Ражабов Феруз Умарқуловичнинг филология фанлари доктори (DSc) 
диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.Умумий маълумотлар. 
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Ўзбек тили омонимларининг лингвопоетик хусусиятлари ва лексикографик талқини” 10.00.01 - Ўзбек тили. 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2023.4.DSc/Fil685 
Илмий маслаҳатчи: Хўжамурод Жабборов, филология фанлари доктори, профессор. 
Диссертация бажарилган муассаса номи: Қарши давлат университети. 
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи.
ИК рақами: Қарши давлат университети, DSc.03/2025.27.12.Fil.11.05. 
Расмий оппонентлар: филология фанлари доктори, профессор Гулбаҳор Тожиева; филология фанлари доктори, профессор Ёқуб Саидов; филология фанлари доктори, профессор Маъруфжон Юлдашев 
Етакчи ташкилот: Самарқанд давлат университети
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик. 
II. Тадқиқотнинг мақсади бадиий матндаги омонимик бирликларни лингвопоетик тамойиллар асосида тасниф, тавсиф қилиш ва уларнинг поетик актуаллашуви масалаларини аниқлаш ҳамда ўзбек тилидаги омонимларнинг лексикографик талқинидан иборат. 
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
шеърий матнларда нутқ компонентларининг ноодатий синтагмаланиши натижасида ҳосил бўлган нутқий омоним бирликлар аниқланиб, матнда жарангдорлик ва оҳангдорликни таъминлаши, эмоционал-экспрессив ҳамда функсионал-стилистик таъсир механизмини яратиши, сўзларнинг ма'но нозикликларини  аниқлашга, тасаввурни бойитишга  ёрдам бериши асосланган;
лингвопоетик тадқиқотларда ижодкорлар томонидан қўлланилган нутқий омоним бирликларга поетик омонимия, поетик омонимлар, поетик омофон, поетик омоним сўз каби махсус терминлар  қўллаш лозимлиги мисоллар асосида далилланган;
шеърий матнларда индивидуал қўлланилган шартли (окказионал) омонимик бирликлар аниқланиб, улар орқали ижодкор эстетик завқ бериш, комик эффектни ҳосил қилиш, мисраларнинг тезда ёдда қолиш, сўз тежамкорлигига эришиш, яширин фикрни ифодалаш ниятларини амалга ошириши очиб берилган;
конверсия, функсионаллик, синтагмалаш, амфиболия, контаминация, пресуппозиция ҳодисаларининг воқеаланиши натижасида омонимик бирликлар юзага келиши аниқланиб, улар  матнни шакллантирувчи лингвистик восита ва матннинг эстетик бутунлигини таъминловчи поетик фигура эканлиги очиб берилган;
шаклдош бирликларнинг ўзбек тилининг изоҳли луғатлари, омонимларнинг изоҳли, ўқув луғатларида ва мобил иловаларда берилиши таққосланиб, лексикографик талқинини такомиллаштириш масаласи ёритилган.
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Ўзбек тили омонимларининг лингвопоетик хусусиятлари ва лексикографик талқинини тадқиқ этиш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
шеърий матнларда нутқ компонентларининг ноодатий синтагмаланиши натижасида ҳосил бўлган нутқий омоним бирликлар аниқланиб, матнда жарангдорлик ва оҳангдорликни таъминлаши, эмоционал-экспрессив ҳамда функсионал-стилистик таъсир механизмини яратиши, сўзларнинг ма'но нозикликларини  аниқлашга, тасаввурни бойитишга  ёрдам бериши асосланганлигига оид хулосаларидан Ф3-202004165-рақамли “Умумий ўрта таʼлимнинг бошланғич синф ўқувчиларида оғзаки ва ёзма нутқий компетенсияларни ривожлантирувчи электрон платформа яратиш” мавзусидаги амалий лойиҳани амалга оширишда фойдаланилган (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетининг 2024-йил 10-июндаги № 01-1550-сон маълумотномаси). Натижада Натижада  лойиҳанинг илмий-назарий корйгпг"ияси янги фикр-мулоҳазалар билан бойишига эришилган;
лингвопоетик тадқиқотларда ижодкорлар томонидан қўлланилган нутқий омоним бирликларга поетик омонимия, поетик омонимлар, поетик омофон, поетик омоним сўз каби махсус терминлар  қўллаш лозимлиги мисоллар асосида далилланганлиги ҳамда шаклдош бирликларнинг ўзбек тилининг изоҳли луғатлари, омонимларнинг изоҳли, ўқув луғатларида ва мобил иловаларда берилиши таққосланиб, лексикографик талқинини такомиллаштириш масаласи ёритилганлигига оид хулосаларидан Ф3-201912258-рақамли “Ўзбек адабиётининг кўп тилли (ўзбек, рус, инглиз тилларида) электрон платформасини яратиш” мавзусидаги амалий лойиҳани амалга оширишда фойдаланилган (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетининг 2024-йил 10-июндаги № 01-1549-сон маълумотномаси). Натижада лойиҳанинг илмий-назарий  консепсияси  янги фикр-мулоҳазалн билан бойишига эришилган;
шеърий матнларда индивидуал қўлланилган шартли (окказионал) омонимик бирликлар аниқланиб, улар орқали ижодкор эстетик завқ бериш, комик эффектни ҳосил қилиш, мисраларнинг тезда ёдда қолиш, сўз тежамкорлигига эришиш, яширин фикрни ифодалаш ниятларини амалга ошириши очиб берилганлигига оид хулосаларидан 2024-йилнинг 12-сентябрида “Ўзбекистон 24” радиоканалида эфирга узатилган “Радиомулоқот” эшиттиришида фойдаланилган (“Ўзбекистон 24” радиоканалининг 2024-йил 13-декабрдаги 03-09-618-сон маълумотномаси). Натижада ушбу эшиттиришнинг мазмуни бойитилди, тингловчилар поетик омонимлар, функсионал омонимлар, индивидуал индивидуал қўлланилган шартли (окказионал) омонимик бирликлардан бадиий матнда, яъни халқ оғзаки ижоди матнларимиз, болалар адабиёти,  
мумтоз ва замонавий адабиётимиз бадииятдаги ўрни ҳамда ижодкорлар бадиий матнга ўзгача руҳ, кўришиш бахш этиши, мисралардаги жарангдорликни, оҳангдошликни таъминлаши, эмоционал-экспрессив ва функсионал-стилистик таъсир механизмини яратиш мақсадида, болалар адабиётида эса  новаторлик ҳосил қилиш мақсадида омоним бирликлардан фойдаланишини билиб олдилар ва уларда ушбу эшиттириш катта таассурот қолдирган;
бадиий матндаги конверсия, функсионаллик, синтагмалаш, амфиболия, контаминация, пресуппозиция ва бошқа ҳодисалар воқеаланишида омонимик бирликлар юзага келтириши аниқланиб, бу омонимик бирликлар шеърий матнни шакллантирувчи алоҳида лингвистик восита эканлиги, матннинг эстетик бутунлигини таъминловчи поетик фигура сифатидаги моҳияти очиб берилганлигига доир хулосаларидан “Ўзбек тили поетик омонимларининг ўқув луғати” (ИСБН 978-9910-683-51-0)ни нашрга тайёрлашда фойдаланилган. Натижада ўзбек асарлардаги поетик омонимларнинг бадиий матндаги ўрни ва лингвопоетик хусусиятларини аниқлаш имконини берган.