Анваржонов Аҳроржон Аҳаджон ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Бўлажак тарих ўқитувчиларида тарих фалсафасининг замонавий консепсияларига доир билимларни ривожлантириш методикаси” 13.00.02–Таълим ва тарбия назарияси ва методикаси.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2023.4.PhD/Ped6297
Илмий раҳбар: Абдуназаров Лутфулло Маманович, педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Қўқон давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи: Қўқон давлат университети ҳузуридаги илмий даражалар берувчи PhD.03/2025.27.12.Ped.34.01 рақамли илмий кенгаш.
Расмий оппонентлар:
Қурбонов Жасурбек Акмалжонович, педагогика фанлари доктори, профессор.
Ходжаев Бегзод Худойбердиевич, педагогика фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Наманган давлат педагогика институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади: бўлажак тарих ўқитувчиларида тарих фалсафасининг замонавий консепсияларига доир билимларни ривожлантириш методикасини такомиллаштиришга доир таклиф ва тавсияларни ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилар билан белгиланади:
бўлажак тарих ўқитувчиларида тарих фалсафасининг замонавий консепсияларига доир билимларни ривожлантиришнинг педагогик мазмуни (талаб, жараён, методик таъминот ва дидактик шарт-шароитлар), тарихий жараён динамикасини ўрганиш усуллари (манба таҳлили, муҳокама ва мунозара, тарихий вазият моҳиятини турли аспектларда таҳлил қилиш)ни рационал дуализация муҳитига репродуктивликда жорий этиш асосида аниқлаштирилган.
бўлажак тарих ўқитувчиларида тарих фалсафасининг замонавий консепсияларига доир билимларни ривожлантириш методикаси “Тарих фалсафаси ва методологияси” фани асосида тарихий нарративларга баҳо бериш, тарихий жараён динамикасини тушуниш, тарихий манбаа ва материллар билан ишлаш бўйича машғулотларни интенсив лойиҳалаш (тарихий манбааларни, маълумотларни ва матнларни таққослаш, герменевтик таҳлил этиш, турли тарихий манбаалардаги зиддиятлиликни аниқлаш) асосида такомиллаштирилган;
бўлажак тарих ўқитувчиларида тарих фалсафасининг замонавий консепсияларига доир билимларни ривожлантириш моделининг ташкилий-методик компоненти сифатида инновацион ўқитишнинг коллоборатив (гуруҳий мунозаралар, ҳамкорликда ўқиш, ўқув лойиҳалари), когнитив (тарих фалсафасини ўрганиш, тушуниш, метод сифатида ўзлаштириш ва қўллаш) муносабатни қарор топтиришнинг компонентлари интеграцияси устуворлиги асосида такомиллаштирилган;
бўлажак тарих ўқитувчиларида тарих фалсафасининг замонавий консепсияларига доир билимларни “Тарих фалсафаси ва методологияси” фани асосида ривожлантириш технологиясини ишлаб чиқишда тарихий-фалсафий ёндашувнинг намоён бўлиш даражалари (тушуниш, англаш, муносабат, ёндашув) ва тарих фалсафасининг замонавий консепсияларини ўзлаштириш босқичлари (билим, фаолият, қадрият) тарихий-фалсафий фанлар ва методлар интеграцияси асосида такомиллаштирилган.
III. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Бўлажак тарих ўқитувчиларида тарих фалсафасининг замонавий консепсияларига доир билимларни ривожлантириш методикаси бўйича олинган тадқиқот натижалари асосида:
бўлажак тарих ўқитувчиларида тарих фалсафасининг замонавий консепсияларига доир билимларни ривожлантиришнинг педагогик мазмуни (талаб, жараён, методик таъминот ва дидактик шарт-шароитлар), тарихий жараён динамикасини ўрганиш усуллари (манба таҳлили, муҳокама ва мунозара, тарихий вазият моҳиятини турли аспектларда таҳлил қилиш)ни рационал дуализация муҳитига репродуктивликда жорий этиш асосида аниқлаштиришга оид таклифлари “Тарих ўқитиш методикаси” номли ўқув қўлланма мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2025-йил 9-июлдаги 258-сон буйруғига асосан 545984 рақамли нашр руҳсатномаси). Натижада, бўлажак тарих ўқитувчиларида тарих фалсафасининг замонавий консепсияларига доир билимларни ривожлантиришнинг мазмуни, моҳияти ва педагогик зарурати илмий жиҳатдан асосланган.
бўлажак тарих ўқитувчиларида тарих фалсафасининг замонавий консепсияларига доир билимларни ривожлантириш методикаси “Тарих фалсафаси ва методологияси” фани асосида тарихий нарративларга баҳо бериш, тарихий жараён динамикасини тушуниш, тарихий манбаа ва материллар билан ишлаш бўйича машғулотларни интенсив лойиҳалаш (тарихий манбааларни, маълумотларни ва матнларни таққослаш, герменевтик таҳлил этиш, турли тарихий манбаалардаги зиддиятлиликни аниқлаш) асосида такомиллаштиришга оид таклифлари “Тарих ўқитиш методикаси” номли ўқув қўлланма мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2025-йил 9-июлдаги 258-сон буйруғига асосан 545984 рақамли нашр руҳсатномаси). Натижада, бўлажак тарих ўқитувчиларида тарих фалсафасининг замонавий консепсияларига доир билимларни ривожлантириш методикаси такомиллаштиришга эришилган;
бўлажак тарих ўқитувчиларида тарих фалсафасининг замонавий консепсияларига доир билимларни ривожлантириш моделининг ташкилий-методик компоненти сифатида инновацион ўқитишнинг коллоборатив (гуруҳий мунозаралар, ҳамкорликда ўқиш, ўқув лойиҳалари), когнитив (тарих фалсафасини ўрганиш, тушуниш, метод сифатида ўзлаштириш ва қўллаш) муносабатни қарор топтиришнинг компонентлари интеграцияси устуворлиги асосида такомиллаштиришга оид таклиф ва тавсиялари “Тарих ўқитиш методикаси” номли ўқув қўлланма мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2025-йил 9-июлдаги 258-сон буйруғига асосан 545984 рақамли нашр руҳсатномаси). Натижада, бўлажак тарих ўқитувчиларида тарих фалсафасининг замонавий консепсияларига доир билимларни ривожлантиришнинг дидактик имкониятлари ва амалий механизмларини такомиллаштиришга эришилган;
бўлажак тарих ўқитувчиларида тарих фалсафасининг замонавий консепсияларига доир билимларни “Тарих фалсафаси ва методологияси” фани асосида ривожлантириш технологиясини ишлаб чиқишда тарихий-фалсафий ёндашувнинг намоён бўлиш даражалари (тушуниш, англаш, муносабат, ёндашув) ва тарих фалсафасининг замонавий консепсияларини ўзлаштириш босқичлари (билим, фаолият, қадрият) тарихий-фалсафий фанлар ва методлар интеграцияси асосида такомиллаштиришга оид таклиф ва тавсияларидан Ўзбекистон миллий телерадиокомпанияси “Ўзбекистон 24” ижодий бирлашмаси “Ўзбекистон” телерадиоканалида 2024-2025-йилларда эфирга узатилган “Таълим ва тараққиёт”, “Ўзбекистон ёшлари”, “Тарих кўзгуси” дастурларининг ссенарийсини тайёрлашда самарали фойдаланилган. (Ўзбекистон миллий телерадиокомпанияси “Ўзбекистон 24” ижодий бирлашмаси давлат муассасасининг 2025-йил 28-ноябрдаги 05-09-1917-сон маълумотномаси). Натижада, ишлаб чиқилган методик ёндашувларнинг кенг миқёсида оммалаштиришга эришилган.
