, S.typhimurium, S.enteritidis, S.anatum) микроорганизмларда исботланганлиги бўйича таклифлар Республика ихтисослаштирилган эпидемиология, микробиология, юқумли ва паразитар касалликлар илмий-амалий тиббиёт марказининг (РИЭМЮПКИАТМ) 2025 йил 28 январдаги 01/28.01.2025/UT-2 қайд рақами билан тасдиқланган «Қорин тифи, паратиф А ва В касалликларининг серологик ташхисотини такомиллаштириш» номли услубий тавсиянома мазмунига киритилган. Мазкур тавсиянома Хоразм вилояти юқумли касалликлар шифохонасининг 2025 йил 10-февралдаги 36 «I»-сон ва Бухоро вилояти юқумли касалликлар шифохонасининг 2025 йил 17 февралдаги 37-сон буйруқлари билан амалиётга жорий этилган. (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашнинг 2025-йил 17 ноябрдаги 29/47-сонли хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: зардобларнинг махсуслигини гетерологик ва гомологик микроорганизмларда исботланганлиги, унинг юқори сезгирлиги ва махсуслигидан далолат беради, бу эса диагностик зардоб ҳисобига аҳоли орасида сальмонеллалар келтириб чиқарадиган касалликларни эрта ташхислаш натижасида кўпроқ одамларни касалланишини ва касалликни асоратларини олдини олиш имконини беради. Иқтисодий самарадорлиги: қорин тифи, паратиф А ва паратиф В ҳамда сальмонеллалар келтириб чиқарадиган бошқа юқумли касалликлар ташхисотини эрта  аниқлаш, юқумли касалликлар шифохонасида беморларни даволаниши учун ётоқ ўрни ва овқатланиши учун сарфланадиган ҳаражатларни иқтисод қилиш имконини беради;
иккинчи илмий янгилик: сальмонеллалар билан иммунизациянинг 28-кунида экспериментал ҳайвонлар қон зардобида умумий оқсил ва унинг фракциялари (альбумин, глобулин) ҳамда IgG кўрсаткичларининг  энг юқори бўлганлигини эътиборга олиб, 4-ҳафтадан сўнг, экспериментал ҳайвонлардан сальмонеллаларга қарши юқори фаолликдаги зардобларни олиш мумкинлигини   асосланганлиги бўйича таклифлар РИЭМЮПКИАТМ нинг 2025 йил 28 январдаги 01/28.01.2025/UT-2 қайд рақами билан тасдиқланган «Қорин тифи, паратиф А ва В касалликларининг серологик ташхисотини такомиллаштириш» номли услубий тавсиянома мазмунига киритилган. Мазкур тавсиянома Хоразм вилояти юқумли касалликлар шифохонасининг 2025 йил 10 февралдаги 36 «I»-сон ва Бухоро вилояти юқумли касалликлар шифохонасининг 2025 йил 17 февралдаги 37-сон буйруқлари билан амалиётга жорий этилган. (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашнинг 2025 йил 17 ноябрдаги 29/47-сонли хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: сальмонеллаларга қарши юқори титрдаги зардоблар ёрдамида касалликни эрта аниқланиши, касаллик натижасида келиб чиқадиган асоратларини ва чўзилувчан шаклларини олдини олиш имконини беради. Иқтисодий самарадорлиги: касалликни ўз вақтида аниқлаш орқали сальмонеллалар келтириб чиқарадиган инфекциялар билан касалланган беморларда касалликнинг асоратларини ва чўзилган шаклини даволаш учун сарфланадиган харажатларини иқтисод қилиш имконини беради;
учинчи илмий янгилик: қорин тифи, паратиф А ва В қўзғатувчиларининг фаолсизлантирилган культураси билан тажриба ҳайвонларини гипериммунизацияси жараёнида глобулинлар миқдорини динамик ошиши, диагностик зардобларни олишда маркер бўлиб хизмат қилиши асосланганлиги бўйича таклифлар РИЭМЮПКИАТМ нинг 2025 йил 28 январдаги 01/28.01.2025/UT-2 қайд рақами билан тасдиқланган «Қорин тифи, паратиф А ва В касалликларининг серологик ташхисотини такомиллаштириш» номли услубий тавсиянома мазмунига киритилган. Мазкур тавсиянома Хоразм вилояти юқумли касалликлар шифохонасининг 2025 йил 10-февралдаги 36 «I»-сон ва Бухоро вилояти юқумли касалликлар шифохонасининг 2025 йил 17 февралдаги 37-сон буйруқлари билан амалиётга жорий этилган. (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашнинг 2025 йил 17 ноябрдаги 29/47-сонли хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: тажриба ҳайвонларини қорин тифи, паратиф А ва В қўзғатувчиларининг фаолсизлантирилган культураси билан гипериммунизацияси жараёнида глобулинлар миқдорини динамик ошиши, касалликни ўз вақтида аниқлашда фойдаланиладиган сезгирлиги юқори ва махсус бўлган диагностик зардоблар олиш имконини беради. Иқтисодий самарадорлиги: диагностик зардоблардан фойдаланиш бактериологик текширишларда фойдаланиладиган бойитиш муҳитларига, сўнгра селектив ва қиёсий диагностик озуқа муҳитлари, молекуляр-генетик текширишларда праймерлар учун сарфланадиган ҳаражатларни иқтисод қилишга имкон беради;
тўртинчи илмий янгилик: патологик намуналардан ажратилган S. typhi, S. paratyphi А, S. paratyphi В ларни идентификациясида поливалент, тиф ва паратиф диагностик зардобларидан фойдаланиш мумкинлиги исботланганлиги бўйича таклифлар РИЭМЮПКИАТМ нинг 2025 йил 28 январдаги 01/28.01.2025/UT-2 қайд рақами билан тасдиқланган «Қорин тифи, паратиф А ва В касалликларининг серологик ташхисотини такомиллаштириш» номли услубий тавсиянома мазмунига киритилган. Мазкур тавсиянома Хоразм вилояти юқумли касалликлар шифохонасининг 2025 йил 10 февралдаги 36 «I»-сон ва Бухоро вилояти юқумли касалликлар шифохонасининг 2025 йил 17 февралдаги 37-сон буйруқлари билан амалиётга жорий этилган. (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашнинг 2025-йил 17 ноябрдаги 29/47-сонли хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: поливалент, диагностик зардобдан фойдаланиш ҳисобига беморларга ўз вақтида ташхис қўйилади, ташхислаш сифати яхшиланади ва касалликни чўзилган шаклига ўтишини олди олинади. Иқтисодий самарадорлиги: беморларга ўз вақтида ташхис қўйиш, асоратларини ва чўзилган шаклини даволаш учун сарфланадиган ҳаражатларни иқтисод қилиш имконини беради.

Yangiliklarga obuna bo‘lish