Йитмасова Тўҳфа Давлат қизининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Сурункали вирусли гепатитлар ва ўпка туберкулёзи коинфекциясининг клиник-лаборатор хусусиятлари”, 14.00.10 – Юқумли касалликлар ва 14.00.26 – Фтизиатрия (тиббиёт фанлари). 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.2.PhD/Tib5934.
Илмий раҳбарлар: Облоқулов Абдурашид Рахимович, тиббиёт фанлари доктори, профессор; Усмонов Исомиддин Ҳайдарович, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Абу Али ибн Сино номидаги Бухоро давлат тиббиёт институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Бухоро давлат тиббиёт институти ҳузуридаги DSc.06/2025.27.12.Tib.05.01 рақамли илмий кенгаш асосидаги бир марталик илмий кенгаш.
Расмий оппонентлар: Мирзажонова Донохон Баходировна, тиббиёт фанлари доктори; Сарвар Кашипович Алиджанов, тиббиёт фанлари номзоди, доцент.   
Етакчи ташкилот: Жанубий Козогистон тиббиет академияси (Козогистон).
Диссертация йўналиши: амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқоднинг мақсади сурункали вирусли гепатитлар ва ўпка туберкулёзи коинфекциясининг клиник-лаборатор хусусиятларини ўрганишдан иборат. 
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
сурункали гепатит фонида ўпка туберкулёзи ривожланганда клиник кечишнинг ўзига хос хусусиятлари аниқланиб, моноинфекцияга нисбатан коинфекция ҳолатида интоксикация белгиларининг яққол намоён бўлиши турли этиологияли икки патологик жараённинг ўзаро салбий таъсири натижаси эканлиги аниқланган;
илк маротаба коинфекция ҳолатида жигар фиброзини эрта ташхислашда III тип коллагеннинг N-терминал пропептиди (PIIINP) IV тип коллагенга нисбатан юқори сезувчанликка эга эканлиги аниқланиб, жигардаги фиброз жараёнларини эрта аниқланишига маркер эканлиги исботланган; 
коинфекция мавжуд беморларни мажмуавий даволашда стандарт терапияга қўшимча равишда “Fitoliver” биологик фаол қўшимчасини қўллашнинг юқори самарадорлиги биокимёвий (жигар ферментлари), умумий гематологик ва ИХЛА (N-терминал пропептид) текширувлар орқали аниқланган;
сурункали гепатити мавжуд беморларда ўпка туберкулёзи билан касалланишида клиник-лаборатор кўрсаткичларга асосланган, амалиётга йўналтирилган янги диагностик ва даволаш кетма-кетлиги ишлаб чиқилган. 
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Сурункали вирусли гепатит ва ўпка туберкулёзининг бирга кечишида жигар фиброзланиш даражасини ноинвазив фибротестлар ёрдамида прогнозлаш, клиник - лаборотор хусусиятларини баҳолашни ўрганиш натижасида олинган илмий хулосалар асосида (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги илмий техник кенгашнинг 2025 йил 02 декабрдаги қарори асосида 30/20-сонли ягона хулоса):     
биринчи илмий янгилик: сурункали гепатит фонида ўпка туберкулёзи ривожланганда клиник кечишнинг ўзига хос хусусиятлари аниқланиб, моноинфекцияга нисбатан коинфекция ҳолатида интоксикация белгиларининг яққол намоён бўлиши турли этиологияли икки патологик жараённинг ўзаро салбий таъсири натижаси эканлиги Қорақолпоқистон республикаси юқумли касалликлар шифохонаси буйруқ 2025 йил 8 сентабрдаги 04/12078-сонли ва Жиззах вилоят фтизиатрия ва пульмонология маркази буйруқ 2025 йил 8 сентабрдаги 73-сонли ва Навоий вилоят фтизиатрия ва пульмонология маркази 2025 йил 8 сентабрдаги 76-сонли буйруқлари клиник амалиётга тадбиқ этилди. Ижтимоий самарадорлиги: олиб борилган таҳлиллар сурункали вирусли гепатитлар ва ўпка туберкулёзи коинфекцияси билан касалланган беморларнинг ҳаёт сифатини яхшилаш, асорат ва ўлимни камайтиришга имкон яратди. Иқтисодий самарадорлиги: илмий натижаларнинг стационар шароитда даволаш учун амалий шароитга жорий этилиши вирусли гепатитлар ва ўпка туберкулёзи коинфекцияси билан касалланган беморларда индивидуал прогнозлашни қўллаш ҳар бир беморга сарфланадиган маблағларни 170000 сўмгача тежаш ва даволаш кунларини 1 суткага қисқартиришга имкон яратди. Хулоса: Ушбу таҳлил жараёнида икки хил этиологияга эга бўлган касалликларнинг ўзаро таъсири натижасида шаклланадиган патологик жараённинг клиник манзараси аниқлаб берилди.
 иккинчи илмий янгилик: коинфекция ҳолатида жигар фиброзини эрта ташхислашда III тип коллагеннинг N-терминал пропептиди (PIIINP) IV тип коллагенга нисбатан юқори сезувчанликка эга эканлиги аниқланиб, жигардаги фиброз жараёнларини эрта аниқловчи маркер эканлиги Қорақолпоқистон республикаси юқумли касалликлар шифохонаси буйруқ 2025 йил 8 сентабрдаги 04/12078-сонли ва Жиззах вилоят фтизиатрия ва пульмонология маркази буйруқ 2025 йил 8 сентабрдаги 73-сонли ва Навоий вилоят фтизиатрия ва пульмонология маркази 2025 йил 8 сентабрдаги 76-сонли буйруқлари клиник амалиётга тадбиқ этилди. Ижтимоий самарадорлиги: сурункали гепатит ва ўпка туберкулёзи биргаликда кечувчи ҳолатларда N-терминал пропептид III типи ва коллаген IV даражалари ўрганилиб, жигар фиброз жараёнининг кечиш хусусиятлари эрта аниқланишига ва асоратларининг олдини олиш имконини берди. Иқтисодий самарадорлиги: илмий натижаларнинг стационар шароитда лаборатор аниқлаш учун амалий шароитга жорий этилиши вирусли гепатитлар ва ўпка туберкулёзи коинфекцияси билан касалланган беморларда фиброзни эрта аниқлаш каби диагностика усулини оптималлаштириш ва индивидуал прогнозлашни қўллаш ҳар бир беморга сарфланадиган маблағларни 170000 сўмгача тежаш ва даволаш кунларини 1 суткага қисқартиришга имкон яратди. Хулоса: олинган натижалар фибрознинг эрта босқичда аниқланиши ва баҳоланишига имкон яратди.
учинчи илмий янгилик: коинфекция мавжуд беморларни мажмуавий даволашда стандарт терапияга қўшимча равишда “Fitoliver” биологик фаол қўшимчасини қўллашнинг юқори самарадорлиги биокимёвий (жигар ферментлари), умумий гематологик ва ИХЛА (N-терминал пропептид) текширувлар орқали аниқланганлиги Қорақолпоқистон республикаси юқумли касалликлар шифохонаси буйруқ 2025 йил 8 сентабрдаги 04/12078-сонли ва Жиззах вилоят фтизиатрия ва пульмонология маркази буйруқ 2025 йил 8 сентабрдаги 73-сонли ва Навоий вилоят фтизиатрия ва пульмонология маркази 2025 йил 8 сентабрдаги 76-сонли буйруқлари клиник амалиётга тадбиқ этилди. Ижтимоий самарадорлиги: сурункали гепатит ва ўпка туберкулёзи биргаликда кечувчи ҳолатларда стандарт давога қўшимча “Fitoliver”  биологик фаол қўшимчасини қўллаш ҳаёт сифатини яхшилаш ва даво муддатини қисқартиришга эришилди. Иқтисодий самарадорлиги: илмий натижаларнинг стационар шароитда даволаш учун амалий шароитга жорий этилиши вирусли гепатитлар ва ўпка туберкулёзи коинфекцияси билан касалланган беморларда даво усулини оптималлаштириш ва анъанавий давога нисбатан тезроқ натижага эришиш ва ҳар бир беморга сарфланадиган маблағларни 170000 сўмгача тежаш ва даволаш кунларини 1 суткага қисқартиришга имкон яратган; Хулоса: Ушбу таҳлил натижасида қўлланилган биологик фаол қўшимчанинг стандарт давога қўшилиши самараси илмий асосланди.
тўртинчи илмий янгилик: сурункали гепатити мавжуд беморларда ўпка туберкулёзи билан касалланишида клиник-лаборатор кўрсаткичларга асосланган, амалиётга йўналтирилган янги диагностик ва даволаш кетма-кетлиги Қорақолпоқистон республикаси юқумли касалликлар шифохонаси буйруқ 2025 йил 8 сентабрдаги 04/12078-сонли ва Жиззах вилоят фтизиатрия ва пульмонология маркази буйруқ 2025 йил 8 сентабрдаги 73-сонли ва Навоий вилоят фтизиатрия ва пульмонология маркази 2025 йил 8 сентабрдаги 76-сонли буйруқлари клиник амалиётга тадбиқ этилди.  Ижтимоий самарадорлиги: сурункали гепатит ва ўпка туберкулёзи биргаликда кечувчи ҳолатларда  беморлар учун мўлжалланган, амалиётда қўллашга қулай бўлган лаборатор ва инструментал текшириш алгоритми икки хил этиологияга эга бўлган касалликларнинг ўзаро таъсири натижасида шаклланадиган патологик жараённинг клиник манзараси  аниқроқ ва тезроқ аниқлашга эришишга имкон яратган. Иқтисодий самарадорлиги: илмий натижаларнинг стационар шароитда даволаш учун амалий шароитга жорий этилиши вирусли гепатитлар ва ўпка туберкулёзи коинфекцияси билан касалланган беморларда диагностика усулини оптималлаштириш ва индивидуал прогнозлашни қўллаш ҳар бир беморга сарфланадиган маблағларни 170000 сўмгача тежаш ва даволаш кунларини 1 суткага қисқартиришга имкон яратган. Хулоса: амалиётда қўллашга қулай бўлган лаборатор ва инструментал текшириш алгоритми ишлаб чиқилди. 

Yangiliklarga obuna bo‘lish