Юлдашев Нуриддин Тошмурзаевичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): 
“Ўзбекистонда ҳаёт суғуртаси салоҳиятини ошириш ва ривожлантириш йўналишлари”, 08.00.07 – “Молия, пул муомаласи ва кредит”
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.2.PhD/Iqt5475
Илмий раҳбар: Рахмонов Дилшоджон Алиджонович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат иқтисодиёт университети
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент Халқаро университети, DSc.03/2025.27.12.I.30.01
Расмий оппонентлар: Кадирова Хадича Тураевна, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор; Вахобов Абдурашид Расулович, иқтисод фанлари номзоди, доцент
Етакчи ташкилот: Қарши давлат университети
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади Ўзбекистонда ҳаёт суғуртаси салоҳиятини ошириш ва ривожлантиришга қаратилган илмий таклиф ва амалий тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат. 
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
ҳаётни суғурта қилиш полислари қўшимча кредит таъминоти сифатида қабул қилиниши, қарз олувчининг кредит скоринг базасига ҳаёт суғуртаси полисини киритиш орқали ҳаёт суғуртаси полисига эга бўлган шахсларнинг кредит олиш шартларини қулайлаштириш асосланган; 
ҳаёт суғуртаси андеррайтингида молиявий интизом прокси-индикаторлари, жумладан кредит тарихининг сифат даражаси ва расмий даромадлар барқарорлигига асосланган риск-скоринг тизимини жорий этиш орқали суғурта тарифларини дифференциация қилиш таклиф этилган;
ҳаёт суғуртасининг барча бизнес жараёнларини самарали ташкил этишда суғурта компанияси ахборот тизими таркибида блокчейн ва сунъий интеллект технологияларини қўллаш орқали ҳаёт суғуртасининг  оммабоплиги ва салоҳиятини ошириш илмий асосланган;
ҳаёт суғуртасининг ривожланишига таъсир этувчи омилларни аниқлаш ва баҳолаш асосида ҳаёт суғуртасининг салоҳиятини ифодаловчи кўрсаткичларнинг 2030-йилгача прогноз қийматлари ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Ўзбекистонда ҳаёт суғуртаси салоҳиятини ошириш ва ривожлантириш боъйича олинган илмий натижалар асосида:    
ҳаётни суғурта қилиш полислари қўшимча кредит таъминоти сифатида қабул қилиниши, қарз олувчининг кредит скоринг базасига ҳаёт суғуртаси полисини киритиш орқали ҳаёт суғуртаси полисига эга бўлган шахсларнинг кредит олиш шартларини қулайлаштириш таклифи “Кафолат ҳаёт инсуранcе” АЖ томонидан амалиётга жорий қилинган (“Кафолат ҳаёт инсуранcе” АЖнинг 2025-йил 3-ноябрдаги 08-03/179-сон маълумотномаси). Натижада, ҳаёт суғуртаси полисларининг мавжудлиги қарз олувчиларга банк кредитларини имтиёзли ва осон расмийлаштиришга, тижорат банкларининг кредитни қайтмаслик рискларини диверсификация қилиш ҳамда қарз маблағларини қайтиш ликвидлилигини оширишга, кредитга муҳтож аҳолини ижтимоий муҳофаза қилишни янада кучайтиришга хизмат қилади;
ҳаёт суғуртаси андеррайтингида молиявий интизом прокси-индикаторлари, жумладан кредит тарихининг сифат даражаси ва расмий даромадлар барқарорлигига асосланган риск-скоринг тизимини жорий этиш орқали суғурта тарифларини дифференциация қилиш таклифи “Кафолат ҳаёт инсуранcе” АЖ томонидан амалиётга жорий қилинган (“Кафолат ҳаёт инсуранcе” АЖнинг 2025-йил 3-ноябрдаги 08-03/179-сон маълумотномаси). Натижада, суғурта хизматларининг операцион харажатларини 10 фоизга пасайтириш,  антиселекцияни камайтириш, яъни юқори рискли мижозларнинг “арзон тариф”га кириб қолишини чеклаш, тариф сиёсатини адолатли юритиш имкониятини берган;  
ҳаёт суғуртасининг барча бизнес жараёнларини самарали ташкил этишда суғурта компанияси ахборот тизими таркибида блокчейн ва сунъий интеллект технологияларини қўллаш орқали ҳаёт суғуртасининг  оммабоплиги ва салоҳиятини ошириш таклифи “Кафолат ҳаёт инсуранcе” АЖ томонидан амалиётга жорий қилинган (“Кафолат ҳаёт инсуранcе” АЖнинг 2025-йил 3-ноябрдаги 08-03/179-сон маълумотномаси). Натижада, рақамли технологияларни кенг жорий этиш орқали бошқарув жараёнларини оптимал ташкил этиш, андеррайтинг жараёнида маълумотлардан фойдаланишнинг автоматлаштирилган тизимини қўллаш орқали суғурта рискларини аниқ баҳолаш, сунъий интеллектни жалб қилиш орқали суғурта шартномаларини тузиш харажатларини камайтириш ва суғурта мукофотларини ҳисоблашни автоматлаштиришга эришилди, жумладан, иш самарадорлиги 11-12 фоизга ошди ва суғурта мукофотларининг зарарлилик даражаси 5 фоизга пасайган;
ҳаёт суғуртасининг ривожланишига таъсир этувчи омилларни аниқлаш ва баҳолаш асосида ҳаёт суғуртасининг салоҳиятини ифодаловчи кўрсаткичларнинг 2030 йилгача прогноз қийматларини ишлаб чиқиш таклифи “Кафолат ҳаёт инсуранcе” АЖ томонидан амалиётга жорий қилинган (“Кафолат ҳаёт инсуранcе” Ажнинг 2025-йил 3-ноябрдаги 08-03/179-сон маълумотномаси). Натижада, ҳаёт суғуртаси салоҳиятини ифодаловчи кўрсаткичларнинг прогноз қийматлари суғурта ташкилотига келажакдаги молиявий ҳолатини яхшироқ бошқариш ва барқарор ўсишга эришишда муҳим восита бўлган.