Шадманов Баходир Шеркуловичнинг 
фан доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Пахта-тўқимачилик кластерлари инвестицион фаолияти самарадорлигини ошириш методологиясини такомиллаштириш” 08.00.07 – “Молия, пул муомаласи ва кредит”.
Илмий маслаҳатчи: Белгиланмаган.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат иқтисодиёт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат иқтисодиёт университети, DSc.03/2025.27.12.I.23.05.
Расмий оппонентлар: иқтисодиёт фанлари доктори, академик Тўхлиев Нурислом; иқтисодиёт фанлари доктори, профессор Жумаев Нодир Хосиятович; иқтисодиёт фанлари доктори, доцент Исмаилов Алишер Агзамович.
Етакчи ташкилот: Г.В.Плеханов номидаги Россия иқтисодиёт университетининг Тошкент шаҳри филиали.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: пахта-тўқимачилик кластерлари инвестицион фаолияти самарадорлигини ошириш методологиясини такомиллаштиришга қаратилган илмий таклиф ва амалий тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
тижорат банкларида, уларнинг буюртмасига асосан 50 миллион АҚШ доллари миқдорида, 10 йил муддатга, 3 йиллик имтиёзли давр билан йиллик 4 фоиз ставкада ва қолган давр учун йиллик 5 фоиз ставкада, газлама, гиламчилик, бўяш-пардозлаш, тайёр тикув-трикотаж маҳсулотлари ишлаб чиқариш лойиҳаларини ҳамда пахта-тўқимачилик кластерлари инвестиция фаолиятини молиялаштириш мақсадида кредит линиялари очиш таклиф этилган;
пахта-тўқимачилик кластерлари экспортолди ва экспорт билан боғлиқ савдо операцияларини молиялаштириш учун охирги 12 ой мобайнида амалга оширилган экспорт ҳажмидан келиб чиққан ҳолда 3 йил муддатгача қуйидаги миқдорларда яни экспорт ҳажми 15 миллион доллардан 20 миллион долларгача бўлганда 4 миллион долларгача, экспорт ҳажми 20 миллион доллардан ортиқ бўлганда 5 миллион долларгача молиявий ресурслар ажратиш таклиф этилган; 
 тўқимачилик ва тикув-трикотаж корхоналарининг инвестицион фаолиятини қўллаб-қувватлаш ҳамда уларнинг айланма маблағлар билан узлюксиз таъминланишини таъминлаш мақсадида тижорат банклари томонидан револвер кредитлаш механизми орқали 1 триллион сўм миқдорида, 24 ой муддатга, жумладан 6 ойлик имтиёзли давр билан, банк маржаси 2 фоиздан ошмаган кредитлар ажратиш таклиф этилган; 
газлама, трикотаж мато ва тикув-трикотаж маҳсулотларини ишлаб чиқариш ҳамда бўяш учун асбоб-ускуналарни харид қилиш мақсадида пахта-тўқимачилик кластерлари инвестицион фаолияти доирасида барча тоифадаги тадбиркорлик субектларига тижорат банклари томонидан хорижий валютада ажратиладиган кредитларнинг 7 миллион АҚШ долларидан ошмаган қисми бўйича фоиз харажатларининг 6 фоиздан юқори, лекин 5 фоиздан ошмаган қисми “Тадбиркорликни ривожлантириш компанияси” АЖ томонидан “1+2” тамойили асосида компенсация қилиниши таклиф этилган;
пахта-тўқимачилик кластерларини шакллантиришда инвестицион фаолиятни рағбатлантириш ва қўшимча қиймат занжирини чуқурлаштириш нуқтайи назаридан, етиштириладиган ёки сотиб олинадиган пахта хом ашёсининг камида 50 фоизини ўзида қайта ишлаш қувватига (энг камида ип-калава ишлаб чиқариш даражасида) эга бўлган талабгорларга устуворлик бериш таклиф этилган. 
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Пахта-тўқимачилик кластерлари инвестицион фаолияти самарадорлигини ошириш методологиясини такомиллаштириш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
тижорат банкларида, уларнинг буюртмасига асосан 50 миллион АҚШ доллари миқдорида, 10 йил муддатга, 3 йиллик имтиёзли давр билан йиллик 4 фоиз ставкада ва қолган давр учун йиллик 5 фоиз ставкада, газлама, гиламчилик, бўяш-пардозлаш, тайёр тикув-трикотаж маҳсулотлари ишлаб чиқариш лойиҳаларини ҳамда пахта-тўқимачилик кластерлари инвестиция фаолиятини молиялаштириш мақсадида кредит линиялари очиш таклифи Ўзбекистон пахта-тўқимачилик кластерлари уюшмаси томонидан амалиётга жорий қилинган (“Ўзбекистон пахта-тўқимачилик кластерлари” уюшмасининг 2026 йил 31 мартдаги 02-22/010-сон маълумотномаси). Натижада, ажратилган кредитлар пахта-тўқимачилик ва тайёр тикув-трикотаж тармоқларини ривожлантириш, ишлаб чиқариш қувватини ошириш ва янги иш ўринларини яратишга имкон берган.
пахта-тўқимачилик кластерлари экспортолди ва экспорт билан боғлиқ савдо операцияларини молиялаштириш учун охирги 12 ой мобайнида амалга оширилган экспорт ҳажмидан келиб чиққан ҳолда 3 йил муддатгача қуйидаги миқдорларда яни экспорт ҳажми 15 миллион доллардан 20 миллион долларгача бўлганда 4 миллион долларгача, экспорт ҳажми 20 миллион доллардан ортиқ бўлганда 5 миллион долларгача молиявий ресурслар ажратиш таклифи Ўзбекистон пахта-тўқимачилик кластерлари уюшмаси томонидан амалиётга жорий қилинган (“Ўзбекистон пахта-тўқимачилик кластерлари” уюшмасининг 2026 йил 31 мартдаги 02-22/010-сон маълумотномаси).  Натижада, пахта-тўқимачилик кластерлари экспортолди ва экспорт билан боғлиқ савдо операцияларини молиялаштириш учун ажратилган молиявий ресурслар экспорт ҳажмини ошириш, савдо операцияларини кенгайтириш ва тармоқнинг халқаро бозор салоҳиятини кучайтиришга хизмат қилган.
 тижорат банклари томонидан тўқимачилик ва тикув-трикотаж корхоналарини револвер кредитлаш орқали айланма маблагʻ билан таʼминлашга 1 триллион сўм миқдорида 24 ойга, жумладан 6 ойлик имтиёзли давр билан 2 фоиздан ошмаган банк маржасини қўллаган ҳолда кредитлар ажратиш таклифи (“Ўзбекистон пахта-тўқимачилик кластерлари” уюшмасининг 2026 йил 31 мартдаги 02-22/010-сон маълумотномаси).  Натижада, тижорат банклари томонидан ажратилган револвер кредитлар тўқимачилик ва тикув-трикотаж корхоналарини айланма маблағ билан таъминлаб, уларнинг ишлаб чиқариш фаолиятини давом эттириш, ликвидликни ошириш ва ишлаб чиқариш жараёнини барқарорлаштиришга имкон берган.
газлама, трикотаж мато ва тикув-трикотаж маҳсулотларини ишлаб чиқариш ҳамда бўяш учун асбоб-ускуналарни харид қилиш мақсадида пахта-тўқимачилик кластерлари инвестицион фаолияти доирасида барча тоифадаги тадбиркорлик субектларига тижорат банклари томонидан хорижий валютада ажратиладиган кредитларнинг 7 миллион АҚШ долларидан ошмаган қисми бўйича фоиз харажатларининг 6 фоиздан юқори, лекин 5 фоиздан ошмаган қисми “Тадбиркорликни ривожлантириш компанияси” АЖ томонидан “1+2” тамойили асосида компенсация қилиниши таклифи Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 16 январ ПФ-6-сон “Тўқимачилик ва тикув-трикотаж саноатида қайта ишлаш занжирини ривожлантириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўгʻрисида”ги фамони ишда чиқишда фойдаланилган (“Ўзбекистон пахта-тўқимачилик кластерлари” уюшмасининг 2026 йил 31 мартдаги 02-22/010-сон маълумотномаси).  Натижада, ажратиладиган хорижий валютадаги кредитлар бўйича фоиз харажатларининг бир қисми компенсация қилиниши орқали пахта-тўқимачилик кластерларининг инвестицион лойиҳалари, жумладан газлама, трикотаж мато ва тикув-трикотаж маҳсулотларини ишлаб чиқариш ҳамда бўяш учун асбоб-ускуналарни сотиб олиш рағбатлантирилади ва инвестиция фаолияти кенгайган.
пахта-тўқимачилик кластерларини шакллантиришда инвестицион фаолиятни рағбатлантириш ва қўшимча қиймат занжирини чуқурлаштириш нуқтайи назаридан, етиштириладиган ёки сотиб олинадиган пахта хом ашёсининг камида 50 фоизини ўзида қайта ишлаш қувватига (энг камида ип-калава ишлаб чиқариш даражасида) эга бўлган талабгорларга устуворлик бериш таклифи Ўзбекистон пахта-тўқимачилик кластерлари уюшмаси томонидан амалиётга жорий қилинган (“Ўзбекистон пахта-тўқимачилик кластерлари” уюшмасининг 2026 йил 31 мартдаги 02-22/010-сон маълумотномаси).  Натижада, пахта-тўқимачилик кластерларини ташкил қилишда хом ашёнинг камида 50 фоизини қайта ишлаш қувватига эга бўлган талабгорларга устунлик берилиши натижасида, ишлаб чиқариш қуввати ошади, ички хомашё ресурсларидан самарали фойдаланиш рағбатлантирилади ва тармоқнинг барқарор ривожланиши таъминланган.

Yangiliklarga obuna bo‘lish