Тобаназаров Азамат Пирназаровичнинг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Умумтаълим мактабларида қорақалпоқ прозасини ўқитиш методикаси”, 13.00.02 – “Таълим ва тарбия ва назарияси ва методикаси” (қорақалпоқ адабиёти).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2022.2.PhD/Ped3648 
Илмий раҳбар: Юсупов Конисбай Абилович, педагогика фанлари доктори (DSc), профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Қори Ниёзий номидаги Тарбия педагогикаси миллий институти Қорақалпоғистон филиали.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Қорақалпоқ давлат университети DSc.03/2025.27.12.Fil.04.06
Расмий оппонентлар: Бекимбетова Гулбаҳар Рисбаевна, педагогика фанлари доктори (DSc), доцент; Алламуратова Зухра Махсетбаевна, филология фанлари бўйича фалсафа доктори, доцент
Етакчи ташкилот: Урганч давлат университети
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади: умумтаълим мактабларида 5–7-синфларида қорақалпоқ адабиёти дарсларида насрий асарларни самарали ўқитишнинг илмий-методологик, эстетик ва амалий асосларини такомиллаштириш ва ривожлантиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:    
мактабларда 5–7-синфларда насрий асарларни ўқитиш тизими қорақалпоқ адабиёти материаллари асосида такомиллаштирилиб, унда образлилик ва бадиийлик категорияларининг мантиқий-танқидий тафаккурни шакллантиришдаги ўрни ассоциатив контекстлар ҳамда муаммоли вазиятлар воситасида илмий-педагогик жиҳатдан асосланган;
5–7-синфларда насрий асарларни конструктив ва муаммоли ўқитиш технологиялари интеграциясига таянган ўқитиш механизми ишлаб чиқилган ҳамда ўқувчининг бадиий матн мазмунини шахсий тажрибаси асосида “қайта қуриш” (конструксиялаш)  кўникмасини ривожлантиришнинг педагогик шартлари аниқлаштирилган;
5–7-синф ўқувчиларнинг матн билан ишлаш компетенсиясини ривожлантиришга хизмат қилувчи интерфаол методлар ва ижодий топшириқлар тизими (матн ости маъноларини очиш, қаҳрамонлар характерини қиёсий таҳлил қилиш) ўқувчиларнинг бадиий-эстетик идрок этиш даражасига мувофиқ равишда методик жиҳатдан такомиллаштирилган;
5–7-синфларда қорақалпоқ насрий асарларини ўқитишнинг илмий-методик асослари асарнинг бадиий ва прагматик функсияларини очиб беришга йўналтирилган ҳамда метакогнитив ёндашув элементларини қўллаш асосида такомиллаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. 
Умумтаълим мактабларида 5–7-синфларида қорақалпоқ адабиёти дарсларида насрий асарларни ўқитиш бўйича олиб борилган натижалар асосида:
мактабларда 5–7-синфларда насрий асарларни ўқитиш тизими қорақалпоқ адабиёти материаллари асосида такомиллаштирилиб, унда образлилик ва бадиийлик категорияларининг мантиқий-танқидий тафаккурни шакллантиришдаги ўрни ассоциатив контекстлар ҳамда муаммоли вазиятлар воситасида илмий-педагогик жиҳатдан асосланишига доир амалий таклиф ва тавсиялар                             2021–2024-йилларда Нукус, Хўжайли ва Шўманай туманларидаги бир қатор мактабларда ўқув жараёнига жорий этилиб, экспериментал синовдан ўтказилган (Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги ҳузуридаги Республика таълим марказининг 2024-йил                 8-июлдаги №01/11-6-416-сон маълумотномаси). Натижада, умумий ўрта таълим мактабларида қорақалпоқ адабиёти дарсларининг самарадорлигини оширишга ва ўқувчиларнинг бадиий-эстетик тафаккурини, маънавий етуклигини ривожлантиришга эришилган.
5–7-синфларда насрий асарларни конструктив ва муаммоли ўқитиш технологиялари интеграциясига таянган ўқитиш механизми ишлаб чиқилган ҳолда ўқувчининг бадиий матн мазмунини шахсий тажрибаси асосида “қайта қуриш” (конструксиялаш) кўникмасини ривожлантиришнинг педагогик шартларига доир тавсиялар Қори Ниёзий номидаги Тарбия педагогикаси миллий институти Қорақалпоғистон филиалида амалга оширилиши 2020–2023-йилларга режалаштирилган Ф3-2016-0908165532-сон “Қорақалпоқ тилининг янги алифбоси ва имло қоидаларига мувофиқ она тили ва адабиётини ривожлантириш методикаси” мавзусидаги фундаментал лойиҳанинг мазмунида ўз аксини топган (Қори Ниёзий номидаги Тарбия педагогикаси миллий институти Қорақалпоғистон филиалининг 2024-йил 18-январдаги 17-сон маълумотномаси). Натижада, мактабларда қорақалпоқ адабиётини ўқитиш методикаси замонавий талаблар ва янгича ёндашувлар асосида такомиллаштирилган.
5–7-синф ўқувчиларнинг матн билан ишлаш компетенсиясини ривожлантиришга хизмат қилувчи интерфаол методлар ва ижодий топшириқлар тизими (матн ости маъноларини очиш, қаҳрамонлар характерини қиёсий таҳлил қилиш) ўқувчиларнинг бадиий-эстетик идрок этиш даражасига мувофиқ равишда методик жиҳатдан такомиллаштирилга тегишли тавсиялар Қорақалпоғистон Республикаси педагогик маҳорат марказининг ўқув режасидаги қорақалпоқ адабиётини ўқитиш методикаси фани мазмун жиҳатдан бойитилиб, педагогларни педагогик маҳорат марказининг модулли малака ошириш курсларининг самарадорлигини оширишда ва курс тингловчиларини “Қорақалпоқ тили ва адабиёти фанидаги янгиликлар, фанни ўқитишнинг долзарб муаммолари” номли модулини ўқитишда илмий-методологик манба сифатида кенг фойдаланилган (Қорақалпоғистон Республикаси педагогик маҳорат марказининг 2022-йил 9-ноябрдаги №01-01-243-сон маълумотномаси). Натижада, Қорақалпоғистон Республикаси педагогик маҳорат марказининг модулли малака ошириш курсларининг самарадорлиги ва филолог ўқитувчилардинг касбий маҳорати оширишга хизмат қилган.
5–7-синфларда қорақалпоқ насрий асарларини ўқитишнинг илмий-методик асослари асарнинг бадиий ва прагматик функсияларини очиб беришга йўналтирилган ҳамда метакогнитив ёндашув элементларини қўллаш асосида такомиллаштиришга доир тавсиялар мактабларда қорақалпоқ адабиёти дарсларида насрий асарларни ўқитиш жараёнга илғор педагогик технологияларни, жумладан конструктив ўқитиш ва муаммоли таълимни йўлга қўйиш назарияси амалиётда тажрибадан ўтказилганлиги қайд этилиб, адабиёт дарслари ва дарсдан ташқари машғулотларда фойдаланилган (Қорақалпоғистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлигининг 2022-йил 10-ноябрдаги №01-01/3-3840-сон маълумотномаси). Натижада, мактабларда ўқувчиларининг нутқий, бадиий таҳлил компетенсиялари ва маънавий фазилатлари ривожлантириш имконияти оширилган. Шу билан бирга мактабларда қорақалпоқ насрий асарларини ўқитиш методикасининг назарий, эстетик ва методик асосларини тизимлаштиришган ва педагогик амалиётда фойдаланишни такомиллаштирилган.