Ҳалимов Шерзод Игамбердиевичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): Глобаллашув шароитида халқаро миграциянинг маданиятлараро интеграцияга таъсири, 09.00.02 – Онг, маданият ва амалиёт шакллари фалсафаси (Маданият назарияси) (фалсафа фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2024.1.PhD/Fal1202
Диссертация бажарилган муассаса номи: Самарқанд давлат чет тиллар институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Самарқанд давлат Педагогика институти ҳузуридаги илмий даражалар берувчи DSc.01/2025.27.12.F.10.02
Илмий раҳбар: Комилов Рўзи Рабиевич, фалсафа фанлари доктори (DSc), доцент.
Расмий оппонентлар: Қорабоев Усмон Ҳосилович, фалсафа фанлари доктори, профессор; Алиқулов Қувват Ҳақназарович, фалсафа фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.
Етакчи ташкилот: Бухоро давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади глобаллашув шароитида халқаро миграциянинг инсоният маданий муносабатлари интеграциясига таъсири ва унинг оқибатларини осҳиб беришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
маълум бир давлатда шаклланган диаспоралар мигрантлар ва мезбон жамиятнинг маданий муносабатлари интеграциясига тўсқинлик қилиши ижтимоий бегоналашув, фрустрация, стереотипларга мослаша олмаслик, апатия сингари аффектларни келтириб чиқариши оқибатида муҳожирлар адаптациясига салбий таъсир кўрсатиши исботланган;
бугунги глобаллашув жараёнида дезинформациянинг авж олаётгани ксенофобия, исломофобия, мигрантофобияларга сабаб бўлиши жамиятдаги ижтимоий персепсиянинг бузилиши натижада муҳожирлар аффилиатив эҳтиёжларининг қонмаганлиги турли ғайриахлоқий ва ғайриҳуқуқий ҳолатларни келтириб чиқараётганлиги очиб берилган;
жамиятда бағрикенглик маданиятини ривожлантириш интернационализация ва ассимиляцияга сабаб бўлиши натижасида мигрантларда конформизм, ўзаро ҳурмат, коммуникативликни ошиб бораётгани деинтеграция асосида“трансмутант” маданиятни пайдо бўлишида асосий омил эканлиги аниқлаштирилган;
аҳоли миграцияси ҳам донор ҳам реципиент жамиятлар лингвосфераси, этосфераси, таълим, санъат, ишлаб чиқариш каби маданий муносабатлари интергацияси натижасида пайдо бўладиган ижобий (гуманизм, энтузиазм, пацифизм) ва сабий (гедонизм, вулгаризм, эскапизм, старизм) оқибатлари асосланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши:
Халқаро миграциянинг маданиятлараро интеграциядаги аҳамияти, миллий қадриятлар трансформацияси, муҳожирларни ассимиляция жараёнидан ҳимоялашга доир ишлаб сҳиқилган илмиу хулосалар асосида:
маълум бир давлатда шаклланган диаспоралар мигрантлар ва мезбон жамиятнинг маданий муносабатлари интеграциясига тўсқинлик қилиши ижтимоий бегоналашув, фрустрация, стереотипларга мослаша олмаслик, апатия сингари аффектларни келтириб чиқариши оқибатида муҳожирлар адаптациясига салбий таъсир кўрсатишига оид таклиф-тавияларлардан 2021-йилга мўлжалланган 46-11/50-рақамли “Самарқанд вилоятида “Зиёрат туризми”ни ривожлантириш бўйисҳа онлайн електрон зиёрат туризми обйектлари порталини яратиш” мавзусидаги амалий грант лойиҳаси доирасида фойдаланилган (Самарқанд иқтисодиёт ва сервис институтининг 2024-йил 29-июндаги 751-сон маълумотномаси). Натижада, грант лойиҳасини янада такомиллаштириш ҳамда мамлакатимизга ташриф буюрувчилар, туристлар, мигрантларларга нисбатан бағрикенглик маданиятини ривожлантириш, деинтеграцияга доир илмий, амалий ва методологик ғоялар ишлаб чиқишга хизмат қилган;
жамиятда бағрикенглик маданиятини ривожлантириш интернационализация ва ассимиляцияга сабаб бўлиши натижасида мигрантларда конформизм, ўзаро ҳурмат, коммуникативликни ошиб бораётгани деинтеграция асосида“трансмутант” маданиятни пайдо бўлаётганлигига оид таклиф-тавсиялардан Республика Маънавият ва маърифат марказининг 2023-йил учун чора-тадбирлар дастурининг ИИ йўналишида белгиланган “Ўзбекистон Республикаси Президентининг Олий Мажлис ва Ўзбекистон халқига Мурожаатномаси мазмун-моҳияти ҳамда мамлакатимизда амалга оширилаётган ислоҳотлар тарғиботи 9-банди “Янги Ўзбекистон – халқпарвар давлат” тамойилини рўёбга чиқаришга қаратилган ислоҳотлар мазмун-моҳиятини тарғиб қилиш борасидаги устувор вазифалар” мавзусида ўтказилган тарғибот ишларини ташкил этиш ва ўтказишда фойдаланилган (Республика маънавият ва маърифат марказининг 2024-йил 22-июлдаги 02-22/896-сон маълумотномаси). Натижада миграция натижасида бўладиган маданиятлараро интеграциянинг ижобий ҳамда салбий оқибатларини таҳлил қилишда муҳим ҳисобланган амалий қўлланмаларни ишлаб чиқишга хизмат қилган;
бугунги глобаллашув жараёнида дезинформациянинг авж олаётгани ксенофобия, исломофобия, мигрантофобияларга сабаб бўлиши жамиятдаги ижтимоий персепсиянинг бузилиши натижада муҳожирлар аффилиатив эҳтиёжларининг қонмаганлиги турли ғайриахлоқий ва ғайриҳуқуқий ҳолатларни келтириб чиқараётганлигига доир таклиф-тавсиялардан Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирлигининг: “2019-2025 йилларда Ўзбекистон Республикасида миллатлараро маданият бағрикенглик маданиятини риважлантириш” Консепсияси лойиҳасини, “2030 йилгача бўлган даврда барқарор ривожланиш соҳасидаги миллий мақсад ва вазифаларни амалга ошириш бўйича “Йўл харитаси”ни ҳамда “Ёшларда миллатлараро маданиятни ривожлантиришнинг 2030-йилгача мўлжалланган стратегияси” лойиҳасини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Маданият вазирлигининг 2024-йил 15-июлдаги 02-12-17-4372-сон маълумотномаси). Натижада, миллатлараро маданият интеграциясида миграциянинг аҳамиятини кўрсатиш билан ёшлар қалбида муҳожирларга нисбатан бағрикенглик маданиятини такомиллаштириш механизмларини ишлаб чиқишга хизмат қилган;
аҳоли миграцияси ҳам донор ҳам реципиент жамиятлар лингвосфераси, этосфераси, таълим, санъат, ишлаб чиқариш каби маданий муносабатлари интергацияси натижасида пайдо бўладиган ижобий (гуманизм, энтузиазм, пацифизм) ва салбий (гедонизм, вулгаризм, эскапизм, старизм) оқибатлари асосланганлигига доир таклиф ва тавсиялардан Самарқанд вилояти телерадиокомпаниясининг “Очиқ мулоқот” кўрсатувини навбатдаги сонининг ссенарийсини тайёрлашда фойдаланилган (Самарқанд вилояти телерадиокомпаниясининг 2024-йил 8-июлдаги 01-07/180-сон маълумотномаси). Натижада, кўрсатувнинг илмий савияси ва маънавий-ахлоқий, тарбиявий аҳамияти ошишига хизмат қилган.