Абдурасулов Расулбек Нурмахамматовичнинг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.    Умумий маълумотлар. 
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Иккинчи жаҳон уруши йилларида Ўзбекистон қишлоқ хўжалиги  (1941-1945-йиллар, Андижон, Наманган, Фарғона вилоятлари мисолида”  07.00.01 – Ўзбекистон тарихи (тарих фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B.2021.3.PhD/Tar.946
Илмий раҳбар: Абдуллаев Музробжон Ғуломович, тарих фанлари доктори, профессор 
Диссертация бажарилган муассаса номи: Андижон давлат университети
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Андижон давлат университети, DSc.03/2025.27.12.Tar.07.01
Расмий оппонентлар: Набиев Фарход Хамидович, тарих фанлари доктори, профессор; Бабаджанов Хасан,  тарих фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент
Етакчи ташкилот:  Наманган давлат университети 
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.    Тадқиқотнинг мақсади Иккинчи жаҳон уруши йилларида (1941-1945-йиллар даврий чегарасида) Ўзбекистон ССР Фарғона водийси қишлоқ хўжалиги тарихини ёритиб беришдан иборат.
III.    Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
Иккинчи жаҳон уруши арафасида Фарғона водийсида асосан пахтачиликка ихтисослашган қишлоқ хўжалиги бўлиб, унинг жами экинлар таркибидаги салмоғи 72,4 фоизни ташкил этгани, 1941-1942 йилларда водийдаги колхозлар меҳнат ресурслари 22 фоизга қисқаргани, меҳнатга лаёқатлиларнинг камайиши республиканинг бошқа минтақаларига қараганда кўпроқ бўлгани аниқланган, меҳнатга лаёқатли қишлоқ аҳолисининг бундай юқори суръатлар билан қисқариши минглаб колхозчиларнинг фронтга кетиши билангина эмас, балки йирик қурилишларга (Фарҳод ГЭСи ва сув омборлари қурилиши) ҳамда саноат корхоналарига ишлаш учун юборилганлиги билан ҳам изоҳланиши далилланган;
колхозларнинг ҳарбий шароитларга мослашиши ва фаолиятини қайта ташкил этиш (пахтачилик, ғаллачилик, лавлагичилик, чорвачилик) хусусиятлари кўрсатиб ўтилган, колхоз ишлаб чиқаришининг ўзгариш динамикаси аниқланган, колхозлар томонидан асосий қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини давлатга етказиб бериш мажбуриятларининг бажарилиши таҳлил қилиниб, Фарғона водийси колхозчиларининг меҳнат фаолияти барча тоифадаги ходимларнинг ўртача йиллик меҳнат кунлари миқдори, ҳар бир меҳнатга лаёқатли кишига тўғри келадиган давлатга топширилган қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари миқдори, колхозларнинг товарлилик даражаси каби кўрсаткичлар орқали исботланган;
Иккинчи жаҳон уруши Фарғона водийси қишлоқ хўжалигида оғир инқирозга сабаб бўлгани, бу инқироз ишчи кучи, техника воситалари ва минерал ўғитларнинг етишмаслиги туфайли водий қишлоқ хўжалигининг асоси бўлган пахта экини ҳосилдорлигининг пасайиб кетиши; давлат эҳтиёжларини ҳар қандай йўллар билан таъминлашга қаратилган сиёсат натижасида 1943-йилга келиб қишлоқ хўжалигининг таназзулга учраши; деҳқонларнинг моддий аҳволи кескин ёмонлашиб, қишлоқ аҳолиси ярим оч аҳволда кун кечиргани, давлат сиёсати асосан армия ва саноатни таъминлашга йўналтирилгани сабабли давлат томонидан колхозларга кўрсатилган ёрдамнинг жуда заифлиги; уруш охирига келиб аграр секторнинг моддий-техник базаси сезиларли даражада қисқариб кетгани каби асосий омилларда ўз аксини топгани далилланган;
уруш йилларидаги қатъий маъмурий-буйруқбозлик бошқарув тизими армия ва саноат манфаати йўлида қишлоқ хўжалиги зиммасига оғир мажбуриятлар юклаш ҳисобига ҳарбий инқирозга бардош бергани, урушнинг сўнгги босқичида, яъни 1944–1945-йиллардагина Фарғона водийси қишлоқ хўжалигига маълум даражада ёрдам кўрсатилиб, заифлашиб қолган колхозларнинг режали экин майдонлари қисқартирилгани, 1944-йилдан эътиборан колхозларнинг меҳнат ресурсларида фронтдан қайтиб келган жангчилар ҳамда депортация қилинган халқлар ҳисобига маълум даражада ўсиш кузатилгани исботланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. “Иккинчи жаҳон уруши йилларида Ўзбекистон қишлоқ хўжалиги (1941-1945-йиллар, Андижон, Наманган, Фарғона вилоятлари мисолида)” мавзусини тадқиқ этиш бўйича олинган илмий натижалар асосида: 
Иккинчи жаҳон уруши арафасида Фарғона водийсида асосан пахтачиликка ихтисослашган қишлоқ хўжалиги бўлиб, унинг жами экинлар таркибидаги салмоғи 72,4 фоизни ташкил этгани, 1941-1942-йилларда водийдаги колхозлар меҳнат ресурслари 22 фоизга қисқаргани, меҳнатга лаёқатлиларнинг камайиши республиканинг бошқа минтақаларига қараганда кўпроқ бўлгани, меҳнатга лаёқатли қишлоқ аҳолисининг бундай юқори суръатлар билан қисқариши минглаб колхозчиларнинг фронтга кетиши билангина эмас, йирик қурилишларга юборилганлиги билан ҳам изоҳланишига доир диссертация материалларидан Андижон вилояти тарихи ва маданияти музейи бўлимларини янги материаллар билан бойитишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси маданий мерос агентлигининг 2025-йил 10-октябрдаги 04-05/4022-сон маълумотномаси). Маълумотлар уруш йилларида меҳнат ресурслари тақчиллиги натижасида юзага келган қийинчиликлар кўламини аниқлаш имконини берган;
колхозларнинг ҳарбий шароитларга мослашиши ва фаолиятини қайта ташкил этиш (пахтачилик, ғаллачилик, лавлагичилик, чорвачилик) хусусиятлари, колхоз ишлаб чиқаришининг ўзгариш динамикаси, колхозлар томонидан асосий қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини давлатга етказиб бериш мажбуриятларининг бажарилиши, Фарғона водийси колхозчиларининг меҳнат фаолияти барча тоифадаги ходимларнинг ўртача йиллик меҳнат кунлари миқдорига оид илмий хулосалардан “Ўзбекистон тарихи” телеканали “Тарих майдони” кўрсатуви ссенарийларини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси “Маърифат” ижодий бирлашмаси” давлат бирлашмасининг 2025-йил 25-ноябрдаги 01-33/885-сон маълумотномаси). Натижаларининг жорий этилиши телетомошабинларга Иккинчи жаҳон уруши йилларида Фарғона водийси қишлоқ хўжалиги ҳақида, шунингдек уларнинг ғалабага қўшган ҳиссаси ҳақида янада аниқроқ билим ва тасаввурларини бойитишга хизмат қилган;
Иккинчи жаҳон уруши Фарғона водийси қишлоқ хўжалигида оғир инқирозга сабаб бўлгани, бу инқироз ишчи кучи, техника воситалари ва минерал ўғитларнинг етишмаслиги туфайли водий қишлоқ хўжалигининг асоси бўлган пахта экини ҳосилдорлигининг пасайиб кетиши; давлат эҳтиёжларини ҳар қандай йўллар билан таъминлашга қаратилган сиёсат натижасида 1943 йилга келиб қишлоқ хўжалигининг таназзулга учраши; деҳқонларнинг моддий аҳволи кескин ёмонлашиб, қишлоқ аҳолиси ярим оч аҳволда кун кечирганига оид маълумотлардан Андижон вилояти тарихи ва маданияти музейи бўлимларини янги материаллар билан бойитишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси маданий мерос агентлигининг 2025-йил 10-октябрдаги 04-05/4022-сон маълумотномаси). Ушбу маълумотлар уруш йилларида қишлоқ меҳнаткашларининг     машаққатли турмуш тарзини, қийинчиликларини кенг оммага янада яқиндан таништиришига хизмат қилган;
уруш йилларидаги қатъий маъмурий-буйруқбозлик бошқарув тизими армия ва саноат манфаати йўлида қишлоқ хўжалиги зиммасига оғир мажбуриятлар юклаш ҳисобига ҳарбий инқирозга бардош бергани, урушнинг сўнгги босқичида, яъни 1944–1945 йиллардагина Фарғона водийси қишлоқ хўжалигига маълум даражада ёрдам кўрсатилиб, заифлашиб қолган колхозларнинг режали экин майдонлари қисқартирилганига оид илмий хулосалардан “Ўзбекистон тарихи” телеканали “Тарих майдони” кўрсатуви ссенарийларини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси “Маърифат” ижодий бирлашмаси” давлат бирлашмасининг 2025-йил 25-ноябрдаги 01-33/885-сон маълумотномаси). Натижалар телетомошабинларга Иккинчи жаҳон уруши йилларида Фарғона водийси қишлоқ хўжалиги ҳақида, шунингдек уларнинг ғалабага қўшган ҳиссаси ҳақида тасаввурларини бойитишга хизмат қилган.