Мирзаева Интизор Эргашевнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертация ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Минтақада саноат тармоғи иқтисодий самарадорлигининг статистик тадқиқи” (Хоразм вилояти мисолида), 08.00.06 - “Эконометрика ва статистика”.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.3.PhD/Iqt5697.
Илмий раҳбар: Сапаева Нилуфар Кадамбаевна, иқтисодиёт фанлари бўйича фалсафа доктори, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Абу Райҳон Беруний номидаги Урганч давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Абу Райҳон Беруний номидаги Урганч давлат университети, DSc.03/2025.27.12.I.06.04.
Расмий оппонентлар: Матякубов Умиджон Рахимович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор; Майлиева Садоқат Сафаязовна, иқтисодиёт фанлари бўйича фалсафа доктори, PhD.
Етакчи ташкилот: Қарши давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади минтақа саноат тармоғи иқтисодий самарадорлигини иқтисодий-статистик усулларини тадқиқ қилиш орқали, баҳолаш усулларини такомиллаштиришга ҳамда самарадорликни оширишга қаратилган илмий таклиф ва амалий тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
Хоразм вилояти ҳудудларида таркибий ўзгаришларнинг экстенсив самарадорлиги саноат ишлаб чиқариш ҳажмига (рх,й=0,935315, Р(рег)х,й=0,088229) ҳамда саноат корхоналари кенгайишига (Р(рег)х,з=0,310381) юқори ижобий боғлиқлиги ҳисобига ошириш таклифи ишлаб чиқилган;
минтақада меҳнат самарадорлигининг (СанМС) аҳоли жон бошига саноат маҳсулоти ўсиши (СанМаҳЖБ) ҳамда аҳоли жон бошига тўғри келган саноат корхоналари сони ўсиши (СанКорЖБ) ижобий боғлиқлигига (логСанМС=0,7237*логСанМаҳЖБ+0,2140*логСанКорЖБ) кўра кичик ва ўрта саноат зоналарини қишлоқ ҳудудларида ташкил этишда ҳудудлар ихтисослашувига асосланган тармоқни танлаш таклифи асосланган;
ҳудудларда саноатнинг қўшилган қийматдаги улушини [〖Opt〗_j^San+〖Opt〗_j^Qur+〖Opt〗_j^Qish+〖Opt〗_j^Xiz=100%] шартга кўра Урганч шаҳри ва унинг атрофидаги ҳудудларда камида 30 фоиз [30< ], Хазорасп ва Тупроққалъа каби йирик корхоналар мавжуд туманларда камида 40 фоиз [40< ], вилоятнинг қолган ҳудудларида камида 25 фоиз [25< ] оптимал даражасининг қуйи мезонларини сақлаш ҳисобига самарадорлик ижобий ўзгаришини таъминлаш асосланган;
минтақада саноат тармоғининг қўшилган қийматдаги улуши ва ишлаб чиқариш ҳажмининг 2030-йилга қадар прогноз параметрлари ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Минтақада саноат тармоғи иқтисодий самарадорлигининг статистик тадқиқи бўйича олиб борилган изланишлар асосида:
Хоразм вилояти ҳудудларида таркибий ўзгаришларнинг экстенсив самарадорлиги саноат ишлаб чиқариш ҳажмига (рх,й=0,935315, Р(рег)х,й=0,088229) ҳамда саноат корхоналари кенгайишига (Р(рег)х,з=0,310381) юқори ижобий боғлиқлиги ҳисобига ошириш бўйича таклиф Хоразм вилояти ҳокимлиги маҳкамаси фаолиятида фойдаланилган (Хоразм вилояти ҳокимлиги маҳкамасининг 2026-йил 27-февралдаги 10-09/1961-сон маълумотномаси). Ушбу таклифни амалиётга жорий этиш вилоятда таркибий ўзгаришларнинг экстенсив самарадорлиги саноат ишлаб чиқариш ҳажмини ошириш ва саноат корхоналари кенгайиш имконини берган;
минтақада меҳнат самарадорлигининг (СанМС) аҳоли жон бошига саноат маҳсулоти ўсиши (СанМаҳЖБ) ҳамда аҳоли жон бошига тўғри келган саноат корхоналари сони ўсиши (СанКорЖБ) ижобий боғлиқлигига (логСанМС=0,7237*логСанМаҳЖБ+0,2140*логСанКорЖБ) кўра кичик ва ўрта саноат зоналарини қишлоқ ҳудудларида ташкил этишда ҳудудлар ихтисослашувига асосланган тармоқни танлаш бўйича таклиф Хоразм вилояти ҳокимлиги маҳкамаси фаолиятида фойдаланилган (Хоразм вилояти ҳокимлиги маҳкамасининг 2026-йил 27-февралдаги 10-09/1961-сон маълумотномаси). Ушбу таклифни амалиётга жорий этиш вилоятда кичик ва ўрта саноат зоналарини қишлоқ ҳудудларида ташкил этишда ҳудудлар ихтисослашувига асосланган тармоқни ривожлантириш имконини берган;
ҳудудларда саноатнинг қўшилган қийматдаги улушини [〖Opt〗_j^San+〖Opt〗_j^Qur+〖Opt〗_j^Qish+〖Opt〗_j^Xiz=100%] шартга кўра Урганч шаҳри ва унинг атрофидаги ҳудудларда камида 30 фоиз [30< ], Хазорасп ва Тупроққалъа каби йирик корхоналар мавжуд туманларда камида 40 фоиз [40< ], вилоятнинг қолган ҳудудларида камида 25 фоиз [25< ] оптимал даражасининг қуйи мезонларини сақлаш ҳисобига самарадорлик ижобий ўзгаришини таъминлаш бўйича таклиф Хоразм вилояти ҳокимлиги маҳкамаси фаолиятида фойдаланилган (Хоразм вилояти ҳокимлиги маҳкамасининг 2026-йил 27-февралдаги 10-09/1961-сон маълумотномаси). Ушбу таклифни амалиётга жорий этиш вилоятда саноат ишлаб чиқариш самардорлигини бўйича оптимал варинатлари ишлаб чиқишга имкон берган;
минтақада саноат тармоғининг қўшилган қийматдаги улуши ва ишлаб чиқариш ҳажмининг 2030-йилга қадар прогноз параметрлари бўйича таклифи Хоразм вилояти ҳокимлиги маҳкамаси фаолиятида фойдаланилган (Хоразм вилояти ҳокимлиги маҳкамасининг 2026-йил 27-февралдаги 10-09/1961-сон маълумотномаси). Ушбу илмий янгиликни амалиётга жорий этилиши натижасида минтақада фаолият кўрсатаётган саноат корхоналарини ишлаб чиқариш ҳажмини янада ошириш имкони яратилган.