Мирхоликов Фаррухбек Равшанбек уғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Ретинобластома давосида комбинирланган лазер услубини такомиллаштириш» 14.00.08 – Офтальмология (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2023.2.PhD/Tib3535.
Илмий раҳбар: Юсупов Азамат Фархадович, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Республика иҳтисослаштирилган кўз микрохирургияси илмий-амалий тиббиёт маркази.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Республика ихтисослаштирилган кўз микрохирургия илмий-амалий тиббиёт маркази, DSс.06/2025.27.12.Tib.12.01.
Расмий оппонентлар: Юсупов Амин Азизович, тиббиёт фанлари доктори, профессор; Мазунин Игорь Юрьевич, тиббиёт фанлари номзоди, доцент (Россия Федерацияси).
Етакчи ташкилот: Андижон давлат тиббиёт институти.
Диссертация йўналиши: амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: ўсмага нисбатан чекловчи лазер коагуляцияси билан биргаликда транспупилляр термотерапия усулини такомиллаштириш ва уни ОКТ/ОКТ-ангиография ёрдамида объектив баҳолаш орқали маҳаллий даволаш самарадорлигини ошириш ҳамда асоратларини камайтиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
ретинобластомани даволашда транспупилляр термотерапия технологияси ҳамда чекловчи лазер коагуляциясининг янги модификациясининг юқори клиник самарадорлиги аниқланган;
ретинобластомани лазер орқали даволашнинг янги такомиллаштирилган технологияси ишлаб чиқилиб, унинг юқори анатомик самарадорликка эгалиги ҳамда клиник аҳамиятга эга асоратлар частотасининг пастлиги билан тавсифланиши аниқланган;
илк бор транспупилляр термотерапиядан кейин ОКТ-ангиография усули ёрдамида ўсманинг марказий томир интерфейсини баҳолашда такомиллаштирилган ёндашув қўлланилиб, у стандарт усулга нисбатан хориоретинал чандиқ шаклланиши билан кечувчи ўсма ангиогенезининг барқарор регрессиясини ишончли ва объектив равишда аниқлаш имконини бериши исботланган;
транспупилляр термотерапия сеанслари сонининг қисқариши ҳамда ятроген асоратлар ривожланиш даражасининг камайиши шароитида ўсма ўчоқларининг тезлашган ва барқарор регрессияси исботланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Ретинобластомани олдини олиш, шунингдек ретинобластома билан оғриган беморларни ташхислаш ва органсақловчи даволашга комплекс ёндашув бўйича олинган илмий натижалар асосида (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий-техник кенгашнинг 2026 йил 3 февралдаги 02/07-сонли хулосаси):
биринчи илмий янгилик: ретинобластомани даволашда транспупилляр термотерапия технологияси ҳамда чекловчи лазер коагуляциясининг янги модификациясининг юқори клиник самарадорлиги аниқланган. Илмий янгиликни амалиётга жорий қилиниши: мазкур натижалар «Ретинобластомаларда транспупилляр термотерапия ўтказишда асоратларнинг олдини олиш» ҳамда «Ретинобластомалар учун транспупилляр термотерапиянинг узоқ муддатли натижаларини баҳолаш» (Республика ихтисослаштирилган кўз микрохирургияси илмий-амалий тиббиёт маркази Мувофиқлаштирувчи эксперт кенгаши томонидан тасдиқланди, м-р/2-сон, 21.02.2024 й.) номли услубий тавсияномалар таркибига киритилган. Жорий этилиши: амалий соғлиқни сақлаш тизимига, шу жумладан, Республика ихтисослаштирилган кўз микрохирургияси илмий-амалий тиббиёт марказининг Самарқанд (2024 йил 7 февралдаги 24-U-сонли буйруқ) ва Хоразм (2024 йил 21 февралдаги 27-I-сонли буйруқ) филиалларида қўлланилмоқда. Ижтимоий самарадорлиги: таклиф этилган усул ўсма тўқималарига янада назоратли ва бир текис таъсир кўрсатиш ҳисобига органсақловчи даволаш самарадорлигини оширди. Бу кўз олмасини сақлаб қолиш даражасининг ошишига ва касаллик прогрессияси хавфининг камайишига олиб келди. Иқтисодий самарадорлиги: энуклеация каби радикал даволаш усулларига эҳтиёжнинг камайиши, шунингдек кейинги реабилитация ҳажмининг қисқариши ушбу тоифадаги беморларни даволаш билан боғлиқ умумий харажатларни камайтиришга имкон берди. Хулоса: такомиллаштирилган технология ретинобластомани органсақловчи даволаш имкониятларини кенгайтиради ва унинг клиник самарадорлигини оширади.
иккинчи илмий янгилик: ретинобластомани лазер орқали даволашнинг янги такомиллаштирилган технологияси ишлаб чиқилиб, унинг юқори анатомик самарадорликка эгалиги ҳамда клиник аҳамиятга эга асоратлар частотасининг пастлиги билан тавсифланиши аниқланган. Илмий янгиликни амалиётга жорий қилиниши: мазкур натижалар «Ретинобластомаларда транспупилляр термотерапия ўтказишда асоратларнинг олдини олиш» ҳамда «Ретинобластомалар учун транспупилляр термотерапиянинг узоқ муддатли натижаларини баҳолаш» (Республика ихтисослаштирилган кўз микрохирургияси илмий-амалий тиббиёт маркази Мувофиқлаштирувчи эксперт кенгаши томонидан тасдиқланди, м-р/2-сон, 21.02.2024 й.) номли услубий тавсияномалар таркибига киритилган. Жорий этилиши: амалий соғлиқни сақлаш тизимига, шу жумладан, Республика ихтисослаштирилган кўз микрохирургияси илмий-амалий тиббиёт марказининг Самарқанд (2024 йил 7 февралдаги 24-U-сонли буйруқ) ва Хоразм (2024 йил 21 февралдаги 27-I-сонли буйруқ) филиалларида жорий этилди. Ижтимоий самарадорлиги: асоратлар частотасининг камайиши операциядан кейинги даврнинг енгил кечишига, такрорий аралашувлар сонининг қисқаришига ва функционал натижаларнинг яхшиланишига олиб келди. Иқтисодий самарадорлиги: асоратлар сонининг камайиши қўшимча даволаш, узоқ муддатли кузатув ва ятроген шикастланишларни бартараф этиш билан боғлиқ харажатларни камайтириш имконини берди. Хулоса: ушбу усул юқори хавфсизлик даражасига эга бўлиб, минимал асоратлар билан барқарор клиник натижаларга эришиш имконини беради.
учинчи илмий янгилик: илк бор транспупилляр термотерапиядан кейин ОКТ-ангиография усули ёрдамида ўсманинг марказий томир интерфейсини баҳолашда такомиллаштирилган ёндашув қўлланилиб, у стандарт усулга нисбатан хориоретинал чандиқ шаклланиши билан кечувчи ўсма ангиогенезининг барқарор регрессиясини ишончли ва объектив равишда аниқлаш имконини бериши исботланган; Илмий янгиликни амалиётга жорий қилиниши: мазкур натижалар «Ретинобластомаларда транспупилляр термотерапия ўтказишда асоратларнинг олдини олиш» ҳамда «Ретинобластомалар учун транспупилляр термотерапиянинг узоқ муддатли натижаларини баҳолаш» (Республика ихтисослаштирилган кўз микрохирургияси илмий-амалий тиббиёт маркази Мувофиқлаштирувчи эксперт кенгаши томонидан тасдиқланди, м-р/2-сон, 21.02.2024 й.) номли услубий тавсияномалар таркибига киритилган. Жорий этилиши: амалий соғлиқни сақлаш тизимига, шу жумладан, Республика ихтисослаштирилган кўз микрохирургияси илмий-амалий тиббиёт марказининг Самарқанд (2024 йил 7 февралдаги 24-U-сонли буйруқ) ва Хоразм (2024 йил 21 февралдаги 27-I-сонли буйруқ) филиалларида амалиётга жорий этилди. Ижтимоий самарадорлиги: ушбу диагностик усулдан фойдаланиш даволаш самарадорлигини аниқ баҳолашни таъминлаб, даволаш тактикасини ўз вақтида тузатиш ва беморларни динамик кузатиш сифатини ошириш имконини берди. Иқтисодий самарадорлиги: диагностика аниқлигининг ошиши ва даволаш мониторингининг яхшиланиши рецидивлар сонини камайтиришга ва такрорий аралашувларга эҳтиёжни қисқартиришга хизмат қилди. Хулоса: ОКТ-ангиография даволаш натижаларини объектив баҳолаш ва унинг самарадорлигини оширишда муҳим аҳамиятга эга.
тўртинчи илмий янгилик: транспупилляр термотерапия сеанслари сонининг қисқариши ҳамда ятроген асоратлар ривожланиш даражасининг камайиши шароитида ўсма ўчоқларининг тезлашган ва барқарор регрессияси исботланган. Илмий янгиликни амалиётга жорий қилиниши: мазкур натижалар «Ретинобластомаларда транспупилляр термотерапия ўтказишда асоратларнинг олдини олиш» ҳамда «Ретинобластомалар учун транспупилляр термотерапиянинг узоқ муддатли натижаларини баҳолаш» (Республика ихтисослаштирилган кўз микрохирургияси илмий-амалий тиббиёт маркази Мувофиқлаштирувчи эксперт кенгаши томонидан тасдиқланди, м-р/2-сон, 21.02.2024 й.) номли услубий тавсияномалар таркибига киритилган. Жорий этилиши: амалий соғлиқни сақлаш тизимига, шу жумладан, Республика ихтисослаштирилган кўз микрохирургияси илмий-амалий тиббиёт марказининг Самарқанд (2024 йил 7 февралдаги 24-U-сонли буйруқ) ва Урганч (2024 йил 21 февралдаги 27-I-сонли буйруқ) филиалларида жорий этилди. Ижтимоий самарадорлиги: даволаш муолажалари сонининг камайиши беморга тушадиган юкламани камайтирди, клиник самарага эришишни тезлаштирди ва даволашнинг бардошлилигини оширди. Иқтисодий самарадорлиги: даволаш сеанслари сони ва улар билан боғлиқ тиббий ресурсларнинг қисқариши умумий даволаш харажатларини камайтириш имконини берди. Беморни даволаш ва кузатишнинг ўртача қиймати 3568400 сўмни ташкил этди. Комплекс даволаш усулини жорий этиш ушбу харажатларни 17–25% гача камайтириш имконини беради. Хулоса: таклиф этилган усул даволаш жараёнини оптималлаштириш билан бирга ўсманинг тезроқ ва хавфсиз регрессиясини таъминлайди.