Насимов Фазлиддин Сирожевичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи):
“Бюджет ташкилотларида ички аудитни такомиллаштириш”, 08.00.08 – Бухгалтерия ҳисоби, иқтисодий таҳлил ва аудит ва 08.00.07 – “Молия, пул муомаласи ва кредит”
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2024.2.PhD/Iqt4172
Илмий раҳбар: Жумаев Нодир Хосиятович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат иқтисодиёт университети
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Ташкент Интернатионал Университй, DSc. 03/2025.27.12.I.30.01
Расмий оппонентлар: Тўраев Абдурахим Нортожиевич, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор; Абдурахмонов Илёс Хуршидович, иқтисодиёт фанлари доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Тошкент кимё-технология институти
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади бюджет ташкилотларида ички аудит ва молиявий назорат фаолиятини такомиллаштириш бўйича илмий, амалий таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
бўйсунувдаги бюджет ташкилотлари сони ҳамда ажратилган маблағ миқдори кўрсаткичларидан фойдаланган ҳолда бюджет ташкилотларида ички аудит штатлари сонини аниқлаш орқали ички аудит қамровини ошириш таклиф этилган;
бюджет ташкилотларида молиявий хавфларни бошқариш жараёнини тизимли ички аудит қилиш воситасида превентив молиявий назоратни кучайтириш орқали молиявий хато ва камчиликларнинг олдини олиш асосланган;
ички аудит ва молиявий назорат тадбирлари ресурс сарфини камайтириш ҳамда самарадорлигини ошириш мақсадида ахборот тизимларидан камерал тартибда реал вақт режимида фойдаланиш орқали масофавий назорат қамрови ва сифатини ошириш таклиф этилган;
бюджет маблағларидан самарали ва натижадор фойдаланишни тизимли назорат қилишда натижага йўналтирилган бюджетлаштириш тизимининг мақсадли кўрсаткичлари ижросини ички аудит томонидан самарадорлик аудити орқали баҳолаш механизмларини такомиллаштириш асослантирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Бюджет ташкилотларида ички аудит ва молиявий назорат тизимини такомиллаштириш юзасидан олинган илмий натижалар асосида:
бўйсунувдаги бюджет ташкилотлари сони ҳамда ажратилган маблағ миқдори кўрсаткичларидан фойдаланган ҳолда бюджет ташкилотларида ички аудит штатлари сонини аниқлаш орқали ички аудит қамровини ошириш таклифи Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2025-йил 16-июлдаги 446-сон “2025 — 2027-йилларда республика ва маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органларида ички назорат тизимини янада такомиллаштириш консепсиясини тасдиқлаш тўғрисида”ги қарорининг 3-иловасини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлигининг 2025-йил 5-декабрдаги 4/12172-сон маълумотномаси). Натижада, ички аудит тузилмаларида минимал штатлар сонини белгилаш мезонлари сифатида бўйсунувдаги бюджет ташкилотлари сони ҳамда ажратилган маблағ миқдори киритилишига эришилган, ҳамда Транспорт вазирлиги тасарруфидаги ташкилотларда ички аудит штатлари сонини оптималлаштиришга эришилган;
бюджет ташкилотларида молиявий хавфларни бошқариш жараёнини тизимли ички аудит қилиш воситасида превентив молиявий назоратни кучайтириш орқали молиявий хато ва камчиликларнинг олдини олиш таклифи Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2025-йил 29-апрелда 279-сон “Давлат молияси соҳасида хавфларни бошқариш тизимини самарали ташкил этиш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарорини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлигининг 2025-йил 5-декабрдаги 4/12172-сон маълумотномаси). Натижада, ички аудит хизматларига молиявий хавфларни бошқариш жараёнини ўрганиш ва таҳлил қилиш вазифаси белгиланишига эришилган;
ички аудит ва молиявий назорат тадбирлари ресурс сарфини камайтириш ҳамда самарадорлигини ошириш мақсадида ахборот тизимларидан камерал тартибда реал вақт режимида фойдаланиш орқали масофавий назорат қамрови ва сифатини ошириш таклифи Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2024-йил 10-июлдаги ПФ-100 сон “Бюджет маблағларидан фойдаланиш устидан молиявий назоратни кучайтириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги фармони ижросини таъминлашда инобатга олинган (Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлигининг 2025-йил 5-декабрдаги 4/12172-сон маълумотномаси). Натижада, 2025-йил 10 ойлигида Транспорт вазирлигидаги 8812 та қиймати 226,4 млрд сўмлик молиявий хавфлар аниқланиши ва олди олинишига эришилган;
бюджет маблағларидан самарали ва натижадор фойдаланишни тизимли назорат қилишда натижага йўналтирилган бюджетлаштириш тизимининг мақсадли кўрсаткичлари ижросини ички аудит томонидан самарадорлик аудити орқали баҳолаш механизмларини такомиллаштиришга доир таклифи Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2024-йил 4-январдаги 4-сон “Ўзбекистон Республикасида дастурий бюджетлаштириш тизимини жорий этишда бюджет маблағларини тақсимловчиларнинг бюджет дастурларини ишлаб чиқиш, мониторингини юритиш ва уларнинг самарадорлигини баҳолаш тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида”ги қарорини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Транспорт вазирлигининг 2025-йил 5-декабрдаги 4/12172-сон маълумотномаси). Натижада, 2025-йил учун Транспорт вазирлиги фаолиятининг 6,7 трлн сўмлик 16 та мақсадли индикаторлари ижросининг ҳаққонийлигини ички аудит хизмати томонидан баҳоланишига эришилган.