Убайдуллаева  Гулруҳ  Ғайратовнанинг филология фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. 
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Хуршид До ъстуҳаммаднинг адабий – эстетик қарашлари”, 10.00.02 – Ўзбек адабиёти
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2022.4. PhD/Fil4080
Илмий раҳбар: Эрназарова Гулноза Хамраевна, филология фанлари доктори, профессор. 
Диссертация бажарилган муассаса номи: Қарши давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи: Қарши давлат университети.
ИК рақами: Қарши давлат университети, DSc.03/2025.27.12.Fil.11.05. 
Расмий оппонентлар: филология фанлари доктори, профессор Ғаниев Илҳом Музаффарович; филология фанлари доктори, профессор Қаюмов Абдуваҳоб Абдурашидович.
Етакчи ташкилот: Самарқанд давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик. 
II. Тадқиқотнинг мақсади Хуршид Дўстмуҳаммаднинг адабий-эстетик қарашларини тизимли ва комплекс тарзда таҳлил қилиш, унинг адабиёт назарияси, бадиий тафаккур ва замонавий адабий жараён муаммоларига нисбатан муносабатини аниқлаш, шунингдек, ёзувчининг жаҳон адабиётига оид илмий қарашлари билан бадиий ижоди ўртасидаги уйғунлик ва ўзаро алоқадорликни аниқ матнлар ва назарий манбалар асосида очиб беришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
Хуршид Дўстмуҳаммаднинг адабий-эстетик қарашлари илк бор мустақил ва комплекс тадқиқот обекти сифатида ўрганилиб, ижодкор эстетик тафаккурининг шаклланиш манбалари ҳамда ижодий эволюцияси тизимли равишда таҳлил қилинган;
ёзувчи адабий-эстетик консепсияси шаклланишида муҳим ўрин тутган бадиий асарлар махсус танлаб олиниб, улар асосида муаллифнинг эстетик тамойиллари, поетик қарашлари ва бадиий тафаккур модели аниқ матнлар мисолида очиб берилган; 
Хуршид Дўстмуҳаммаднинг адабиёт назарияси ва замонавий адабий жараён муаммоларига оид қарашлари илк бор яхлит илмий тизим сифатида тавсифланиб, унинг миллий ҳикоячилик ва романчилик тараққиёти ҳақидаги хулосалари назарий жиҳатдан умумлаштирилган;
адибнинг жаҳон ва рус адабиётига нисбатан илмий ҳамда ижодий муносабати комплекс таҳлил қилиниб, илмий қарашлари билан бадиий ижоди ўртасидаги уйғунлик “ижодкор-олим” модели доирасида янгича талқин этилган.
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.  Хуршид Дўстмуҳаммад адабий-эстетик қарашларини илк бор яхлит илмий тизим сифатида ўрганиш жараёнида эришилган илмий натижалар асосида: 
Хуршид Дўстмуҳаммаднинг адабий-эстетик қарашлари илк бор мустақил ва комплекс тадқиқот обекти сифатида ўрганилиб, ижодкор эстетик тафаккурининг шаклланиш манбалари ҳамда ижодий эволюцияси тизимли равишда таҳлил қилинганлигига оид илмий хулосалардан Тошмуҳаммад Қори Ниёзий номидаги Ўзбекистон педагогика фанлари илмий-тадқиқот институти Қорақалпоғистон филиалида амалга оширилган А1-ХТ-0-92997-рақамли “Ёшларни умуминсоний, миллий ва тарихий қадриятлар уйғунлиги асосида маънавий-ахлоқий тарбиялашнинг муаммолари” мавзусидаги амалий лойиҳани бажариш жараёнида фойдаланилган (Ўзбекистон педагогика фанлари илмий-тадқиқот институти Қорақалпоғистон филиалининг 2025-йил 5-январдаги 190-сонли маълумотномаси). Натижада лойиҳанинг илмий-назарий асослари бойитилиб, адабий-эстетик тарбияга оид методик ёндашувлар такомиллаштирилган.
ёзувчи адабий-эстетик консепсияси шаклланишида муҳим ўрин тутган бадиий асарлар махсус танлаб олиниб, улар асосида муаллифнинг эстетик тамойиллари, поетик қарашлари ва бадиий тафаккур модели очиб берилганлигига оид хулосалардан “Жаҳон адабиёти: таҳлил ва талқин” йўналишида ишлаб чиқилган илмий-услубий материалларда фойдаланилган. Мазкур хулосалар Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020-йил 20-октябрдаги “Мамлакатимизда ўзбек тилини янада ривожлантириш ва тил сиёсатини такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги Фармонининг 4-банди ҳамда 2021-йил 12-июлдаги ПФ-5676-сон фармойиши ижросини таъминлаш доирасида қўлланилган (Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси Маънавият ва давлат тилини ривожлантириш масалалари департаментининг 2021-йил 12-ноябрдаги 30-11-28-сонли маълумотномаси). Натижада ёшларни миллий қадриятлар, жаҳон адабий мероси ва маънавий эстетик идеаллар руҳида тарбиялаш самарадорлиги оширилган.
Хуршид Дўстмуҳаммаднинг адабиёт назарияси ва замонавий адабий жараён муаммоларига оид қарашлари илк бор яхлит илмий тизим сифатида тавсифланганлиги, унинг миллий ҳикоячилик ва романчилик тараққиёти ҳақидаги хулосалари назарий жиҳатдан умумлаштирилганлигига оид натижалардан олий таълим муассасаларида “Ҳозирги ўзбек адабиёти”, “Адабиёт назарияси”, “Замонавий адабий жараён” фанлари доирасида махсус мавзулар ва семинар машғулотларини бойитишда фойдаланилган. Натижада талабаларнинг назарий таҳлил кўникмалари ва адабий-эстетик тафаккурини ривожлантиришга эришилган.
адибнинг жаҳон ва рус адабиётига нисбатан илмий ҳамда ижодий муносабати комплекс таҳлил қилиниб, илмий қарашлари билан бадиий ижоди ўртасидаги уйғунлик “ижодкор-олим” модели доирасида янгича талқин этилганлигига оид илмий хулосалардан Ўзбекистон Миллий телерадиокомпаниясининг “Ўзбекистон” ва “Ўзбекистон тарихи” телеканалларида намойиш этилган “Очиқ дарс” кўрсатуви ссенарийларини тайёрлашда фойдаланилган (Ўзбекистон Миллий телерадиокомпаниясининг 2024-йил 30-ноябрдаги №01-40-1831-сонли маълумотномаси). Натижада, адабий-маърифий кўрсатувлар мазмунининг илмий-оммабоп даражаси оширилиб, томошабинларда китобхонликка бўлган қизиқишни кучайтиришга эришилган.