Джураева Шаҳло Ғулом қизининг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Инглиз ва ўзбек тилларида киритма бирликларнинг полифунксионал ва прагматик хусусиятлари”, 10.00.06 – Қиёсий адабиётшунослик, чоғиштирма тилшунослик ва таржимашунослик.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2021.1.PhD/Fil1618
Илмий раҳбар: Мирсанов Ғайбулло Қулмуродович, филология фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Самарқанд давлат чет тиллар институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Самарқанд давлат чет тиллар институти, PhD.03/2025.27.12.Fil.37.02
Расмий оппонентлар: Сулейманова Нилуфар Жаббаровна, филология фанлари доктори (DSc), профессор; Низомова Мохинур Баратбоевна, филология фанлари доктори (DSc), доцент.
Етакчи ташкилот: Жиззах давлат педагогика университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади инглиз ва ўзбек тилларидаги киритма  бирликларнинг  вужудга келишини қиёсий прагматик нуқтаи назардан ўрганиш, уларнинг полифунксионаллиги, семантик ҳамда прагматик хусусиятларини аниқлаш ва таҳлил қилишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
киритма бирликлар семантик ва функсионал жиҳатдан комплекс тарзда тадқиқ этилиб, уларнинг маъно кўлами, нутқ жараёнидаги вазифалари ҳамда коммуникатив-прагматик мақсади билан боғлиқлиги асослаб берилган;
инглиз ва ўзбек тилларида киритма бирликларнинг прагматик вазифалари яъни матн изчиллигини таъминлаш, мулоқот жараёнида фаолликни кучайтириш ҳамда эмоционал-экспрессив таъсирни ифодалашдаги ўрни ва аҳамияти исботланган;
инглиз ва ўзбек тилларида киритма бирликларнинг полифунксионаллигини матн семантикасига боғлиқлиги, уларнинг синонимик ва антонимик хусусиятлари,  семантик фаоллигига алоқадорлиги далилланган;
киритма бирликларнинг икки тил тизимидаги функсионал-семантик хусусиятлари, синонимик қатори ҳамда антонимик оппозицияси матннинг мантиқий изчиллигини ва коммуникатив самарадорлигини таъминловчи муҳим восита эканлиги очиб берилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Инглиз ва ўзбек тилларида кириш сўзларининг полифунксионаллик ва прагматик хусусиятларини тадқиқ ва таҳлил қилиш юзасидан олинган илмий натижалар асосида қуйидаги амалий жорий этилиш ишлари амалга оширилди:
инглиз ва о'збек тилшунослигида бадиий матнлари асосида киритма бирликларининг прагматик- семантик хусусиятлари юзасидан ко'плаб қиёсий тадқиқотлар ўтказилиб, кириш сўзларнинг матн ва дискурсдаги лингвокогнитив ҳамда лингомаъданий хусусиятларини аниқлаш, семантик воқеланишини ёритиш, прагматик фаоллашуви билан боғлиқ ЎзР ФА ҚҚБ Қорақалпоқ гуманитар фанлар илмий тадқиқот институтида 2021-2023-йилларда бажарилган “Қорақалпоқ фолклорида оламнинг этнолингвистик тасвирини моногафик аспектда таҳлил қилиш” мавзусидаги илмий-тадқиқот ишида фойдаланилган (ЎзР ФА ҚҚБ Қорақалпоқ гуманитар фанлар илмий тадқиқот институтининг 2025-йил 14-ноябрдаги 749/1-сон маълумотномаси) ва натижада матнларда ушбу бирликларнинг фаоллашуви, уларнинг семантик-прагматик юкламаси ҳамда нутқий жараёнда коммуникатив динамика яратишдаги ўрни таҳлил қилиниб, инглиз ва ўзбек бадиий матнлари структурасида киритма бирликларнинг эстетик, экспрессив ва дискурсив хусусиятлари структураси этнолингвистикага таъсирини таҳлил қилишда қўлланилган.
инглиз ва ўзбек тилларида кириш сўзларининг  прагматик хусусиятларини ўрганишга бағишланган илмий тадқиқот натижалари Олий ва ўрта махсус таълим вазирлигининг 2022-йил 12-декабрдаги 2/24-4/7-690-сонли хатига асосан 2022–2024-йилларда амалга оширилган, Тошкент шаҳридаги АҚШ элчихонаси ҳамда АҚШ давлат департаменти томонидан молиялаштирилган СУЗ80020ГР0039-рақамли “Энглиш Аccесс Миcросчоларшип Програм” лойиҳаси доирасида Самарқанд давлат чет тиллар институтида татбиқ этилган. (Самарқанд давлат чет тиллар институтининг 2025-йил 16-октябрдаги 3169/02 маълумотномаси). Натижада, инглиз ва ўзбек тилларида кириш сўзларнинг прагматик хусусиятларини қиёсий таҳлил қилиш асосида ишлаб чиқилган илмий-методик тавсиялар “Энглиш Аccесс Миcросчоларшип Програм” лойиҳаси доирасида ташкил этилган машғулотлар жараёнига жорий этилди ҳамда ўқувчиларнинг коммуникатив компетенсиясини ривожлантиришда самарали восита сифатида хизмат қилди. 
кириш сўзларнинг турли ижтимоий-мулоқотий вазиятларда, жумладан, формал ва расмий нутқ доираларида ҳамда ижтимоий ва илмий-нотиқлик матнларида коммуникатив вазифаларни бажариши аниқланди, уларнинг лингвопрагматик имкониятларидан ўзбек тилининг замонавий нутқий-амалий матнларини ишлашда фойдаланиш бўйича тавсиялар ишлаб чиқилди ва илмий хулосалар ФМ 105.2 “Самарқанд” радиоканалининг 2025-йил 9-ноябрда эфирга узатилган “Кун мавзуси” эшиттиришининг ссенарийларини шакллантиришда фойдаланилди. Натижада, эфирга узатилган чиқишларда кириш сўзларнинг ижтимоий коммуникатив ва прагматик вазифаларига доир ечимларнинг талқини ёритилиб тингловчиларда тафаккурий ёндашувни шакллантиришга хизмат қилган.
инглиз ва ўзбек тилларида киритма бирликларнинг полифунксионаллиги аниқланиб, уларнинг турли контекстлардаги функсионал имкониятлари бир вақтнинг ўзида бир нечта коммуникатив вазифани бажариши — изоҳлаш, аниқлаштириш, муаллифнинг муносабатини ифодалаш, баҳолаш, диққатни тортиш ёки нутқнинг прагматик йўналишини белгилаш каби функсиялари хулосалари Жиззах давлат педагогика университетида  2020-2022-йилларда бажарилган лойиҳа шифри: С-ЭCАҲД-18-CА-0067,шартнома рақами: ПО#02002358 бўлган “Энглиш Аccесс Миcросчоларшип” хорижий амалий  лойиҳада самарали фойдаланилди. (Жиззах давлат педагогика университетининг 2025-йил 19-ноябрдаги № 04-1313 маълумотномаси).   Натижада, кириш сўзларнинг мулоқотдаги функсионал юкламаси ва уларнинг прагматик маъноларини белгиловчи омиллар сўзловчи онгида аввало когнитив тузилма сифатида шаклланиши, шундан сўнг уларнинг нутқда баҳоловчи, эмоционал, мантиқий ва контакт ўрнатиш вазифаларини бажариши аниқланган. Шунингдек, икки тилдаги кириш сўзларнинг функсионал-семантик майдонда воқеланиши қиёсий асосда ўрганилган, уларнинг семантика ва прагматика билан узвий боғлиқлигини асословчи мезонлар ишлаб чиқилган.