Избосарова Зуҳра Анатолий қизининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Бўлажак бошланғич синф ўқитувчиларида коммуникатив маданиятни ривожлантиришнинг дидактик тизими”, 13.00.01 – Педагогика назарияси. Педагогик таълимотлар тарихи.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган B2024.4.PhD/Ped8523
Илмий раҳбар: Исмаилов Муродулла Кахрамонович, Термиз давлат педагогика институти доценти, педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD)
Диссертация бажарилган муассаса номи: Термиз давлат педагогика институти.
Илмий кенгаш фаолият кўрсатаётган муассаса номи Термиз давлат педагогика институти, Илмий кенгаш рақами: PhD.01/2025.27.12.Ped.11.01
Расмий оппонентлар:
биринчи оппонент – Олимов Ширинбой Шарофович, Бухоро давлат университети профессори, педагогика фанлари доктори;
иккинчи оппонент – Холов Олим Чоршамиевич, Термиз иқтисодиёт ва сервис университети доценти, педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори PhD.
Етакчи ташкилот: Шаҳрисабз давлат педагогика институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади бўлажак бошланғич синф ўқитувчиларида коммуникатив маданиятни ривожлантиришнинг дидактик тизимини такомиллаштириш бўйича таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
бўлажак ўқитувчиларда коммуникатив маданиятни ривожлантиришнинг ретроспектив-прогностик концепцияси мулоқотнинг рефлексив кўникмалар билан ўзаро алоқадорлигига кўра тарихий-педагогик қарашларни замонавий “Софт скиллс” (юмшоқ кўникмалар) ва рақамли мулоқот этикаси билан синтез қилиш орқали илмий асосланган;
талабаларда коммуникатив маданиятни ривожлантиришнинг интеграциялашган дидактик модел мазмуни импровизация ва рефлексивлик принциплари устуворлигига кўра эмпатия, рефлексив тинглаш ва низоли вазиятларни бошқариш кўникмаларини ривожлантирувчи “Интерактив қайта алоқа” механизми билан бойитилган;
бўлажак бошланғич синф ўқитувчиларида коммуникатив маданиятни ривожлантиришнинг дидактик тизими иммерсив-вазиятли ўқитиш технологиясига кўра “Эмпатик мулоқот” номли интенсив дастур ҳамда гибрид коммуникация методикасини қўллаш асосида такомиллаштирилган;
мулоқот маданиятини ривожлантириш самарадорлиги бўлажак бошланғич синф ўқитувчиларида фаолиятли-ижодий ва коммуникатив медиатор хусусиятларининг намоён бўлиш даражасига кўра “мулоқот портфолиоси” ва “нутқий-хулқий метрика" тизими орқали аниқлаштирилган.
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Бўлажак бошланғич синф ўқитувчиларида коммуникатив маданиятни ривожлантиришнинг дидактик тизимини такомиллаштиришга доир тадқиқот натижалари асосида:
бўлажак ўқитувчиларда коммуникатив маданиятни ривожлантиришнинг ретроспектив-прогностик концепцияси мулоқотнинг рефлексив кўникмалар билан ўзаро алоқадорлигига кўра тарихий-педагогик қарашларни замонавий “Софт скиллс” (юмшоқ кўникмалар) ва рақамли мулоқот этикаси билан синтез қилиш орқали илмий асослашга доир таклиф ва тавсиялардан “Педагогик маҳорат” номли дарсликни тайёрлашда фойдаланилган (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2025-йил 14-апрелдаги №136-сон буйруғи, 474948-рақамли гувоҳнома). Натижада, талабаларнинг коммуникатив маданиятини ривожлантиришда фан дастурлари, дарслик ва ўқув қўлланмаларда ўқитувчи касбий маданияти, касбий фаолиятига йўналтирилган вазифаларини ишлаб чиқишни такомиллаштиришга хизмат қилган;
талабаларда коммуникатив маданиятни ривожлантиришнинг интеграциялашган дидактик модел мазмуни импровизация ва рефлексивлик принциплари устуворлигига кўра эмпатия, рефлексив тинглаш ва низоли вазиятларни бошқариш кўникмаларини ривожлантирувчи “Интерактив қайта алоқа” механизми билан бойитиш, шунингдек, бўлажак бошланғич синф ўқитувчиларида коммуникатив маданиятни ривожлантиришнинг дидактик тизими иммерсив-вазиятли ўқитиш технологиясига кўра “Эмпатик мулоқот” номли интенсив дастур ҳамда гибрид коммуникация методикасини қўллаш асосида такомиллаштиришга доир таклиф ва тавсиялар 60110500-Бошланғич таълим бакалавриат таълим йўналишининг Малака талаби, “Умумий педагогика”, “Педагогик маҳорат” фанларининг ўқув дастури ҳамда “Педагогик маҳорат” номли дарслик мазмунига сингдирилган (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги ҳузуридаги Олий таълимни ривожлантириш тадқиқотлари марказининг 2025-йил 27-июндаги 02/01-01-244-сонли маълумотномаси). Натижада, талабаларда коммуникатив маданиятни ривожлантиришнинг дидактик тизимини такомиллаштиришга хизмат қилган.
бўлажак бошланғич синф ўқитивчиларида коммуникатив маданиятни ривожлантиришнинг локал-модулли технологияси мақсадли-мотивли, ахборотли-мазмунли, фаолиятли ҳамда рефлексив-баҳолаш каби босқичларнинг ўзаро ички интеграциясини таъминлаш ҳамда фаолият шакллари (оммавий, гуруҳли, индивидуал, комбинацияланган, ўз-ўзини назорат қилиш)нинг продуктивлигини ошириш орқали ишлаб чиқишга доир амалий таклиф ва тавсиялардан Европа Иттифоқининг Эрасмус+ дастури лойиҳаси доирасида 2020-2025-йилларда бажарилган 617309-ЭПП-1-2020-1-СК-ЭППКА2-CБҲЕ-ЖП рақамли ТРИГГЕР – Марказий Осиёда битирувчиларни иш билан таъминлаш учун қулай муҳит яратиш орқали олий таълим талабалари ўртасида инновацион ёндашувлар, тадбиркорлик кўникмаларини ривожлантириш номли лойиҳасида фойдаланилган (Термиз давлат университетининг 2025-йил 20-январдаги 06/12-183-сонли маълумотномаси). Натижада, бўлажак бошланғич синф ўқитувчиларида коммуникатив маданиятни ривожлантириш самарадорлигини оширишга эришилган ҳамда талабаларда коммуникатив маданиятни ривожлантиришнинг амалий-технологик тизими такомиллаштирилган.